LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation

sūmō

sūmō (present infinitive sūmere, perfect active sūmpsī or surēmī or surēmpsī, supine sūmptum)
Classical[ˈsuː.moː]Ecclesiastical[ˈsuː.mo]
№ 454 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. to take, take up, catch, assume, seize, claim, arrogate
    parva mora est, caelum vātēs ac nūmina sūmitThere is a brief pause; the prophetess assumes the divine powers of heaven, and in all her soul she is made full of her deity. (The prophetess is Carmenta.)8 CE, Ovidius, Fasti 6.537–538
  2. to undertake, begin, enter upon
  3. to exact satisfaction, inflict punishment
  4. to choose, select
  5. to obtain, acquire, receive, get, take
  6. to use, apply, employ, spend, consume
  7. to adopt; borrow
  8. to buy, purchase
  9. to accept, presuppose, establish as a principle
  10. to fascinate, charm
  11. to put on
  12. to take heart

Latīnē defined in Latin in our graded readers

manū capiō; pōmum ex mēnsā sūmimus.
sūmō -ere sūmpsī — in Mille Verba, Mercātus

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Sumptus · Impensæ

Sumptus means expense, so far as it diminishes wealth and capital, allied to prodigality; impensæ, so far as it serves to the attainment of an object, allied to sacrifice. (vi. 357.)

Sumere · Capere · Prehendere · Accipere · Excipere · Recipere · Suscipere · Recuperare

1. Sumere (sub-imere) means to take up any thing, in order to use it, like αἱρεῖν; capere (from κάπτειν) to lay hold on any thing, in order to possess it, like λαβεῖν; lastly prehendere, præhendere (from χανδάνειν) to lay hold on any thing, in order, in a mere physical sense, to have it in one’s hand. Cic. Phil. xii. 7. Saga sumpsimus, arma cepimus. 2. Accipere means to take any thing offered, with willingness, δέχεσθαι; excipere, to intercept, or catch any thing that is escaping, ὑποδέχεσθαι; recipere, to take any thing that wants protection, with a generous feeling; suscipere, to undertake, or take upon one’s self any thing burdensome, with self-denial. The accipiens usually takes in his hand; the excipiens, in his arms; the recipiens, in his bosom; the suscipiens, on his arm or back. 3. Recipere means to receive again, without taking pains; whereas recuperare, to regain by one’s own exertion. Liv. xiii. 53, urbem recipit, by merely taking possession; comp. with xxvi. 39, urbe recuperata, by conquest. (iv. 131.)

