verbthird (-iō variant) conjugation
trāiciō
trāiciō (present infinitive trāicere, perfect active trāiēcī, supine trāiectum)
Classical[traːˈjɪ.ki.oː]Ecclesiastical[traˈjiː.t͡ʃi.o]
Meaning
- to throw, cast or hurl across or over
- to cause to go across, over or through; transfer
- to pass through; strike, stab, pierce or transfix through
- to overstep, transgress
Latīnē defined in Latin in our graded readers
trāns ferō, trānsmittōtrāiciō -ere — in Aeneis, ch. 15
Conjugation
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | trāiciō | trāiciēbam | trāiciam | trāiēcī | trāiēceram | trāiēcerō |
| 2nd sg. | trāicis | trāiciēbās | trāiciēs | trāiēcistī | trāiēcerās | trāiēceris |
| 3rd sg. | trāicit | trāiciēbat | trāiciet | trāiēcit | trāiēcerat | trāiēcerit |
| 1st pl. | trāicimus | trāiciēbāmus | trāiciēmus | trāiēcimus | trāiēcerāmus | trāiēcerimus |
| 2nd pl. | trāicitis | trāiciēbātis | trāiciētis | trāiēcistis | trāiēcerātis | trāiēceritis |
| 3rd pl. | trāiciunt | trāiciēbant | trāicient | trāiēcērunt trāiēcēre | trāiēcerant | trāiēcerint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | trāiciam | trāicerem | trāiēcerim | trāiēcissem |
| 2nd sg. | trāiciās | trāicerēs | trāiēcerīs | trāiēcissēs |
| 3rd sg. | trāiciat | trāiceret | trāiēcerit | trāiēcisset |
| 1st pl. | trāiciāmus | trāicerēmus | trāiēcerīmus | trāiēcissēmus |
| 2nd pl. | trāiciātis | trāicerētis | trāiēcerītis | trāiēcissētis |
| 3rd pl. | trāiciant | trāicerent | trāiēcerint | trāiēcissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | trāicior | trāiciēbar | trāiciar |
| 2nd sg. | trāiceris trāicere | trāiciēbāris trāiciēbāre | trāiciēris trāiciēre |
| 3rd sg. | trāicitur | trāiciēbātur | trāiciētur |
| 1st pl. | trāicimur | trāiciēbāmur | trāiciēmur |
| 2nd pl. | trāiciminī | trāiciēbāminī | trāiciēminī |
| 3rd pl. | trāiciuntur | trāiciēbantur | trāicientur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | trāiciar | trāicerer |
| 2nd sg. | trāiciāris trāiciāre | trāicerēris trāicerēre |
| 3rd sg. | trāiciātur | trāicerētur |
| 1st pl. | trāiciāmur | trāicerēmur |
| 2nd pl. | trāiciāminī | trāicerēminī |
| 3rd pl. | trāiciantur | trāicerentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | trāice | trāicere |
| pres. 2nd pl. | trāicite | trāiciminī |
| fut. 2nd sg. | trāicitō | trāicitor |
| fut. 3rd sg. | trāicitō | trāicitor |
| fut. 2nd pl. | trāicitōte | — |
| fut. 3rd pl. | trāiciuntō | trāiciuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | trāicere | trāicī |
| perfect infinitive | trāiēcisse | trāiectum esse |
| future infinitive | trāiectūrum esse | trāiectum īrī |
| present participle | trāiciēns | — |
| perfect participle | — | trāiectus trāiecta, trāiectā, trāiectae, trāiectam, trāiectārum, trāiectās, trāiecte, trāiectī, trāiectīs, trāiectō, trāiectōrum, trāiectōs |
| future participle | trāiectūrus trāiectūra, trāiectūrā, trāiectūrae, trāiectūram, trāiectūrārum, trāiectūrās, trāiectūre, trāiectūrī, trāiectūrīs, trāiectūrō, trāiectūrōrum, trāiectūrōs, trāiectūrum | trāiciendus trāiciundus |
gerundtrāiciendī, trāiciendō, trāiciendumsupinetrāiectum, trāiectū
trāĭcĭo and transĭcĭo (so always in Cæs.); also trājĭcĭo and transjĭcĭo, jēci, jectum, 3, v. a. and n. trans-jacio,
I. to throw across.
I. With the person or thing that moves as object, to cause to cross, cause to go across, over, or through.
A. In gen., to throw, hurl, cast, or fling over, to shoot over or across:
neque ullum interim telum transiciebatur, Caes. B. C. 3, 19: quae concava trajecto cumba rudente vehat (te), Ov. Am. 3, 6, 4: arreptum vexillum trans vallum hostium trajecit, Liv. 25, 14, 4: cum trans vallum signum trajecisset, id. 41, 4, 2: pontibus transjectis, thrown across, Hirt. B. G. 8, 9: malis antennisque de nave in navem trajectis, Liv. 30, 10, 5: volucrem trajecto in fune columbam suspendit, Verg. A. 5, 488: tela alio, Prop. 2, 12 (3, 3), 18: pecora nunc in hibernos nunc in aestivos saltus, drives over, Just. 8, 5, 7.—Poet.: pedes super acervos, to step over, Prop. 4 (5), 4, 76. membra per ardentes acervos celeri pede, Ov. F. 4, 782.—B. In partic.
