LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · neutersecond declension

imperium

imperium n (genitive imperiī or imperī)
Classical[ɪmˈpɛ.ri.ũː]Ecclesiastical[imˈpɛː.ri.um]
№ 200 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. neuterThe empire, state, imperial government, realm, dominion.
    imperium sine fīne dedī“I have granted them empire without end.” (The poetic voice is that of Jupiter speaking about the Romans.)29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 1.279
    “quō postquam ventum est, ‘cōnsistitē!’ praescia māter“After he had arrived there, his prophetic mother said, ‘Halt!, for that countryside will be the place of empire.’” (The muse Calliope tells what the prophetess Carmenta said to Carmenta’s son, Evander of Pallantium, after his arrival in Italy.)8 CE, Ovidius, Fasti 5.95–96
  2. neuterThe right or power to command or be in control; dominion.
  3. neuterAbsolute command or authority over the empire (or other polity); sovereignty; sway.
    hanc fās imperiī frēna tenēre domumIt is divine will that this house should hold the reins of empire.8 CE, Ovidius, Fasti 1.532
  4. neuterMilitary authority, the command (of an army).
    Q. Fuluio Ap. Claudio, prioris anni consulibus, prorogatum imperium est atque exercitus quos habebant decreti, adiectumque ne a Capua quam obsidebant abscederent priusquam expugnassent.The military authority of Quintus Fulvius and Appius Claudius, consuls of the previous year, was extended and the armies which they had were decided upon, and it was added as a proviso that they should not withdraw from Capua, which they were besieging, until they conquered it.27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 26.1
  5. neuterThe exercise of authority, rule, law, control, sovereignty.
    Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderareHe desired no sovereignty from Caesar by treacheryc. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico VII.20
  6. neuterA command, order, direction, bidding.
    Ūnō imperiō ōstiātim tōtum oppidum compīlāvit.He plundered the whole city, house by house, by one command.

Latīnē defined in Latin in our graded readers

potestās imperandī; imperium Rōmānum = omnēs terrae quibus Rōma imperat.
imperium -ī n — in Mille Verba, Bellum et Arma

Declension

declension
formsingularplural
nominativeimperiumimperia
genitiveimperiī
imperī
imperiōrum
dativeimperiōimperiīs
accusativeimperiumimperia
ablativeimperiōimperiīs
vocativeimperiumimperia

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

in imperio esse
to hold a high office (such as conferred imperium, i.e. consulatus, dictatura, praetura).
cum imperio esse
to hold a high command.
imperium obtinere
to maintain power, authority.
imperium singulare
absolute power; autocracy.
imperii summae praeesse
to be commander-in-chief.
abrogare alicui imperium
to deprive a person of his position as commandant.
qui imperio subiecti sunt
subjects.
imperium in annum prorogare
to prolong the command for a year.
23 more phrases
imperium tenere (in aliquem)
to have power over some one.
cum imperio esse (cf. XVI. 3)
to have unlimited power; to be invested with imperium.
imperium oppugnare, percellere
to attack, overthrow a tyranny.
imperium deponere (Rep. 2. 12. 23)
to lay down one's power.
multitudinis dominatus or imperium
government by the mob.
imperii summam tenere (Rep. 2. 28)
to be commander-in-chief.
prorogare alicui imperium (in annum)
to prolong a person's command.
sub imperio et dicione alicuius esse
to be subject to some one, under some one's dominion.
summa belli, imperii (B. G. 2. 4. 7)
the command-in-chief.
imperium alicui abrogare (Off.3. 10)
to depose a person from his command.
imperium, rerum summam deferre alicui
to confer supreme power on a person.
imperium, regnum, tyrannidem occupare
to take upon oneself absolute power.
magistratus et imperia (Sall. Iug. 3. 1)
civil and military offices.
se imperio alicuius subicere (not alicui)
to make one's submission to some one.
imperium orbis terrarum terminis definitur
the empire reaches to the ends of the world.
imperium transfertur ad aliquem (not transit)
the command is transferred, passes to some one.
imperium singulare, unius dominatus, regium imperium
monarchy.
fines (imperii) propagare, extendere, (longius) proferre
to enlarge the boundaries of a kingdom.
severum imperium in suis exercere, tenere (De Sen. 11. 37)
to be a strict disciplinarian in one's household.
imperii summam deferre alicui or ad aliquem, tradere alicui
to appoint some one commander-in-chief.
imperium populi or populare, civitas or res publica popularis
democracy.
populum, terram suo imperio, suae potestati subicere (not sibi by itself)
to make oneself master of a people, country.

