verbfirst conjugation
explicō
explicō (present infinitive explicāre, perfect active explicāvī or explicuī, supine explicātum or explicitum)
Classical[ˈɛk.splɪ.koː]Ecclesiastical[ˈɛk.spli.ko]
Meaning
- to unfold, unfurl, uncoil, loosen, undo
- to spread out, stretch out, extend, display, deploy
- to disentangle, solve, settle, arrange, regulate, adjust
- to develop, set forth, exhibit
- to explain
Latīnē defined in Latin in our graded readers
ad fīnem ēvolūtusexplicitus -a -um — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 22
in ōrdinem extendōexplicō -āre — in IVLIANVS III: Persia, ch. 11
apertē expōnō, solvōexplicō -āre — in Evangelium secundum Marcum, ch. 6
unfold; explain
explicō -āre — in De Bello Gallico III
Conjugation conjugation 1
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | explicō | explicābam | explicābō | explicāvī explicuī | explicāveram explicueram | explicāverō explicuerō, explicārō |
| 2nd sg. | explicās | explicābās | explicābis | explicāvistī explicuistī, explicāstī | explicāverās explicuerās, explicārās | explicāveris explicueris |
| 3rd sg. | explicat | explicābat | explicābit | explicāvit explicuit | explicāverat explicuerat, explicārat | explicāverit explicuerit, explicārit |
| 1st pl. | explicāmus | explicābāmus | explicābimus | explicāvimus explicuimus | explicāverāmus explicuerāmus | explicāverimus explicuerimus, explicārimus |
| 2nd pl. | explicātis | explicābātis | explicābitis | explicāvistis explicuistis, explicāstis | explicāverātis explicuerātis, explicārātis | explicāveritis explicueritis, explicāritis |
| 3rd pl. | explicant | explicābant | explicābunt | explicāvērunt explicāvēre, explicuērunt, explicuēre, explicārunt | explicāverant explicuerant, explicārant | explicāverint explicuerint, explicārint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | explicem | explicārem | explicāverim explicuerim, explicārim | explicāvissem explicuissem, explicāssem |
| 2nd sg. | explicēs | explicārēs | explicāverīs explicuerīs | explicāvissēs explicuissēs, explicāssēs |
| 3rd sg. | explicet | explicāret | explicāverit explicuerit, explicārit | explicāvisset explicuisset, explicāsset |
| 1st pl. | explicēmus | explicārēmus | explicāverīmus explicuerīmus, explicārīmus | explicāvissēmus explicuissēmus, explicāssēmus |
| 2nd pl. | explicētis | explicārētis | explicāverītis explicuerītis, explicārītis | explicāvissētis explicuissētis, explicāssētis |
| 3rd pl. | explicent | explicārent | explicāverint explicuerint, explicārint | explicāvissent explicuissent, explicāssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | explicor | explicābar | explicābor |
| 2nd sg. | explicāris explicāre | explicābāris explicābāre | explicāberis explicābere |
| 3rd sg. | explicātur | explicābātur | explicābitur |
| 1st pl. | explicāmur | explicābāmur | explicābimur |
| 2nd pl. | explicāminī | explicābāminī | explicābiminī |
| 3rd pl. | explicantur | explicābantur | explicābuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | explicer | explicārer |
| 2nd sg. | explicēris explicēre | explicārēris explicārēre |
| 3rd sg. | explicētur | explicārētur |
| 1st pl. | explicēmur | explicārēmur |
| 2nd pl. | explicēminī | explicārēminī |
| 3rd pl. | explicentur | explicārentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | explicā | explicāre |
| pres. 2nd pl. | explicāte | explicāminī |
| fut. 2nd sg. | explicātō | explicātor |
| fut. 3rd sg. | explicātō | explicātor |
| fut. 2nd pl. | explicātōte | — |
| fut. 3rd pl. | explicantō | explicantor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | explicāre | explicārī |
| perfect infinitive | explicāvisse explicuisse, explicāsse | explicātum esse explicitum esse |
| future infinitive | explicātūrum esse explicitūrum esse | explicātum īrī explicitum īrī |
| present participle | explicāns explicante, explicantem, explicantēs, explicantī, explicantia, explicantibus, explicantis, explicantīs, explicantium | — |
| perfect participle | — | explicātus explicitus, explicāta, explicātā, explicātae, explicātam, explicātārum, explicātās, explicātī, explicātōrum, explicātōs |
| future participle | explicātūrus explicitūrus, explicātūra, explicātūrā, explicātūrae, explicātūram, explicātūrārum, explicātūrās, explicātūre, explicātūrī, explicātūrīs, explicātūrō, explicātūrōrum, explicātūrōs, explicātūrum, explicitūra, explicitūrā, explicitūrae, explicitūram, explicitūrārum, explicitūrās, explicitūre, explicitūrī, explicitūrīs, explicitūrō, explicitūrōrum, explicitūrōs, explicitūrum | explicandus |
gerundexplicandī, explicandō, explicandumsupineexplicātum, explicātū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- volumen explicare
- to open a book.
