valeō
Meaning
- to have strength, influence, power; to avail
valuitque apud Veientes [...] pacta cum Romulo indutiarum fides
The truce of peace agreed upon with Romulus had influence among the Veientes.27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita I.30 - to be well, healthy, sound
Facile omnēs quom valēmus rēcta cōnsilia aegrōtīs damus.
Easily, all of us, when we are well, give good advice to the sick.166 BCE, Publius Terentius Afer, Andria 2.309 - to be worth, be worthy
- to be effectual, be efficacious, be of effect, be good for
[…]hunc videō mihi nunc frūstrā sūmptum esse labōrem,
1894 translation by Leonard C. Smithers I see now that this effort was undertaken by me in vain, Gellius, and that our prayers to this end were of no avail.c. 84 BCE – 54 BCE, Catullus, Carmina 116.5–6 - to be in force, in effect (said of laws)
- to mean, signify (used of words or statements that have a certain force or power in meaning)
- EcclesiasticalLatinMedieval Latinto be able; to prevail
- New Latinrareto leave; to go away
Latīnē defined in Latin in our graded readers
sānus et validus sum; ``valē!'' dīcimus, cum discēdimus.vim habeō, prōsumsānus et fortis sumChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Ave · Salve · Vale
Ave (from εὖ) is a salutation used at meeting and at parting, like χαῖρε; whereas salve is used at meeting only, vale at parting, like ἔῤῥωσο. Suet. Galb. 4. Ut liberti mane salvere, vespere valere sibi singuli dicerent. (i. 28.)
Posse · Quire · Valere · Pollere
1. Posse and quire were originally transitive; posse (from πότνιος) denotes being able, as a consequence of power and strength, like δύνασθαι; quire (κοεῖν) as the consequence of complete qualification, like οἷόν τ’ εἶναι. Cic. Tusc. ii. 27. Barbari ferro decertare acerrime possunt, viriliter ægrotare non queunt; whereas valere and pollere are intransitive. Hence we say, possum or queo vincere, but valeo or polleo ad vincendum. 2. Valere (from ἑλεῖν) means to possess the right measure of strength, and thereby to match another, in opp. to insufficient strength, like σθένειν; whereas pollere (πολλός) means to have very considerable strength and means, and thereby to distinguish one’s self from others, in opp. to an ordinary degree of strength, like ἰσχύειν. iv. (160.)
Salus · Sanitas · Valens · Saluber · Sanus · Salutaris
1. Salus denotes existence in general, in opp. to interitus; whereas sanitas, the health of the person existing, in opp. to ægritudo; first of the body, then, in a higher degree, of the soul. 2. Sanus and valens denote health as a temporary state, and are allied in sense with integer; whereas saluber and validus denote habitual qualities, and are allied in sense with robustus. Hence salubris oratio means a speech sound in matter, possessing original strength; sana, a temperate and discreet speech. Cic. Brut. 13. 51. Tac. Dial. 25. Plin. Ep. ix. 26. 3. Sanus and saluber represent health, merely as finding one’s self well; valens and validus, as possessing strength to act. 4. Saluber in a transitive sense means, what brings sanitas, in opp. to pestilens, like ὑγιεινός; whereas salutaris, what brings salus, in opp. to pestiferus, like σωτήριος. Cato, apud Plin. H. N. xviii. 6. Nihil salutare est nisi quod toto anno salubre. (i. 31.)