impĕrĭum (inp-), ĭi, n. impero,
I. a command, order, direction.
I. Lit. (mostly ante-class. and post-Aug.): si quid opus est, impera: imperium exsequar. Plaut. Am. 3, 3, 1; cf.: nunc pergam eri imperium exsequi, id. ib. 1, 1, 106: eri imperia persequi, id. ib. 2, 1, 75: imperium exsequi, id. Men. 5, 6, 16; Ter. Eun. 4, 1, 22: obsequens obediensque est mori atque imperiis patris, Plaut. Bacch. 3, 3, 55; cf. id. Trin. 2, 2, 21; id. Men. 5, 7, 1: tuo facit jussu, tuo imperio paret, id. As. 1, 2, 21: malus et nequam est homo, qui nihili imperium eri Sui servus facit, id. Ps. 4, 7, 1; cf. id. As. 2, 4, 10: quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant, Caes. B. G. 5, 2 fin.: imperium neglegere, id. ib. 5, 7, 7: neque ab uno omnia imperia administrari poterant, id. ib. 2, 22 fin.: imperio Jovis huc venio, Verg. A. 5, 726; cf.: et Jovis imperium et cari praecepta parentis Edocet, id. ib. 5, 747: imperiis deūm propalam expositis, Liv. 8, 6, 12: quidam (pueri) imperia indignantur, Quint. 1, 3, 6: aegri quoquo neglecto medentium imperio, etc., Plin. Pan. 22, 3: elephanti inest imperiorum obedientia, Plin. 8, 1, 1, § 1: naturae imperio gemimus, cum, etc., Juv. 15, 138: cujus paruit imperiis, id. 14, 331.
II. Transf., the right or power of commanding, authority, command, control (freq. and class.).
A. In gen.: Mes. Nempe jubes? Me. Jubeo hercle, si quid imperii est in te mihi, Plaut. Men. 5, 7, 41; cf. id. Pers. 3, 1, 15: Appius et caecus et senex tenebat non modo auctoritatem sed etiam imperium in suos, Cic. de Sen. 11, 37: reges in ipsos imperium est Jovis, Hor. C. 3, 1, 6: eone es ferox, quia habes imperium in beluas? Ter. Eun. 3, 1, 25: mater, cujus sub imperio'st, mala, id. Heaut. 2, 2, 4: An. Sta ilico. Ge. Hem, sates pro imperio! quisquis es, i. e. authorilatively, imperiously, id. Phorm. 1, 4, 19: domesticum, Cic. Caecin. 18, 52; id. Inv. 2, 47, 140: (Juppiter) Divosque mortalesque turbas Imperio regit unus aequo, Hor. C. 3, 4, 48; cf.: sed me jussa deūm ... Imperiis egere suis, Verg. A. 6, 463: Phyllius illic Imperio pueri volucresque ferumque leonem Tradiderat domitos, Ov. M. 7, 373: agricolae habent rationem cum terra, quae numquam recusat imperium, Cic. de Sen. 15, 51.—
B. In partic.
1. In publicists' lang., supreme power, sovereignty, sway, dominion, empire (cf.: principatus, dominatus, regnum; potestas, potentia).
(a). Sing.: Tarquinio dedit imperium simul et sola regni, Enn. ap. Fest. p. 298 Müll. (Ann. v. 151 Vahl.); cf.: navorum imperium servare est induperantum, id. ib. 169 Müll. (Ann. v. 413 Vahl.); and: ipse (Numa rex) de suo imperio curiatam legem tulit, Cic. Rep. 2, 13; 2, 17; 18; 20; 21: homo dominandi cupidus aut imperii singularis, sole dominion, id. ib. 1, 33: singulare et potestas regia, id. ib. 2, 9: esse consul cum summo imperio et potestate, Cic. Verr. 1, 13, 37; id. Fl. 8, 18; cf.: cum summo imperio et potestate versari, id. Q. Fr. 1, 1, 10, 31: qui (App. Claudius) tum erat summo imperio, id. Fin. 2, 20, 66: omne imperium nostri penes singulos esse voluerunt, id. Rep. 1, 40; 2, 32: de imperio Caesaris ... gravissime decernitur, Caes. B. C. 1, 5, 4: imperium extra ordinem dare, Cic. Phil. 11, 10, 25: quod imperium potest esse praestantius quam, etc., id. Rep. 1, 17: eos qui antea commodis fuerint moribus, imperio, potestate, prosperis rebus immutari, id. Lael. 15, 54: ad deponendum imperium tardior esse, id. Rep. 2, 12: expertes imperii, id. ib. 1, 31: deponentium imperium tyrannorum, Quint. 