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.sūmōsūmēbamsūmamsūmpsī
surēmī, surēmpsī
sūmpseram
surēmeram, surēmpseram
sūmpserō
surēmerō, surēmpserō
2nd sg.sūmissūmēbāssūmēssūmpsistī
surēmistī, surēmpsistī
sūmpserās
surēmerās, surēmpserās
sūmpseris
surēmeris, surēmpseris
3rd sg.sūmitsūmēbatsūmetsūmpsit
surēmit, surēmpsit
sūmpserat
surēmerat, surēmpserat
sūmpserit
surēmerit, surēmpserit
1st pl.sūmimussūmēbāmussūmēmussūmpsimus
surēmimus, surēmpsimus
sūmpserāmus
surēmerāmus, surēmpserāmus
sūmpserimus
surēmerimus, surēmpserimus
2nd pl.sūmitissūmēbātissūmētissūmpsistis
surēmistis, surēmpsistis
sūmpserātis
surēmerātis, surēmpserātis
sūmpseritis
surēmeritis, surēmpseritis
3rd pl.sūmuntsūmēbantsūmentsūmpsērunt
sūmpsēre, surēmērunt, surēmēre, surēmpsērunt, surēmpsēre
sūmpserant
surēmerant, surēmpserant
sūmpserint
surēmerint, surēmpserint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.sūmamsūmeremsūmpserim
surēmerim, surēmpserim
sūmpsissem
surēmissem, surēmpsissem
2nd sg.sūmāssūmerēssūmpserīs
surēmerīs, surēmpserīs
sūmpsissēs
surēmissēs, surēmpsissēs
3rd sg.sūmatsūmeretsūmpserit
surēmerit, surēmpserit
sūmpsisset
surēmisset, surēmpsisset
1st pl.sūmāmussūmerēmussūmpserīmus
surēmerīmus, surēmpserīmus
sūmpsissēmus
surēmissēmus, surēmpsissēmus
2nd pl.sūmātissūmerētissūmpserītis
surēmerītis, surēmpserītis
sūmpsissētis
surēmissētis, surēmpsissētis
3rd pl.sūmantsūmerentsūmpserint
surēmerint, surēmpserint
sūmpsissent
surēmissent, surēmpsissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.sūmorsūmēbarsūmar
2nd sg.sūmeris
sūmere
sūmēbāris
sūmēbāre
sūmēris
sūmēre
3rd sg.sūmitursūmēbātursūmētur
1st pl.sūmimursūmēbāmursūmēmur
2nd pl.sūmiminīsūmēbāminīsūmēminī
3rd pl.sūmuntursūmēbantursūmentur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.sūmarsūmerer
2nd sg.sūmāris
sūmāre
sūmerēris
sūmerēre
3rd sg.sūmātursūmerētur
1st pl.sūmāmursūmerēmur
2nd pl.sūmāminīsūmerēminī
3rd pl.sūmantursūmerentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.sūmesūmere
pres. 2nd pl.sūmitesūmiminī
fut. 2nd sg.sūmitōsūmitor
fut. 3rd sg.sūmitōsūmitor
fut. 2nd pl.sūmitōte—
fut. 3rd pl.sūmuntōsūmuntor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitivesūmeresūmī
perfect infinitivesūmpsisse
surēmisse, surēmpsisse
sūmptum esse
future infinitivesūmptūrum essesūmptum īrī
present participlesūmēns—
perfect participle—sūmptus
sūmpta, sūmptā, sūmptae, sūmptam, sūmptārum, sūmptās, sūmpte, sūmptī, sūmptīs, sūmptō, sūmptōrum, sūmptōs
future participlesūmptūrus
sūmptūra, sūmptūrā, sūmptūrae, sūmptūram, sūmptūrārum, sūmptūrās, sūmptūre, sūmptūrī, sūmptūrīs, sūmptūrō, sūmptūrōrum, sūmptūrōs, sūmptūrum
sūmendus
sūmundus, sūmenda, sūmendā, sūmendae, sūmendam, sūmendārum, sūmendās, sūmende, sūmendīs, sūmendōrum, sūmendōs
gerundsūmendī, sūmendō, sūmendumsupinesūmptum, sūmptū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

sumptum minuere
to retrench.
arma capere, sumere
to take up one's arms.
cibum sumere, capere
to take food.
venenum sumere, bibere
to take poison.
librum in manus sumere
to take up a book in one's hands.
in manus(m) sumere aliquid
to take something into one's hands.
regios spiritus sibi sumere
to assume a despotic tone.
supplicium sumere de aliquo
to execute the death-sentence on a person.
16 more phrases
supplicium sumere de aliquo
to exact a penalty from some one.
togam virilem (puram) sumere
to assume the toga virilis.
sumere (opp. reicere) aliquid
to assume a thing.
sibi sumere aliquid (Planc. 1. 3)
to take upon oneself.
sumptus perpetui (Off. 2. 12. 42)
current expenses.
sumptus liberales (Off. 2. 12. 42)
munificence.
sumptum facere, insumere in aliquid
to spend money on an object.
magnos spiritus sibi sumere (B. G. 1. 33)
to be haughty.
pecuniam mutuari or sumere mutuam ab aliquo
to borrow money from some one.
initium facere, ducere, sumere (alicuius rei)
to commence a thing.
sibi exemplum sumere ex aliquo or exemplum capere de aliquo
to take a lesson from some one's example.
argumentum ducere, sumere ex aliqua re or petere ab aliqua re
to derive an argument from a thing.
funere efferri or simply efferri (publice; publico, suo sumptu)
to be interred (at the expense of the state, at one's own cost).
ex infinita exemplorum copia unum (pauca) sumere, decerpere (eligere)
to choose one from a large number of instances.
sumptus effusi (vid. sect. IX. 2, note Cf. effusa fuga...) or profusi
prodigal expenditure.
tempus (spatium) deliberandi or ad deliberandum postulare, dare, sibi sumere
to require, give, take time for deliberation.