Conjugation conjugation 2
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | valeō | valēbam | valēbō | valuī | valueram | valuerō |
| 2nd sg. | valēs | valēbās | valēbis | valuistī | valuerās | valueris |
| 3rd sg. | valet | valēbat | valēbit | valuit | valuerat | valuerit |
| 1st pl. | valēmus | valēbāmus | valēbimus | valuimus | valuerāmus | valuerimus |
| 2nd pl. | valētis | valēbātis | valēbitis | valuistis | valuerātis | valueritis |
| 3rd pl. | valent | valēbant | valēbunt | valuērunt valuēre | valuerant | valuerint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | valeam | valērem | valuerim | valuissem |
| 2nd sg. | valeās | valērēs | valuerīs | valuissēs |
| 3rd sg. | valeat | valēret | valuerit | valuisset |
| 1st pl. | valeāmus | valērēmus | valuerīmus | valuissēmus |
| 2nd pl. | valeātis | valērētis | valuerītis | valuissētis |
| 3rd pl. | valeant | valērent | valuerint | valuissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | valeor | valēbar | valēbor |
| 2nd sg. | valēris valēre | valēbāris valēbāre | valēberis valēbere |
| 3rd sg. | valētur | valēbātur | valēbitur |
| 1st pl. | valēmur | valēbāmur | valēbimur |
| 2nd pl. | valēminī | valēbāminī | valēbiminī |
| 3rd pl. | valentur | valēbantur | valēbuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | valear | valērer |
| 2nd sg. | valeāris valeāre | valērēris valērēre |
| 3rd sg. | valeātur | valērētur |
| 1st pl. | valeāmur | valērēmur |
| 2nd pl. | valeāminī | valērēminī |
| 3rd pl. | valeantur | valērentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | valē | valēre |
| pres. 2nd pl. | valēte | valēminī |
| fut. 2nd sg. | valētō | valētor |
| fut. 3rd sg. | valētō | valētor |
| fut. 2nd pl. | valētōte | — |
| fut. 3rd pl. | valentō | valentor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | valēre | valērī |
| perfect infinitive | valuisse | valitum esse |
| future infinitive | valitūrum esse | valitum īrī |
| present participle | valēns | — |
| perfect participle | — | valitus |
| future participle | valitūrus valitūra, valitūrā, valitūrae, valitūram, valitūrārum, valitūrās, valitūre, valitūrī, valitūrīs, valitūrō, valitūrōrum, valitūrōs, valitūrum | valendus |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- ingenio valere
- to be gifted, talented.
- ingenio valere
- to be talented, gifted.
- te valere iubeo
- I bid you good-bye, take my leave.
- eloquentia valere
- to be very eloquent.
- vale or cura ut valeas
- good-bye; farewell.
- multum valere ad aliquid
- to contribute much towards...; to affect considerably; to be instrumental in...
- vocabulum angustius valet
- the word has a narrow meaning.
- multum dicendo valere, posse
- to have great weight as a speaker.
11 more phrases
- auctoritate valere or florere
- to possess great authority; to be an influential person.
- rebus maritimis multum valere
- to have a powerful navy.
- leviter aegrotare, minus valere
- to be indisposed.
- multum valere gratia apud aliquem
- to be highly favoured by; to be influential with...
- verbo parum valere (Tusc. 3. 5. 11)
- to unable to find a suitable expression.
- idem valere, significare, declarare
- to have the same meaning.
- intellegentia or mente multum valere
- to possess great ability.
- opibus, gratia, auctoritate valere, florere
- to have great influence.
- multum auctoritate valere, posse apud aliquem
- to have great influence with a person; to have considerable weight.