9, 2, 67 et saep.: sub populi Romani imperium dicionemque cadere, Cic. Font. 1, 2; so, with dicio, Caes. B. G. 1, 31, 7; cf.: Gallia sub populi Romani imperium redacta, id. ib. 5, 29, 4: totam ad imperium populi Romani Ciliciam adjunxit, Cic. de Imp. Pomp. 12, 35: majestas est in imperio atque in omni populi Romani dignitate, Quint. 7, 3, 35: cum duobus ducibus de imperio in Italia decertatum est, Pyrrho et Hannibale, Cic. Lael. 8, 28; cf.: de imperio dimicare, id. Off. 1, 12, 38: spes diuturnitatis atque imperii, id. Rep. 2, 3; cf.: sedem et domum summo imperio praebere, id. ib. 2, 5 fin.: quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset, Caes. B. G. 1, 3, 6: civitati imperium totius provinciae pollicetur, id. ib. 7, 64 fin.: cum abunde expertus esset quam bene umeris tuis sederet imperium, Plin. Pan. 10 fin.: auctoritate magis quam imperio regere, Liv. 1, 7, 8; cf.: nec illum pro imperio submovere posse ... quia ita dicatur: si vobis videtur, discedite, Quirites, id. 2, 56, 12.—
(b). Plur.: nec vero imperia expetenda ac potius aut non accipienda interdum aut deponenda nonnumquam, i. e. public offices, Cic. Off. 1, 20, 68: (cives) mandant imperia, id. Rep. 1, 31; cf.: honores, magistratus, imperia, potestates, opes amicitiae anteponere, id. Lael. 17, 63: cui (duci) dantur imperia et ea continuantur, etc., id. Rep. 1, 44: ita cepi et gessi maxima imperia, ut, etc., id. Fam. 3, 7, 5: vides tyranni satellites in imperiis, id. Att. 14, 5, 2: quod praestare dicant Gallorum quam Romanorum imperia perferre, dominion, government, Caes. B. G. 1, 17, 3: qui mobilitate ac levitate animi novis imperiis studebant, id. ib. 2, 1, 3: imperia legum potentiora quam hominum, Liv. 2, 1, 1. —
b. Hence, transf., concr.
(a). Dominion, realm, empire (esp. freq. since the Aug. per.): duae urbes inimicissimae huic imperio, Cic. Lael. 3, 11: jam ipsa terra ita mihi parva visa est, ut me imperii nostri pæniteret, id. Rep. 6, 16 fin.: nostrum, id. ib. 3, 29; cf.: finium imperii nostri propagatio, id. Prov. Cons. 12, 29: fines imperii propagavit, id. Rep. 3, 12: imperium Oceano, famam qui terminet astris, Verg. A. 1, 287: per quas (artes) imperi Porrecta majestas ad ortus Solis ab Hesperio cubili, Hor. C. 4, 15, 14: adjectis Britannis Imperio, id. ib. 3, 5, 4: quem vocet divum populus ruentis Imperi rebus? id. ib. 1, 2, 26; 1, 37, 8: immensum imperii corpus stare ac librari sine rectore non potest, Tac. H. 1, 16: reges socii, membra partesque imperii, Suet. Aug. 48: breviarium totius imperii, id. ib. 101: rationarium imperii, id. ib. 28: imperii fines Tiberinum natare, Juv. 8, 265: noverat luxuriam imperii veterem, i. e. of the Roman court, id. 4, 137.—
