noun · masculinethird declension
fūr
fūr m or f (genitive fūris)
Classical[ˈfuːr]Ecclesiastical[ˈfur]
Mille Verba core vocabulary
Meaning
- a thief
Quod si XII tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis est qui, quoquo modo quis interfectus sit, puniendum putet, cum videat aliquando gladium nobis ad hominem occidendum ab ipsis porrigi legibus?
52 BCE, Cicero, Pro Milone 3.9 - derogatoryespeciallya rogue, rascal, blackguard
[Pythodicus][…]sed uter vestrorum est celerior? memora mihi. [Anthrax] Ego, et multo melior. [Pythodicus] Cocum ego, non furem rogo. [Anthrax] Cocum ergo dico. [Pythodicus] Quid tu ais? [Congrio] Sic sum ut vides. [Anthrax] Cocus ille nundinalest, in nonum diem solet ire coctum. [Congrio] Tun, trium litterarum homo, me vituperas? fur. [Anthrax] Etiam fur, trifurcifer.
c. 186 BCE, Plautus, Aulularia 2.4.42–47 - broadlya robber-bee, a bee that steals honey from other beehives
Invitent croceis [apes] halantes floribus horti Et custos furum atque avium cum falce saligna
May gardens bright, fragrant with flower, lure them [the bees] and Hellespontian Priap with his willow scythe the robbing bee and the birds keep away.c. 37 BCE – 30 BCE, Vergilius, Georgicon 4.109–111
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quī rēs aliēnās capit, dum nēmō videt.fūr fūris m — in Mille Verba, Urbs et Aedificia
latrō, quī fūrāturfūr, fūris (m) — in Evangelium secundum Matthaeum, ch. 4, 22
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | fūr fūrō, phūr | fūrēs fūrōnēs, phūrēs |
| genitive | fūris fūrōnis, phūris | fūrum fūrōnum, phūrum |
| dative | fūrī fūrōnī, phūrī | fūribus fūrōnibus, phūribus |
| accusative | fūrem fūrōnem, phūrem | fūrēs fūrōnēs, phūrēs |
| ablative | fūre fūrōne, phūre | fūribus fūrōnibus, phūribus |
| vocative | fūr fūrō, phūr | fūrēs fūrōnēs, phūrēs |
fūr, fūris, comm. root fer-, v. fero; cf. Gr. φώρ, Gell. 1, 18,
I. a thief (syn.: latro, praedo, pirata, raptor).
I. Lit.:
quodsi duodecim tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, etc., Cic. Mil. 3, 9: ita in legibus posiverunt, furem duplici comdemnari, feneratorem quadrupli, Cato, R. R. praef. § 1: fures privatorum furtorum, opp. fures publici, id. ap. Gell. 11, 18, 18: canes aluntur in Capitolio, ut significent, si fures venerint, Cic. Rosc. Am. 20, 56: fures aerari, Sall. C. 52, 12: a Philippo interrogatus, quid latraret, furem se videre respondit, Cic. de Or. 2, 54, 220: M. Carbo condemnatus, fur magnus, e Sicilia, i. e. extortioner, id. Fam. 9, 21, 3: ne quis fur esset, neu latro, neu quis adulter, Hor. S. 1, 3, 106: (Priapus) furum aviumque Maxima formido, id. ib. 1, 8, 3: Sallustius historicus priscorum verborum ineruditissimus fur, Suet. Gram. 15: fur tuos, i. e. who carried you off, Plaut. Capt. 5, 4, 21.—In the fem.: fures estis ambae, Plaut. Poen. 5, 4, 67.—II. Transf.
A. As a term of vituperation applied to slaves, thief, rascal, rogue, knave:
tun' trium litterarum homo Me vituperas? fur, etiam fur trifurcifer, Plaut. Aul. 2, 4, 47; cf.: non fur, sed trifur? id. ib. 4, 4, 6; 4, 10, 38 sc.; id. Cas. 3, 6, 1; id. Ps. 1, 3, 131 et saepe quid domini faciant, audent cum talia fures! Verg. E. 3, 16: manipulus furum, Ter. Eun. 4, 7, 6.—B. A robber-bee, drone, usually called fucus, Varr. R. R. 3, 16, 19.
Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
fūr fūris, m
1 FER-, a thief : nocturnus: fures aerari, S.: magnus ex Sicilia, i. e. extortioner .—As a term of abuse, thief, rascal, rogue, knave : ut cum fure disputabo: audent cum talia fures, V.
Origins
From Proto-Italic *fōr, from Proto-Indo-European *bʰṓr, from the root *bʰer- (“to carry”) (see ferō). Cognate with Ancient Greek φώρ (phṓr).
Elsewhere
- Italianfuro
- Italianfuio
- Portuguesefurãofrom Late Latin fūrō, fūrōnis
- Spanishhurónfrom Late Latin fūrō, fūrōnis
- Italianfurettofrom Vulgar Latin *furittum
- Occitanfuretfrom Vulgar Latin *furittum
- Occitanhuretfrom Vulgar Latin *furittum
- Occitanfurafrom Vulgar Latin *furittum
- Frenchfuretfrom Vulgar Latin *furittum
- GermanFrettfrom Vulgar Latin *furittum
Old Occitan
- Catalanfura
- Catalanfuró
- Occitanfura
Eastern Romance
- Romanianfur
- Aromanianfur