- alicuius auctoritas multum valet apud aliquem
- to have great influence with a person; to have considerable weight.
- memoriā (multum) valere (opp. memoriā vacillare)
- to have a good memory.
puer ille (Hercules recens natus) ut magnus est et multum valet! Plaut. Am. 5, 1, 51: plus potest, qui plus valet: Vir erat; plus valebat, id. Truc. 4, 3, 38 sq.: sanus homo, qui bene valet, Cels. 1, 1 init.: si magis valet, id. 3, 18: si satis valet (= si satis validae vires sunt, just before), id. 4, 7 init.: prout nervi valent, id. 8, 16.—Of plants: vitem novellam resecari tum erit tempus ubi valebit, Cato, R. R. 33, 3 sq.— alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, Cic. Off. 1, 30, 107.— manibus pedibusque morbo distortissimis, ut neque calceum perpeti nec libellos evolvere valeret, Suet. Galb. 21: mustela cum mures veloces non valeret assequi, Phaedr. 4, 1, 10: valet ima summis Mutare deus, Hor. C. 1, 34, 12; cf. II. B. 2. h. infra; cf.: illud mirari mitte, quod non valet e lapide hoc alias impellere res, Lucr. 6, 1057: versate diu quid ferre recusent, Quid valeant umeri (sc. ferre), Hor. A. P. 40: nec valuere manus infixum educere telum, Ov. M. 13, 393; 12, 101; Col. 6, 25 fin.—fimum potum ad dysentericos valet, Plin. 28, 8, 27, § 105.—With contra: cimices valent contra serpentium morsus, Plin. 29, 4, 17, § 61.—With eodem: id quoque collyrium eodem valet, Cels. 6, 6, 21.—With pro: ruta per se pro antidoto valet, Plin. 20, 13, 51, § 132.—With abl.: dictamnus valet potu et illitu et suffitu, Plin. 26, 15, 90, § 153.— With inf.: sandaracha valet purgare, sistere, excalfacere, perrodere, Plin. 34, 18, 55, § 177.—equidem valeo recte et salvus sum, Plaut. Am. 2, 1, 36: perpetuon' valuisti? id. Ep. 1, 1, 15; 1, 1, 18: valen'? Valuistin? valeo et valui rectius, id. Trin. 1, 2, 12 sq.: facile omnes, quom valemus, recta consilia aegrotis damus, Ter. And. 2, 1, 9: dicit vilicus servos non valuisse, Cato, R. R. 2, 3 sq.; 5, 6: boves ut recte valeant, id. ib. 103: optime valere et gravissime aegrotare, Cic. Fin. 2, 13, 43; 4, 25, 69: cura est, ut valeat, Plaut. Stich. 5, 2, 4: ego valeo recte et rem gero, id. Pers. 2, 3, 34: te recte valere operamque dare, ut cottidie melius, Cic. Fam. 11, 24, 1: deterius quam soleo, Luccei. ib. 5, 14, 1: commode, Plin. Ep. 3, 20, 11: Ni. Benene usque valuit? Chr. Pancratice atque athletice, Plaut. Bacch. 2, 3, 14: minus valere ... melius valere, Cic. Att. 4, 14, 1: nam matri oculi si valerent, mecum venisset simul, Plaut. Mil. 4, 8, 8.—si corpore valuisset, Cic. Brut. 20, 77: nec melius valeo quam corpore, mente, Ov. Tr. 3, 8, 33; cf. Sall. J. 11, 5: pedibus, Nep. Phoc. 4, 1: stomacho, Juv. 6, 100.—ab oculis, Gell. 13, 30, 10: a morbo, Plaut. Ep. 1, 2, 26; and facetiously: Me. Ain tu te valere? Eu. Pol ego haud a pecuniā perbene, as to money, not very well, id. Aul. 2, 2, 9.—and, more fully, with the addition ego or equidem valeo (abbrev. E. V. or E. Q. V.), Cic. Fam. 13, 6; 14, 11; 14, 16; 14, 17; 14, 21; 14, 22; 14, 23; 14, 24; 15, 1; 15, 2; Metell. ib. 5, 1; Vatin. ib. 5, 9; Luccei. ib. 5, 14 al.; cf.: mos antiquis fuit usque ad meam servatus aetatem, primis epistulae verbis adicere: Si vales bene est, Sen. Ep. 15, 1; so too: S. V. G. V. (si vales, gaudeo, valeo) et Tullia nostra recte V. Terentia minus belle habuit: sed certum scio jam convaluisse eam, Dolab. ap. Cic. Fam. 9, 9, 1.— quid agitur, Sagaristio? ut valetur? Plaut. Pers. 2, 5, 8.