- aciem explicare or dilatare
- to extend the line of battle, deploy the battalions.
- breviter, paucis explicare aliquid
- to explain a matter briefly, in a few words (not paucis verbis).
- sententias (verbis) explicare, aperire
- to explain one's sentiments.
- scholas habere, explicare (Fin. 2. 1. 1)
- to give lectures.
- pluribus verbis, copiosius explicare, persequi aliquid
- to give a full, detailed account of a thing.
ex-plĭco, āvi and ŭi (the latter first in Verg. G. 2, 280; afterwards freq.; Hor. C. 3, 29, 16; 4, 9, 44; id. S. 2, 2, 125; Liv. 7, 23, 6 et saep.; cf. Gell. 1, 7, 20), ātum or ĭtum (Cic. uses mostly atum, Caes. atum and itum; cf.
I.
explicaturos, Caes. B. C. 1, 78, 4; with explicitis, id. ib. 3, 75, 2; and, explicitius, id. ib. 1, 78, 2; upon these forms v. Neue, Formenl. 2, pp. 479 sq., 550 sq.), 1, v. a., to unfold, uncoil, unroll, unfurl, spread out, loosen, undo (class.; esp. freq. in the trop. sense; syn.: expedio, extrico, enodo, enucleo; explano, expono, interpretor). I. Lit.:
velum, Plaut. Mil. 4, 8, 7: non explicata veste neque proposito argento, etc., spread out, Cic. de Or. 1, 35, 161: volumen, to open, id. Rosc. Am. 35, 101: suas pennas (ales), Ov. Am. 2, 6, 55: plenas plagas, Mart. 1, 56, 8: perturbatum et confusum agmen, to put in order, Hirt. B. G. 8, 14, 2: capillum pectine, Varr. L. L. 5, § 129 Müll.: fusos, to unwind, Mart. 4, 54, 10: frontem sollicitam, to free from wrinkles, to smooth, Hor. C. 3, 29, 16; for which: explicare seria contractae frontis, id. S. 2, 2, 125; cf. mare, i. e. to calm, Sen. Herc. Oet. 455: si ex his te laqueis exueris ac te aliqua via ac ratione explicaris, hast extricated, freed thyself, Cic. Verr. 2, 5, 58, § 151: se (ex funibus ancorarum), Dig. 9, 2, 29: inimicae et oves, difficile se (apibus) e lanis earum explicantibus, Plin. 11, 18, 19, § 62: se explicat angustum, Juv. 12, 55.— B. Transf., to spread out, stretch out, extend, deploy, display:
aciem, Liv. 7, 23, 6; 40, 4, 4; 40, 5, 26 al.; cf. ordinem, id. 2, 46, 3: agmen, id. 10, 20, 3: cohortes (longa legio), Verg. G. 2, 280: se turmatim (equites), Caes. B. C. 3, 93, 3; cf. mid.: priusquam plane legiones explicari et consistere possent, id. ib. 2, 26, 4; and: ut ordo omnium navium explicari posset, Liv. 37, 23, 10: per obstantis catervas Explicuit sua victor arma, Hor. C. 4, 9, 44: atria, congestos satis explicatura clientes, Stat. Th. 1, 146: ut forum laxaremus et usque ad atrium Libertatis explicaremus, extend, Cic. Att. 4, 16, 14; cf.: unde pons in oppidum pertinens explicatur, Sall. H. 3, 20: orbes (serpens), Ov. M. 15, 720: frondes omnes (pampinus), Verg. G. 2, 335: se (montes), Plin. 5, 29, 31, § 118: arida ligna in flammas (ignis), Lucr. 2, 882: convivium, i. e. to set out richly, to furnish, Mart. 1, 100, 13: explicavi meam rem post illa lucro, i. e. amplified, enlarged, Plaut. Poen. 3, 5, 5.II. Trop.