sūmo, sumpsi, sumptum, 3 (sync. form of the
I. inf. perf. sumpse, Naev. ap. Gell. 2, 19, 6 (Com. Rel. v. 97 Rib.; suremit for sumpsit, surempsit for sumpserit, Paul. Diac. 299, 2; Fest. 298, 9), v. a. contr. for subimo, from sub-emo, to take, take up, lay hold of, assume (syn. capio).
I. In gen.: auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, Plaut. Am. 1, 1, 202: laciniam, id. Merc. 1, 2, 16: si hoc digitulis duobus sumebas primoribus, id. Bacch. 4, 4, 24: si mutuas non potero, certum'st sumam foenore, id. As. 1, 3, 95: postremo a me argentum quanti est sumito, Ter. Ad. 5, 9, 20: locum ( = capere), Plaut. Aul. 4, 6, 9: legem in manus, Cic. Agr. 2, 6, 15: unum quodque vas in manus, Cic. Verr. 2, 4, 27, § 63: Epicurum et Metrodorum non fere praeter suos quisquam in manus sumit, id. Tusc. 2, 3, 8: orationes in manus, Quint. 10, 1, 22: litteras ad te a M. Lepido consule quasi commendaticias sumpsimus, have taken, provided ourselves with, Cic. Fam. 13, 26, 3: spatium ad vehicula comportanda, Liv. 2, 4: spatium ad colloquendum, id. 8, 18: ferrum ad aliquem interficiendum, id. 40, 11, 10: Tusculi ante quam Romae sumpta sunt arma, id. 3, 19, 8: pro conjuge ferrum, Ov. H. 15 (16), 371: arma, Quint. 5, 10, 71: sume venenum, id. 8, 5, 23; Nep. Them. 10, 3; id. Hann. 12, 5: partem Falerni, Hor. C. 1, 27, 9: cyathos, id. ib. 3, 8, 13: panem perfusam aquā frigidā, Suet. Aug. 77: potiunculam, id. Dom. 21: antidotum, id. Calig. 23: pomum de lance, Ov. P. 3, 5, 20: cibum, Nep. Att. 21; Petr. 111: soporem, Nep. Dion, 2, 5: sumptā virili togā, put on, Cic. Lael. 1, 1: virilem togam, Suet. Aug. 8; 94 med.; id. Tib. 7; id. Galb. 4; Val. Max. 5, 4, 4: calceos et vestimenta, Cic. Rep. 1, 12, 18: regium ornatum, Nep. Eum. 13, 3: latum clavum (opp. deponere bracas), Poët. ap. Suet. Caes. 80: diadema, Suet. Calig. 22: annulos ferreos (opp. deponere), id. Aug. 100: gausapa, Ov. A. A. 2, 300: alas pedibus virgamque manu tegumenque capillis, id. M. 1, 672: perventum est eo, quo sumpta navis est, Cic. Off. 3, 23, 89: pecuniam mutuam, id. Fl. 20, 46; Sall. C. 24, 2: aurum mutuum, Suet. Caes. 51.—Of time: diem ad deliberandum, Caes. B. G. 1, 7: tempus cibi quietisque, Liv. 32, 11.—
B. Trop.
1. In gen.: calorem animo, Lucr. 3, 288: obsequium animo, i. e. animo obsequi, Plaut. Bacch. 4, 10, 8: Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam sumpserat, ut, etc., assumed, Caes. B. G. 1, 33; cf.: sumpsi animum, I took courage, Ov. F. 1, 147: animos serpentis, id. M. 3, 545: vigorem, id. P. 3, 4, 31: cum spiritus plebs sumpsisset, Liv. 4, 54, 8: certamine animi adversus eum sumpto, id. 37, 10, 2: exempla, Cic. Lael. 11, 38: sumptis inimicitiis, susceptā causā, etc., taken upon one's self, assumed, id. Vatin. 11, 28: omne bellum sumi facile, ceterum aegerrime desinere, to be undertaken, entered upon, begun, Sall. J. 83, 1; so, bellum cum aliquo, Liv. 1, 42, 2; 36, 2, 3. —
2. Esp.: supplicium sumere, to exact satisfaction, inflict punishment, rarely absol.: supplici sibi sumat, quod volt ipse, ob hanc injuriam, Plaut. Merc. 5, 4, 31: satis sumpsimus jam supplici, id. Pers. 5, 2, 72: graviore sententiā pronuntiatā more majorum supplicium sumpsit, Caes. B. G. 6, 44.—Usu. de aliquo: potuisse hunc de illā supplicium sumere, Cic. Inv. 2, 27, 82: tum homo nefarius de homine nobili virgis supplicium crudelissime sumeret, Cic. Verr. 2, 2, 37, § 91: supplicium de matre sumpsisse, Cic. Rosc. Am. 24, 66; Liv. 39, 29; cf. supplicium.—Rarely ex aliquo, Liv. 23, 3, 1.— Post-class. also ab aliquo, Val. Max. 4, 1, ext. 1; 5, 1, ext. 2.—Rarely poenam sumere ( = capere): pro maleficio poenam sumi oportere, Cic. Inv. 2, 36, 108: merentis poenas, Verg. A. 2, 586: poenam scelerato ex sanguine, id. ib. 12, 949; cf. id. ib. 6, 501.—
II. In partic.