—bene vale, Alcumena, id. Am. 1, 3, 1: vale atque salve, id. Capt. 3, 5, 86; id. Curc. 4, 2, 36: vale atque salve. Th. Male vale, male sit tibi, id. ib. 4, 4, 32; v. salvus: Ly. Ad portum propero. De. Bene ambulato. Ly. Bene valeto. De. Bene sit tibi, id. Merc. 2, 2, 55: bene valete et vivite, id. Mil. 4, 8, 30: ite intro cito: valete, id. As. 3, 3, 155: abeo: valete, judices justissimi, id. Capt. prol. 67: vos valete et plaudite, Ter. Eun. 5, 8, 64: in hoc biduom vale, id. ib. 1, 2, 110: vive valeque, Hor. S. 2, 5, 110.—Before a vowel, scanned vălĕ: et longum, Formose valē, valē, inquit Iolla, Verg. E. 3, 79; Ov. M. 3, 501.—Vale, Cic. Fam. 6, 22, 3; 6, 21, 3; 4, 8, 2; Luccei. ib. 5, 14, 3: cura ut valeas, Cic. Fam. 7, 15, 2; 7, 20, 3; rarely bene vale, Mat. ib. 11, 28, 8; Cur. ib. 7, 29, 2; cf.: tu me diligis et valebis, Cic. ib. 9, 22, 5; 15, 18, 2: fac valeas meque mutuo diligas, Planc. ib. 10, 7, 2; Mat. ib. 11, 28, 8.—salve aeternum mihi, maxime Palla, Aeternumque vale, Verg. A. 11, 97; Stat. S. 3, 3, 208; cf. Varr. ap. Serv. Verg. l. l.; v. salvus: in perpetuom, frater, ave atque vale, Cat. 101, 10: terque, Vale, dixit, Ov. F. 3, 563: supremumque vale ... dixit, id. M. 10, 62.—valeas, tibi habeas res tuas, reddas meas, Plaut. Am. 3, 2, 46: immo habeat, valeat, vivat cum illā, Ter. And. 5, 3, 18: valeas, habeas illam quae placet, id. Ad. 4, 4, 14: si talis est deus, ut nullā hominum caritate teneatur, valeat, good-by to him, let me have nothing to do with him, Cic. N. D. 1, 44, 124: valeat res ludicra, si me Palma negata macrum, donata reducit opimum, Hor. Ep. 2, 1, 180: valeant, Qui inter nos discidium volunt, away with those, etc., Ter. And. 4, 2, 13: quare ista valeant: me res familiaris movet, Cic. Att. 16, 15, 5: castra peto, valeatque Venus, valeantque puellae, farewell to Venus, etc., Tib. 2, 6, 9: valete curae, Petr. 79; cf. Cat. 8, 12; 11, 17; Ov. Am. 1, 6, 71 sqq.—(ε) With valere jubere or dicere (sometimes as one word, vălĕdīco, ĕre, 3, v. n.), to bid one good-by, farewell, adieu: illum salutavi: post etiam jussi valere, Cic. Att. 5, 2, 2: vix illud potui dicere triste vale, Ov. H. 13, 14: saepe vale dicto rursus sum multa locutus, id. Tr. 1, 3, 57: tibi valedicere non licet gratis, Sen. Ep. 17, 11; Sulp. Sev. Dial. 1, 3, 1: obstinatissime retinuit, ut liberti servique bis die frequentes adessent ac mane salvere, vesperi valere sibi singuli dicerent, Suet. Galb. 4 fin.; id. Aug. 53; id. Tib. 72.—So (late Lat.): vale facere (or valefacere), August. Ep. 65; App. M. 4, p. 150, 24.fiet enim quodcunque volent, qui valebunt: valebunt autem semper arma, will always have the power, Cic. Fam. 9, 17, 1: fuit enim populi potestas: de civitate ne tam diu quidem valuit quam diu illa Sullani temporis arma valuerunt, id. Dom. 30, 79: dicitur C. Flaminius ad populum valuisse dicendo, id. Brut. 14, 57: tribunus plebis tulit ... ut lex Aelia et Fufia ne valeret, id. Red. in Sen. 5, 11: in more majorum, qui tum ut lex valebat, id. Leg. 2, 10, 23: valuit auctoritas, id. Tusc. 2, 22, 53: verba si valent, id. Caecin. 21, 61: (ejus) valet opinio tarditatis, is established, id. de Or. 1, 27, 125: si conjuratio valuisset, id. ib. 17, 7: cujus ratio non valuit, Nep. Milt. 3, 7: jus tamen gentium valuit, Liv. 2, 4, 7: praetor ... ratus repentinum valiturum terrorem, succedit, etc., id. 44, 31, 6: et vestrae valuere preces, Ov. M. 13, 89; id. P. 3, 3, 92; id. Ib. 241.