A. In gen. (very seldom):
explica atque excute intelligentiam tuam, ut videas quae sit, etc., display, Cic. Off. 3, 20, 81: Siciliam multis undique cinctam periculis explicavit, has set at large, set free (qs. released from toils, snares), id. de Imp. Pomp. 11, 30; cf.: quemadmodum se explicent dicendo, id. Fl. 4, 10: da operam, ut te explices, huc quam primum venias, Pompei. ap. Cic. Att. 8, 12, D. 2.—B. In partic.
1. To disentangle, set in order, arrange, regulate, settle, adjust any thing complicated or difficult:
pulcre ego hanc explicatam tibi rem dabo, Plaut. Ps. 4, 1, 20: peto a te, ut ejus negotia explices et expedias, Cic. Fam. 13, 26, 2: negotia, id. Att. 5, 12, 3; cf. id. ib. 16, 3, 5: belli rationem, id. Prov. Cons. 14, 35; cf.: rationem salutis, id. Fam. 6, 1, 2: rem frumentariam, Hirt. B. G. 8, 4 fin.: si Faberius nobis nomen illud explicat, noli quaerere, quanti, settles, i. e. pays that item, Cic. Att. 13, 29, 2: Faberianum, id. ib. § 3; cf.: si qui debitores, quia non possint explicare pecuniam, differant solutionem, Dig. 42, 1, 31: consilium, Caes. B. C. 1, 78, 4; cf.: his explicitis rebus, id. ib. 3, 75, 2: subvenire tempestati quavis ratione sapientis est; eoque magis, si plus adipiscare re explicatā boni, quam addubitatā mali, Cic. Off. 1, 24, 83: ea, quae per defunctum inchoata sunt, per heredem explicari debent, Dig. 27, 7, 1: transii ad elegos: hos quoque feliciter explicui, Plin. Ep. 7, 4, 7 (cf. under !*?): iter commode explicui, excepto quod, etc., Plin. Ep. 8, 1, 1: fugam, Phaedr. 4, 7, 15: nihilo plus explicet ac si Insanire paret, etc., will make no more out of it, Hor. S. 2, 3, 270.—2. Of speech, to develop, unfold, set forth, exhibit, treat, state: vitam alterius totam explicare,Cic. Div. in Caecil. 8, 27:
perfice, ut Crassus haec, quae coartavit et peranguste refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet, id. de Or. 1, 35, 163: explicando excutiendoque verbo, id. Part. Or. 36, 124: aliquid expedite, id. Brut. 67, 237: aliquid apertissime planissimeque, Cic. Verr. 2, 2, 64, § 156: aliquid definitione, id. Fin. 3, 10, 33: funera fando, Verg. A. 2, 362: philosophiam, Cic. Div. 2, 2, 6; cf.: philosophiam diligentissime Graecis litteris, id. Ac. 1, 2, 4: summorum oratorum Graecas orationes, id. de Or. 1, 34, 155: geometricum quiddam aut physicum aut dialecticum (corresp. to expedire), id. Div. 2, 59, 122: non de aegritudine solum, sed de omni animi perturbatione explicabo, id. Tusc. 3, 6, 13: de scorpionibus et catapultis, Vitr. 10, 22: ut explicemus, quae sint materiae, etc., Quint. 10, 5, 1.—Pass. impers.: quae vero auxilia sunt capitis, eo loco explicitum est, Cels. 4, 2.—Hence, 1. explĭcātus, a, um, P. a.