A. To take (by choice), to choose, select: philosophiae studium, Cic. Ac. 1, 2, 8: hoc sumo ( = suscipio), hoc mihi deposco, Cic. Verr. 1, 12, 36: nos Capuam sumpsimus, id. Fam. 16, 11, 3: sumat aliquem ex populo monitorem officii sui, Sall. J. 85, 10: enitimini, ne ego meliores liberos sumpsisse videar quam genuisse, i. e. to have adopted, id. ib. 10, 8: sumite materiam vestris, qui scribitis, aequam Viribus, Hor. A. P. 38: quis te mala sumere cogit? Aut quis deceptum ponere sumpta velit? Ov. Tr. 5, 1, 69 sq.: disceptatorem, Liv. 1, 50: quod tres patricios magistratus nobilitas sibi sumpsisset, id. 7, 1: Miltiadem sibi imperatorem, Nep. Milt. 1, 3.—Poet., with inf.: quem virum aut heroa lyrā vel acri Tibiā sumis celebrare, Clio? Hor. C. 1, 12, 2: quis sibi res gestas Augusti scribere sumit? id. Ep. 1, 3, 7.—
B. To take as one's own, to assume, claim, arrogate, appropriate to one's self (syn.: ascisco, assumo, arrogo): quamquam mihi non sumo tantum neque arrogo, ut, etc., Cic. Planc. 1, 3: sed mihi non sumo, ut meum consilium valere debuerit, id. Att. 8, 11 D, § 6: sumpsi hoc mihi pro tuā in me observantiā, ut, etc., id. Fam. 13, 50, 1: tantum tibi sumito pro Capitone apud Caesarem, quantum, etc., id. ib. 13, 29, 6: sibi imperatorias partes, Caes. B. C. 3, 51: nec sumit aut ponit secures Arbitrio popularis aurae, Hor. C. 3, 2, 19: vultus modo sumit acerbos, Ov. Tr. 5, 8, 17: mores antiquos, Liv. 3, 68: proelio sumpta Thessalia est, conquered, Flor. 4, 2, 43.—
C. To take, get, acquire, receive: distat sumasne pudenter an rapias, Hor. Ep. 1, 17, 44: laudemque a crimine sumit, Ov. M. 6, 474: sumpto rigore, id. ib. 10, 139: vel tua me Sestus vel te mea sumit Abydos, id. H. 17 (18), 127. —
D. To take for some purpose, i. e. to use, apply, employ, spend, consume (syn. insumo): in malā uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est: In bono hospite atque amico quaestus est, quod sumitur, Plaut. Mil. 3, 1, 79 sq.: minus hercle in hisce rebus sumptum est sex minis, id. Trin. 2, 4, 9 and 12: frustra operam, opinor, sumo, Ter. Heaut. 4, 3, 15: frustra laborem, Caes. B. G. 3, 14: cui rei opus est, ei hilarem hunc sumamus diem, Ter. Ad. 5, 3, 68: videtis hos quasi sumptos dies ad labefactandam illius dignitatem, Cic. Rab. Post. 16, 44: sumpseris tibi familiaritatem nostram ad ornamentum, Plin. Ep. 6, 18, 2. —Poet.: curis sumptus, consumed, worn out, Poët. ap. Cic. Div. 1, 21, 42 (Trag. Fr. Inc. 8 Rib.).—
E. To undertake, begin, enter upon: bellum, Liv. 1, 42; Flor. 4, 12, 24: bellis ponendis sumendisque, Liv. 8, 4: haec maxime belli ratio sumendi fuerat, id. 38, 19: duellum cum aliquo, id. 36, 2: proelia, Suet. Caes. 60; Tac. H. 2, 45: in hos expeditionem, Flor. 4, 12, 6: non mandata expeditio, sed sumpta est, id. 4, 12, 48.—Poet.: prima fide vocisque ratae temptamina sumpsit Liriope, Ov. M. 3, 341.—
F. In an oration, disputation, etc.
1. To take for certain or for granted, to assume, maintain, suppose, affirm: alterutrum fatearis enim sumasque necesse'st, Lucr. 1, 974: nec solum ea sumitis ad concludendum, quae ab omnibus concedantur, sed ea sumitis, quibus concessis, etc., Cic. Div. 2, 50, 104: aliquid pro certo, id. ib.—With inf.-clause: beatos esse deos sumpsisti, Cic. N. D. 1, 31, 89: pro non dubio legati sumebant, quae Antiochi fuerunt, Eumenem aequius esse quam me habere, Liv. 39, 28, 5.—
2. To make, take a beginning, etc. (late Lat.): ab uno signo sumamus exordium, Macr. Somn. Scip. 18: ab illā quaestione principium sumere, Lact. 1, 2: quin fictio a capite sumat exordium, id. Opif. Dei, 12, 7.—
3. To take, bring forward, cite, mention as a proof, an instance, etc. (cf. profero): homines notos sumere odiosum est, Cic. Rosc. Am. 16, 47: unum hoc sumo, id. ib. 34, 97: sumam annum tertium, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104: ex istis tuis sumam aliquem, id. Cael. 15, 36: quid quisquam potest ex omni memoriā sumere illustrius? id. Sest. 12, 27: ab oratore aut poëtā probato sumptum ponere exemplum, Auct. Her. 4, 1, 1.—
G. To take as a purchase, to buy, purchase: quanti ego genus omnino signorum non aestimo, tanti ista quattuor aut quinque sumpsisti, Cic. Fam. 7, 23, 2: decumas agri Leontini, Cic. Verr. 2, 3, 64, § 149: quae parvo sumi nequeunt, obsonia captas, Hor. S. 2, 7, 106.—
H. Aliquam, to use, enjoy, etc., in mal. part., Mart. 10, 81, 2: mille licet sumant, Ov. A. A. 3, 90; Auct. Priap. 5; cf. gaudia, Nemes. Ecl. 4, 59: aliquid, Petr. 100.—
K. To take, fascinate, charm: simul conspexerit juvenem, venustate ejus sumitur, App. M. 2, p. 116, 40.