—non metuo mihi ... Dum quidem hoc valebit pectus perfidiā meum, Plaut. Bacch. 2, 2, 50: reliqui duo sic exaequantur, ut Domitius valeat amicis, Memmius commendetur militibus, Cic. Att. 4, 16, 6 (17, 2): multa sanxit quae omnia magistratuum auctoritate et Halaesinorum summā voluntate valuerunt, Cic. Verr. 2, 2, 49, § 122: ita istam libertatem largior populo, ut auctoritate et valeant et utantur boni, id. Leg. 3, 17, 38: quae (voluntas militum) cum per se valet multitudine, id. Mur. 18, 38: parum valent (Graeci) verbo, i. e. have no precise word, id. Tusc. 3, 5, 11: qui aut gratiā aut misericordiā valerent, Caes. B. C. 2, 44: dicendo, Nep. Ages. 1, 2: qui pedum cursu valet, Verg. A. 5, 67; Quint. 9, 2, 78: Battiades ... Quamvis ingenio non valet, arte valet, Ov. Am. 1, 15, 14: plerique plus ingenio quam arte valuerunt, Quint. 1, 8, 8: rogando, Ov. M. 2, 183: subtilitate vincimur, valeamus pondere, Quint. 12, 11, 8.—Sp. Thorius satis valuit in populari genere dicendi, Cic. Brut. 36, 136: quid facilius est quam probari in uno servulo nomen familiae non valere, id. Caecin. 19, 55: in his maxime valet similitudo, Quint. 6, 3, 57: mire in causis valet praesumptio, id. 9, 2, 16: (digitus) in exprobrando et indicando valet, id. 11, 3, 94.—hoc evenit, ut in volgus insipientium opinio valeat honestatis, Cic. Tusc. 2, 26, 63: quaecumque est hominis definitio, una in omnes valet, id. Leg. 1, 10, 29; cf. id. Div. 2, 56, 116: cum illud verbum unde in utramque rem valeat, id. Caecin. 31, 89: num etiam in deos inmortales inauspicatam legem valuisse? Liv 7, 6, 11: utrumque hoc genus semel injectum in L. annos valet et frugum et pabuli ubertate, Plin. 17, 7, 4, § 44: etiamsi in utramque partem valent arma facundiae, Quint. 2, 16, 10: hoc etiam in praeteritum valet, id. 9, 2, 20; cf.: cum ... idque in omnis partis valeret, Cic. Fam. 4, 10, 2.—id responsum quo valeat, cum intellegeret nemo, Nep. Them. 2, 6; cf. II. B. 3. ι, infra.—tu non solum ad neglegendas leges ... verum etiam ad evertendas valuisti, Cic. Cat. 1, 7, 18: astrorum affectio valeat, si vis, ad quasdam res; ad omnis certe non valebit, id. Fat. 4, 8: illud perficiam ut invidia mihi valeat ad gloriam, id. Cat. 3, 12, 29: vitae adjuncta esse dicebant, quae ad virtutis usum valerent, id. Ac. 1, 5, 21: ista quaestura ad eam rem valet, ut, etc., id. Div. in Caecil. 19, 62: neque, quod Samnites ... amici vobis facti sunt, ad id valere arbitror, ne nos in amicitiam accipiamur, Liv. 7, 30, 4: eadem fictio valet et ad qualitates, Quint. 5, 10, 99; cf. II. B. 3. infra.—ibit ad illud ilico, Quo maxume apud te se valere sentiat, Ter. Heaut. 3, 1, 79: non quin eam (commendationem) valituram apud te arbitrarer, Cic. Fam. 13, 16, 3: apud te veritas valebit, id. Quint. 1, 5: sed haec eadem nunc censes apud eos ipsos valere, a quibus ... conscripta sunt? id. Tusc. 2, 4, 11: magnis meritis apud regem ... valebat, Nep. Con. 3, 1: jus bonumque apud eos non legibus magis quam naturā valebat, Sall. C. 9, 1: apud magnam partem senatūs et magnitudine rerum gestarum valebat et gratiā, Liv. 31, 48, 1: apud nos valeant ea, quae apud judices valere volumus, Quint. 6, 2, 28.—dicitur enim C. Flaminius ... ad populum valuisse dicendo, Cic. Brut. 14, 57: clementiae fama ... ad ferociores jam populos valuit, Liv. 21, 6, 4: metus ad omnis valuit, ne deditionem recusarent, id. 38, 28, 6.