noun · neutersecond declension
fūrtum
fūrtum n (genitive fūrtī)
Classical[ˈfuːr.tũː]Ecclesiastical[ˈfur.tum]
fūrtus
Meaning
- a theft, robbery
Near-synonyms: latrocinium, raptum
alicui fūrtum facere
to rob someone - thieving, the act of robbing
Nobis quoque respondentibus [episcopis], quis ille sacerdus esset, cuius furti crimen inrogaretur, respondit rex: 'Vidistis enim species, quas nobis furtu abstulit'.
574 CE – 593 CE, Gregorius Turonensis, Historia Francorum V.18. De Praetextato episcopo et interitu MerovechiObsecro, quid pati debeat, siquis aliquid de ecclesia furtu abstulerit?[…]Addes etiam, quomodo ea, quae furtu de ecclesiis abstulerint, reddere debeant.
c. 731 CE, Beda Presbyter, Historia ecclesiastica Liber Primus.27.III - a stolen thing
[…]; Canuleius vero, qui in portu Syracusis operas dabat, furta quoque istius permulta nominatim ad socios perscripserat, ea quae sine portorio Syracusis erant exportata;[…]
70 BCE, Cicero, In Verrem II.2.21Magna movet stomacho fastidia, seu puer unctis tractavit calicem manibus, dum furta ligurrit,
c. 35 BCE, Horatius, Sermones 2.4.79 - an excuse or pretext
[…]sic tu, etiamsi, quod scribas, non habebis, scribito tamen, ne furtum cessationis quaesivisse videaris; valde enim mihi semper et vera et dulcia tuis epistulis nuntiantur.
62 BCE – 43 BCE, Cicero, Epistulae ad familiares 16.26 - crafty deceit, trick, artifice, stratagem
[…]; obvius aduersoque occurrit seque viro uir
29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 10.734–735Quo tamen haec Ithaco, qui clam, qui semper inermis
8 CE, Ovidius, Metamorphoses 13.103–104 - in pluralstolen or secret love, intrigue
Inter quas curam Clymene narrabat inanem Vulcani Martisque dolos et dulcia furta,[…]
c. 37 BCE – 30 BCE, Vergilius, Georgicon 4.345–346Intereā mediōs Iūnō despexit in Argōs et noctis faciem nebulās fēcisse volūcrēs sub nitidō mīrāta diē, nōn flūminis illās esse, nec ūmentī sensit tellūre remittī; atque suus coniunx ubi sit circumspicit, ut quae
8 CE, Ovidius, Metamorphoses 1.601–606
Latīnē defined in Latin in our graded readers
crīmen fūrisfūrtum -ī (n) — in IVLIANVS II: Imperium, ch. 1
rapīna occultafūrtum -ī (n) — in IVLIANVS III: Persia, ch. 4
rēs clam ablātafūrtum -ī (n) — in Evangelium secundum Marcum, ch. 12
factum occultum fūrisfūrtum -ī (n) — in Metamorphoses I, ch. 4
quod fūrtim ablātum estfurtum -ī (n) — in Aeneis, ch. 19
theft; stealth
fūrtum -ī (n) — in De Bello Gallico III
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | fūrtum | fūrta |
| genitive | fūrtī | fūrtōrum |
| dative | fūrtō | fūrtīs |
| accusative | fūrtum | fūrta fūrtōs |
| ablative | fūrtō fūrtū | fūrtīs |
| vocative | fūrtum fūrte | fūrta |
furtum, i, n. fur,
I. theft, robbery (class. and freq.; syn.: latrocinium, raptum).
I. Lit.: fures privatorum furtorum in nervo atque in compedibus aetatem agunt: fures publici in auro atque in purpura, Cato ap. Gell. 11, 18, 18: SI NOX FVRTVM FACTVM SIT, SI IM OCCISIT IVRE CAESVS ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Macr. S. 1, 4:
verba sunt Sabini ... Qui alienam rem adtrectavit, cum id se invito domino facere judicare deberet, furti tenetur. Item alio capite: Qui alienum tacens lucri faciendi causa sustulit, furti obstringitur, sive scit cujus sit, sive nescit, Gell. 11, 18, 20 sq.; cf. Gai Inst. 3, 195; 197; Just. Inst. 4, 1, 1: furtum facere (alicui), Plaut. Rud. 4, 3, 15; 18: Strato domi furtum fecit, Cic. Clu. 64, 179; Quint. 3, 6, 49; 5, 10, 16; Dig. 47, 2, 69 et saep.: furti se et illum astringere, Plaut. Rud. 4, 7, 34; cf.: furti se alligare, Ter. Eun. 4, 7, 39: in furto comprehensus, Caes. B. G. 6, 16 fin.: furti teneri, Dig. 47, 2, 78: furti agere, ib.: furti condemnare, Gell. 11, 18, 24: furti reus, Quint. 4, 2, 51; 7, 2, 29 et saep.: furtum erat apertum: cujus rei furtum factum erat? Cic. Rosc. Com. 9, 26 sq.: ubi oves furto periere, Hor. Ep. 1, 7, 86: callidum (Mercurium), quicquid placuit, jocoso Condere furto, id. C. 1, 10, 8.—II. Transf.