Origins

Ultimately from Proto-Italic *emō, from Proto-Indo-European *h₁em-. By surface analysis, sub + emō (“to buy, take”), with excrescent p in sūmpsī and sūmptum. According to Sihler, the term derives from earlier *susmō, from Proto-Italic *sups-(e)mō, from *emō. It is likely that this Latin term is related to Umbrian sumtu, although Buck argues that the Umbrian term cannot be explained from *sups-(e)mō. Instead, Buck suggests that the Umbrian term must derive from *sup(e)mō, which—according to Poultney—is the source for both the Umbrian and the Latin term. According to De Vaan, the perfect form sūmpsī is a later innovation that emerged because the term was no longer synchronically identifiable with emō. Sextus Pompeius Festus provides attestation for two additional perfect forms surēmi and surēmpsī. De Vaan suggests that these forms may derive from earlier Proto-Italic *suz-ēm-, itself from earlier *subs-ēm-. Alternatively, De Vaan proposes that these terms were remodeled after verbs such as suscipiō.

Borrowed
  • Catalansumir
  • Italiansumere
Inherited
  • Portuguesesumirfrom Old Galician-Portuguese somir
  • Spanishsumirfrom Old Spanish somir
  • Galiciansumirfrom Old Galician-Portuguese somir

Quick answers

What does sūmō mean in Latin?
sūmō, a verb, means “to take, take up, catch, assume, seize, claim, arrogate; to undertake, begin, enter upon; to exact satisfaction, inflict punishment”.
What are the principal parts of sūmō?
sūmō, sūmere, sūmpsī, sūmptum (third conjugation).
How do you pronounce sūmō?
In classical Latin, [ˈsuː.moː]; in ecclesiastical (church) Latin, [ˈsuː.mo].