—hoc nonne videtur contra te valere? Cic. Ac. 2, 27, 86: quae valeant contra falsam criminationem, id. de Or. 2, 79, 321: ne quid esset ... quod contra caput suum aut existimationem valere posset, Cic. Verr. 2, 2, 71, § 173: ne meae vitae modestia parum valitura sit contra falsos rumores, Mat. ap. Cic. Fam. 11, 28, 8: cum pro falsis contra veritatem (rhetorice) valet, Quint. 2, 16, 2; cf. f. infra.—multa in adversos effudit verba penates Pro deplorato non valitura viro, Ov. Tr. 1, 3, 46: epitheton valet pro nomine, Quint. 8, 6, 29; cf. I. A. 2, b. supra.—nam et augendae rei et minuendae valet (particula), Gell. 5, 12, 10.—not in Cic. or Cæs.): nam si certam finem esse viderent Aerumnarum homines, aliquā ratione valerent Religionibus ... obsistere, Lucr. 1, 108: hanc ob rem vitam retinere valemus, id. 3, 257: nec continere suos ab direptione castrorum valuit, Liv. 38, 23, 4 Weissenb. ad loc.: quam (urbem) neque finitimi valuerunt perdere Marsi, Hor. Epod. 16, 3: cetera ... adeo sunt multa, loquacem Delassare valent Fabium, id. S. 1, 1, 13; id. C. 4, 7, 27: nec valuit locos coeptos avertere cursus, Tib. 4, 1, 55: qui relicti erant ... ne conspectum quidem hostis sustinere valuerunt, Curt. 3, 4, 5: neque ex eo infamiam discutere valuit, Suet. Caes. 79.—With things as subj.: ergo fungar vice cotis, acutum Reddere quae ferrum valet, Hor. A. P. 305; cf. I. A. 2. β, supra.—Esp., plus potest qui plus valet, Plaut. Truc. 4, 3, 38: neque ita inperita (sum), ut quid amor valeat nesciam, Ter. Eun. 5, 2, 42.—So absol.: nam opulenti cum locuntur pariter atque ignobiles, Eadem dicta eademque oratio aequa non aeque valet, Enn. ap. Gell. 11, 4, 3 (Trag. Rel. v. 230 Vahl.): ignari quid gravitas ... quid denique virtus valeret, Cic. Sest. 28, 60: illa obnuntiatio nihil valuit, aut, si valuit, id valuit, ut, etc., id. Div. 1, 16, 30: omnia veniebant Antonio in mentem; eaque suo quaeque loco, ubi plurimum proficere et valere possent ... collocabantur, id. Brut. 37, 139: cur minus Venena Medaeae valent? Hor. Epod. 5.62.—quod tibi lubet fac, quoniam pugnis plus vales, Plaut. Am. 1, 1, 240; cf. v. 234: quicquid possunt, pedestribus valent copiis, Caes. B. G. 2, 17: qui plus opibus, armis, potentiā valent, perfecisse mihi videntur ... ut etiam auctoritate jam plus valerent, Cic. Fam. 1, 7, 10: quasi vero ego ... in isto genere omnino quidquam aut curatione aut potestate valuissem, id. Dom. 6, 14: Ti. Coruncanium longe plurimum ingenio valuisse, id. Brut. 14, 55: quantum gratiā, auctoritate, pecuniā valerent, Caes. B. G. 7, 63: Caesar multum equitatu valebat, id. B. C. 1, 61: cum tantum equitatu valeamus, id. ib. 3, 86: equitatu plurimum valere, id. B. G. 3, 20; Nep. Alcib. 8, 2.—nihil putas valere in judiciis conjecturam, nihil suspitionem, nihil ante actae vitae existimationem, etc., Cic. Verr. 2, 3, 62, § 146: hic multum in Fabiā (tribu) valet, ille Velinā, Hor. Ep. 1, 6, 52. —multum valuisse ad patris honorem pietas filii videbitur, Cic. Phil. 9, 5, 12: ex quo intellegitur, plus terrarum situs, quam lunae tractus, ad nascendum valere, id. Div. 2, 46, 97: valet igitur multum ad vincendum probari mores eorum, qui agent causas, id. de Or. 2, 43, 182: ad subeundem periculum et ad vitandum multum fortuna valuit, Caes. B. G. 6, 30: genus ad probandam speciem minimum valet, Quint. 5, 10, 56.