A. Lit., spread out:
Capua planissimo in loco explicata, Cic. Agr. 2, 35, 96: vallis, Pall. Aug. 11, 2.—B. Trop.
1. Well ordered, regular:
in causa facili atque explicata, Cic. Planc. 2, 5.—2. Plain, clear:
nisi explicata solutione non sum discessurus, Cic. Att. 15, 20, 4.—Comp.: litterae tuae, quibus nihil potest esse explicatius, nihil perfectius, Cic. Att. 9, 7, 2.— Sup.: explicatissima responsa, Aug. Ep. 34 fin.—3. Assured, certain:
nec habet explicatam aut exploratam rationem salutis suae, Cic. Fam. 6, 1, 2.—* Adv.: explĭ-cāte, plainly, clearly: qui distincte, qui explicate, qui abundanter et rebus et verbis dicunt, Cic. de Or. 3, 14, 53.—Comp.: explicatius, August. Civ. D. 19, 4.—2. explĭ-cĭtus, a, um, P. a. (acc. to II. B. 1.), lit., disentangled, i. e. free from obstacles, easy:
in his erat angustiis res: sed ex propositis consiliis duobus explicitius videbatur, Ilerdam reverti, Caes. B. C. 1, 78, 2.!*? explĭcit, in late Lat., at the end of a book, is prob. an abbreviation of explicitus (est liber), the book is ended (acc. to signif. II. B. 1.); cf.: explicitum nobis usque ad sua cornua librum refers, Mart. 11, 107, 1: solemus completis opusculis ad distinctionem rei alterius sequentis medium interponere Explicit aut Feliciter aut aliquid istius modi, Hier. Ep. 28, 4.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
ex-plicō āvī and uī, ātus or itus, āre,
to unfold, uncoil, unroll, unfurl, unclose, spread out, loosen, undo: explicatā veste: volumen: frondes, V.: frontem sollicitam, smooth, H.: seria contractae frontis, H. — Reflex., to extricate oneself, get free: te aliquā viā: se angustum, Iu.—To spread out, stretch out, extend, deploy, display: aciem, L.: ordines, L.: cohortīs, V.: se turmatim, Cs.: per obstantīs catervas sua arma, H.: forum ad atrium Libertatis: (in serpente) orbīs, O.—Fig., to unfold, set free, release: intellegentiam tuam: Siciliam cinctam periculis. — To disentangle, set in order, arrange, regulate, settle, adjust, rescue: eius negotia: rationem salutis: de hortis: consilium his rationibus explicabat, his plan was governed by, Cs.: re explicatā: rationes, balance accounts: nomen, satisfy: pecuniam: nihilo plus explicet ac si Insanire paret, make no more out of it, H.—To explain, unfold, set forth, exhibit, treat, convey, express: vitam alterius totam: funera fando, V.: philosophiam: breviter quae mihi sit ratio: de rerum naturā.
Origins
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰ
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
- Proto-Italic*eks
- Latinexplicō
Latin ex- Proto-Indo-European *pel- Proto-Indo-European *pleḱ-der. Latin plicō Latin explicō From ex- + plicō (“to fold”).
Elsewhere
- Frenchéployer
- Italianspiegare
- Germanexplizieren
- Catalanexplicar
- Englishexplicate
- Frenchexpliquer
- Occitanexplicar
- Portugueseexplicar
- Romanianexplica
- Spanishexplicar
→ Norwegian
- Norwegian Bokmålexplicere
- Norwegian Nynorskexplicere
In English words that came into English from explicō
- exploitationexplicō
- explicitexplicitus
- inexplicableinexplicābilis
- explicateexplicō
- explicableexplicabilis
- explicationexplicatio
- explicativeexplicātīvus
- explicatoryexplicātōrius
- explicansexplicāns