c. Trop., rule, control (very rare but class.): illud vide, si in animis hominum regale imperium sit, unius fore dominatum, consilii scilicet, Cic. Rep. 1, 38.—Iron.: imperium judiciorum tenere, Cic. Verr. 2, 2, 31, § 77: coactae imperio sexus, i. e. the ambition, Juv. 6, 135.—
2. Law t. t., the jurisdiction or discretion of a magistrate: omnia autem judicia aut legitimo jure consistunt aut imperio continentur, Gai. Inst. 4, 103: ideo autem imperio contineri judicia dicuntur, quia tamdiu valent, quamdiu is qui ea praecepit imperium habet, id. ib. 4, 105; cf. 3, 181 al.—
3. Milit., the chief command, command.
(a). Sing.: victum atque expugnatum oppidum est Imperio atque auspicio Amphitruonis maxime, Plaut. Am. 1, 1, 37; 1, 1, 41: re impetrata contendunt, ut ipsis summa imperii transdatur, Caes. B. G. 7, 63, 5: delatam sibi summam imperii, Suet. Ner. 3: censet enim etiam ex iis, qui cum imperio sint, Cic. Fam. 1, 1, 3: nostri imperii dignitas, id. ib. 1, 7, 4: novem annis, quibus in imperio fuit, Suet. Caes. 25: legionum curam et imperium alicui demandare, id. ib. 76: alicui imperium prorogare, id. Tib. 30: imperii tempus explere, id. Caes. 26: cum imperio aut magistratu, i. e. a military or civil command, Suet. Tib. 12: qui dabat olim imperium, fasces, etc., Juv. 10, 79; cf. in the foll.—
(b). Plur.: mandant (cives) imperia, magistratus, i. e. military and civil commands, Cic. Rep. 1, 31; cf.: magistratus, imperia, amicitiae anteponere, id. Lael. 17, 63; so opp. magistratus, Suet. Caes. 54; 75; id. Aug. 61.—
b. Transf.
(a). Concr.: imperia, i. q. imperatores, commanding officers, commanders, generals: imperia, potestates, legationes, quom senatus creverit populusve jusserit, ex urbe exeunto, Cic. Leg. 3, 3, 9: nacti vacuas ab imperiis Sardiniam et Siciliam, Caes. B. C. 1, 31, 1; Val. Max. 1, 1, 9.—
(b). Erat plena lictorum et imperiorum provincia, differta praefectis atque exactoribus, Caes. B. C. 3, 32, 4.—
(g). (Acc. to imperator, II. B. 3.) The imperial government, the government: tandem quasi coactus recepit imperium, Suet. Tib. 24; 55; 67; id. Calig. 12; 16; 24; id. Claud. 11; 35; 36 et saep.

Origins

From imperō (“command, order”) + -ium, from im- (form of in) + parō (“prepare, arrange; intend”).

Descendants
  • Catalanimperifrom Old Catalan emperi
  • Englishempirefrom Old French empire
  • Englishemperyfrom Old French empire
  • Frenchempirefrom Old French empire
  • Italianimpero
  • Occitanempèri
  • Englishimperium
  • Portugueseimpériofrom Old Galician-Portuguese emperio
  • GermanImperium
  • Italianimperio

In the Academy Smith's classical dictionaries

Quick answers

What does imperium mean in Latin?
imperium, a noun, means “The empire, state, imperial government, realm, dominion.; The right or power to command or be in control; dominion.”.
What is the genitive of imperium?
The genitive singular is imperiī. imperium is neuter, second declension.
How do you pronounce imperium?
In classical Latin, [ɪmˈpɛ.ri.ũː]; in ecclesiastical (church) Latin, [imˈpɛː.ri.um].