A. Concr., a stolen thing:
quae (furta) sine portorio Syracusis erant exportata, Cic. Verr. 2, 2, 70, § 171: quid est turpius ingenuo quam in conventu maximo cogi furtum reddere, id. ib. 2, 2, 24, § 58: dum (puer) furta ligurrit, Hor. S. 2, 4, 79.—B. A secret action, crafty deceit, trick, artifice, stratagem (mostly poet. and in post-Aug. prose).
1. In gen.: etiam si, quid scribas, non habebis, scribito tamen, ne furtum cessationis quaesivisse videaris, a secret excuse, pretext, Q. Cic. ap. Cic. Fam. 16, 26, 2:
nec obsides, pignus futuros furto et fraude agendae rei, posceret, Liv. 43, 10, 3; cf.: haud furto melior, sed fortibus armis, Verg. A. 10, 735: furto, non proelio opus esse, Curt. 4, 13; 4, 4, 15; cf. also: furtum armorum, Sil. 17, 91: (fugam) abscondere furto, Verg. A. 4, 337: furto laetatus inani, id. ib. 6, 568: nec semel ergo mihi furtum fecisse licebit? i. e. to eat in secret, Mart. 5, 50, 5.— In plur.: furtis incautum decipit hostem, Ov. M. 13, 104: furta belli, Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. A. 11, 515; and ap. Non. 310, 15 (Hist. 1, 86 Dietsch); Verg. A. 11, 515.— Hence, b. furtō, adv., i. q. furtim, by stealth, secretly, = λάθρα:
non ego sum furto tibi cognita, Ov. H. 6, 43: obsides Porsenae dedistis; furto eos subduxistis, Liv. 9, 11, 6: (hyaenae) gravidae latebras petunt et parere furto cupiunt, Plin. 8, 30, 46, § 108. 2. In partic., stolen or secret love, intrigue (mostly in plur.):
plurima furta Jovis, Cat. 68, 136 and 140; so in plur., Tib. 1, 2, 34; Prop. 2, 30 (3, 28), 28; Verg. G. 4, 346; Ov. M. 1, 606; 3, 7; 9, 558 al.: hoc certe conjux furtum mea nesciat, Ov. M. 2, 423; so in sing., id. ib. 1, 623; 3, 266; Verg. A. 6, 24; Sil. 7, 487; 13, 615 al.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
fūrtum ī, n
1 FER-, theft, robbery : domi furtum fecit: furti se adligare, T.: in furto comprehensus, Cs.: ubi oves furto periere, H.— A stolen thing : cogi furtum reddere: dum (puer) furta ligurrit, H.— A secret action, crafty deceit, trick, artifice, stratagem : hostibus parva furta temptantibus, L.: haud furto melior, V.: furto laetatus inani, V.: furtis decipit hostem, O.— Secret love, intrigue : narrare dulcia furta, V.: Hoc furtum nescire, O.: tauri, V.
Origins
- Proto-Indo-European*bʰer-
- Proto-Indo-European*bʰṓr
- Proto-Italic*fōr
- Latinfūrtum
Proto-Indo-European *-tós Proto-Italic *-tos Latin -tus Latin furtum From fūr (“thief”) + -tus (forming participles), literally “a stolen thing”, as if built on a genuine verb, compare other fūr derivatives as well as those of ūber.
Descendants
- Catalanfurt
- Italianfurto
- Occitanfurt
- Portuguesefurto
- Romanianfurt
- Spanishhurtofrom Old Spanish furto
- Aromanianfurtu
- Galicianfurto
- Sicilianfurtu
In English words that came into English from fūrtum
- furtivefūrtīvus