1. To transfer, cause to go over or across (from one place, etc., to another):
est etiam aurigae species Vertumnus et ejus, Traicit alterno qui leve pondus equo, i. e. leaps lightly from horse to horse, Prop. 4 (5), 2, 36. anulum in dextram manum, Petr. 74: quod est levissimum ac summum, ut traiciant in alia vasa, decant, pour over, Varr. R. R. 1, 64, 1: cerussam in cacabum, Scrib. Comp. 45.—2. Of soldiers, baggage, etc., to cause to cross (a stream, etc.), to transport, ship across, lead or conduct over, ship over, transfer: dum Brutus traiceret exercitum, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 2:
legiones quattuor equitatumque omnem transjecit, Caes. B. C. 1, 40: omnibus ferme suis trans Rhodanum trajectis, Liv. 21, 26, 6: res suas trans Halyn, id. 38, 25, 7: quae ibi legiones essent, eas ... in Siciliam traiceret, id. 23, 31, 4: ut classem in Italiam traiceret, id. 28, 36, 1: pecuniam in provinciam, id. 26, 7, 8; 48, 13, 9: huc legionem postea transicit, Caes. B. C. 1, 54: magnam partem fortunarum eodem trajecit, Nep. Att. 2, 2: eas (sues) si quo traicere vult, in plostrum imponat, Varr. R. R. 2, 4, 11: ut praedatum milites trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret, Liv. 2, 11, 2.— Pass.: Marius trajectus in Africam, Cic. Red. Quir. 8, 20: equitum innumerabilem vim traici Hellesponto in Europam, Liv. 35, 48, 3: classis Punica in Sardiniam trajecta, id. 27, 6, 13: (exercitus) Pado trajectus Cremonam, id. 21, 56, 4; 30, 24, 11: inermes in Boeotiam trajecti, id. 32, 17, 3: in Galliam trajecti forent, Tac. A. 12, 39.— (b). With second acc. of the stream or place crossed:
equitum magnam partem flumen transjecit, Caes. B. C. 1, 55: Caesar Germanos flumen traicit, id. ib. 1, 83 fin.: si se Alpes Antonius trajecerit, Cic. Fam. 11, 9, 2: exercitum Rhodanum, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 9, 3: copias Rhodanum, id. ib. 10, 11, 2: quos in Africam secum traiceret, Liv. 29, 22, 12.—(g). With se:
ad Achillam sese ex regiā trajecit, Caes. B. C. 3, 112: si quo etiam casu Isaram se trajecerint, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, 4: ducem Romanum in Africam trajecisse sese in hostilem terram, Liv. 28, 18, 10.— (d). Poet., of the eyes:
quocumque oculos trajecimus, i. e. to look, Lucr. 4, 424.—3. To pass through, make a way through.
(a). Of soldiers:
pars magna equitum mediam trajecit aciem, broke through, Liv. 42, 7, 7.—(b). To strike through, stab through, pierce, penetrate, transfix, transpierce:
unum ex multitudine, Caes. B. G. 5, 44: aliquem pilis, id. ib. 7, 82: aliquem scorpione, a latere dextro, id. ib. 7, 25: lictorem gladio, Auct. B. Alex. 52: cuspide serpentem, Ov. M. 4, 571: lanceā infestā medium femur, Hirt. B. G. 8, 48: femur tragulā, Caes. B. G. 5, 35: pectus ferro, Liv. 41, 11, 6: cava tempora ferro, Verg. A. 9, 634: harundine linguam, Ov. M. 11, 325: terga sagittā, id. ib. 9, 128: exuentem se ac nudatum gladio trajecit, Just. 3, 1, 8: sagittā sub mammā trajectus, id. 12, 9, 12: aliquid acu, Cels. 7, 8 and 9.—With se, to stab one's self: se uno ictu infra laevam papillam, Suet. Oth. 11.—C. Trop.
1. In gen., to transfer, cause to pass:
cum ex illius invidiā deonerare aliquid et in te traicere coeperit, Cic. Div. in Caecil. 14, 46: culpam in alium, Quint. 9, 2, 4: arbitrium litis trajecit in omnes, Ov. M. 12, 628.—Mid.: in cor Trajecto lateris capitisque dolore, having thrown itself, Hor. S. 2, 3, 29.—2. In partic., in rhet.:
verba, to transpose, Cic. Or. 69, 229: verba in clausulas, Quint. 9, 4, 31 Spald.—II. To cross over, pass over, cross.
A. With the place or thing passed over as object:
si Hannibal ad portas venisset murumque jaculo trajecisset, Cic. Fin. 4, 9, 22: trajecto amni, Liv. 21, 27, 3: Hiberum, id. 21, 30, 3: occupavit Scipio Padum traicere, id. 21, 39, 10: ratibus Trebiam, id. 21, 56, 8: mare, id. 33, 31, 10: flumen, id. 38, 2, 10; 38, 27, 6: fretum, Sen. Ep. 14, 8: amnem, Curt. 7, 7, 13; 8, 13, 23: utribus amnem, id. 4, 7, 16; 4, 1, 10: Rhenum, Suet. Tib. 18: mare, Sen. Ben. 6, 15, 6: Padum, Tac. H. 2, 22: sinum maris, Vell. 2, 43, 1: flumina nando, Suet. Caes. 57: Tiberim clipeo, Claud. VI. Cons. Hon. 186: Aurora Jam medium aetherio cursu trajecerat axem, Verg. A. 6, 536; cf. pass.: postquam cernant Rhodanum trajectum, Liv. 21, 30, 5: ut transjaci (nemora) ne sagittis quidem possint, Sol. 52, 46.—B. Absol.:
ad Aethaliam insulam trajecit, Liv. 37, 13, 3: ut classe Hasdrubal Aegimurum traiceret, id. 30, 24, 11: ne qua classis ex Africā traiceret, id. 30, 2, 1: sed traicere in Euboeam erat propositum, id. 40, 4, 10: (ei) paranti traicere in Africam nuntiatum est, id. 28, 36, 1; cf.: Romanae naves Samum traicerunt, id. 37, 13, 6: primo quoque tempore in Africam traiciendum, id. 29, 22, 11: ad nos trajecturum illud incendium esse, id. 7, 30, 12; cf. id. 31, 48, 7: piscatoriā scaphā trepidus trajecit, Just. 2, 13, 9: trajecisse veteres Iberos, Tac. Agr. 14. — Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
trāiciō (trāiic-) and trānsiciō (trānsiic-), iēcī, iectus, ere
trans + iacio, to throw across, cause to cross, cause to go across, put over, transfer, throw over, shoot across : neque ullum interim telum traiciebatur, Cs.: quae Concava traiecto cumba rudente vehat (te), O.: adreptum vexillum trans vallum hostium traiecit, L.: volucrem traiecto in fune columbam suspendit, V.: per ardentīs acervos celeri membra pede, O.—Of military or naval forces, to cause to cross, transport, ship across, lead over, ship over, transfer : equitatum, Cs.: omnibus ferme suis trans Rhodanum traiectis, L.: classem in Italiam, L.: eodem magnam partem fortunarum, N.: ut praedatum milites trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traicerent, L.: classis Punica in Sardiniam traiecta, L.: equitum magnam partem flumen traiecit, Cs.: si se Alpīs Antonius traiecerit: quos in Africam secum traiceret, L.: ad Achillam sese ex regiā, Cs.— To pass through, make a way through, break through : pars equitum mediam traiecit aciem, L.— To strike through, stab through, pierce, penetrate, transfix, transpierce : unum ex multitudine, Cs.: scorpione ab latere dextro traiectus, Cs.: cuspide serpentem, O.: ferro pectus, L.: cava tempora ferro, V.: terga sagitta, O.— To cross, pass, go over, cross over : ad Aethaliam insulam, L.: in Africam, L.: Samum, L.: Hiberos veteres traiecisse, Ta.: murum iaculo: traiecto amni, L.: ratibus Trebiam, L.: utribus amnem, Cu.: medium aetherio cursu axem, V.: postquam cernant Rhodanum traiectum, L.—Fig., to transfer, cause to pass : ex illius invidiā aliquid in te traicere: arbitrium litis in omnes, O.: in cor Traiecto lateris capitisve dolore, having thrown itself , H.— To overstep : fati litora, Pr.—In rhet., to transpose : verba.
Origins
Proto-Indo-European *terh₂-der. Proto-Indo-European *térh₂t Proto-Indo-European *-ónts Proto-Indo-European *tr̥h₂ónts Proto-Indo-European *tr̥h₂n̥ts Proto-Italic *trāns Proto-Italic *trāns- Latin trāns- Proto-Indo-European *(H)yeh₁- Proto-Indo-European *-kt Proto-Indo-European *(H)yéh₁kt ~ *(H)ih₁kéntder. Latin iaciō Latin trāiciō From trāns- (“across”) + iaciō (“throw, hurl”).
Descendants
- Englishtraject
- Englishtrajection
- Englishtrajectory
- Frenchtrajet
- Frenchtrajection
- Frenchtrajectoire
- Romaniantrece
- Romaniantrecere
- Aromaniantrec, treatsiri