—(ε) With apud and acc. of pers., to have influence, be influential, have weight with, influence: apud quem (Caesarem) quicquid valebo vel auctoritate, vel gratiā, valebo tibi, Cic. Fam. 6, 6, 13: utrum apud eos pudor atque officium, an timor plus valeret, Caes. B. G. 1, 40: tantum apud homines barbaros valuit, esse repertos aliquos principes belli inferendi, id. ib. 5, 54: potestis constituere, hanc auctoritatem quantum apud exteras nationes valituram esse existimetis, Cic. Imp. Pomp. 16, 46: non modo praemiis, quae apud me minimum valent, sed ne periculis quidem conpulsus ullis, id. Fam. 1, 9, 11: facinus esse indignum, plus impudicissimae mulieris apud te de Cleomenis salute quam de suā vitā lacrimas matris valere, Cic. Verr. 2, 5, 43, § 112: apud quem ut multum gratiā valeret, effecit, Nep. Con. 2, 1.—(ζ) With contra: cur desperemus veritatem contra fallacem facundiam valituram? prevail, Lact. Opif. Dei, 20, 5; cf. Mat. ap. Cic. Fam. 11, 28, 8, II. B. 2, e. supra.—(η) With pro: pro periculo magis quam contra salutem valere, Cic. Part. Or. 35, 120; cf.: quod minus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, Caes. B. G. 1, 51.—(θ) With inter: plurimum inter eos Bellovacos et virtute, et auctoritate, et hominum numero valere, Caes. B. G. 2, 4.—(ι) With adv. of pur pose: hoc eo valebat, ut ingratiis ad de pugnandum omnes cogerentur, Nep. Them. 4, 4: non tamen hoc eo valet, ut fugien dae sint magnae scholae, Quint. 1, 2, 16: nescis quo valeat nummus, quem praebeat usum? Hor. S. 1, 1, 73; cf. II. B. 2. b. supra. —quinarii, quod quinos, Varr. L. L. 5, § 173 Müll.: dum pro argenteis decem aureus unus valeret, Liv. 38, 11, 8: ita ut scrupulum valeret sestertiis vicenis, Plin. 33, 3, 13, § 47: si haec praedia valeant nunc decem, Dig. 24, 1, 7, § 4: quasi minimo valeret hereditas, ib. 19, 1, 13: quanti omnibus valet (servus), ib. 9, 2, 33; 5, 3, 25, § 1.—quaerimus verbum Latinum par Graeco et quod idem valeat, Cic. Fin. 2, 4, 13: non usquam id quidem dicit omnino; sed quae dicit, idem valent, id. Tusc. 5, 10, 24: quamquam vocabula prope idem valere videantur, id. Top. 8, 34: hoc verbum quid valeat, non vident, id. Off. 3, 9, 39: cui nomen Becco fuerat; id valet gallinacei rostrum, Suet. Vit. 18: pransus quoque atque potus diversum valent quam indicant, Quint. 1, 4, 29 et saep.: et intellego et sentio et video saepe idem valent quod scio, id. 10, 1, 13: duo quae idem significant ac tantumdem valent, id. 1, 5, 4.—Hence, vălens, entis, P. a., strong, stout, vigorous, powerful (class.). valens adflictet me, Plaut. Bacch. 2, 1, 44: virgatores, id. As. 3, 2, 19: robusti et valentes et audaces satellites, Cic. Agr. 2, 31, 84: cum homo imbecillus a valentissimā bestiā laniatur, id. Fam. 7, 1, 3: valentissimi lictores, Cic. Verr. 2, 5, 54, § 142: homines, id. Phil. 12, 10, 24; Suet. Aug. 35: hic membris et mole valens, Verg. A. 5, 431: membris valens, Ov. M. 9, 108: corpore esse vegeto et valenti, Gell. 3, 1, 11: nervi musculique, Cels. 8, 20: trunci, Verg. G. 2, 426: scire oportet, omnia legumina generis valentissimi esse: valentissimum voco, in quo plurimum alimenti est ... Ex leguminibus valentior faba quam pisum, etc., strongest, i. e. most nutritire, Cels. 2, 18: tunicae, stout, thick, Ov. A. A. 3, 109: providendum ne infirmiores (apes) a valentioribus opprimantur, Varr. R. R. 3, 16, 35.—valeo et venio ad minus valentem, Plaut. Truc. 2, 7, 24: medicus plane confirmat, propediem te valentem fore, Cic. Fam. 16, 9, 2: puer, horā undecimā cum valens in publico visus esset, ante noctem mortuus est, id. Clu. 9, 27; cf. valens (opp. imbecillus), id. Fam. 16, 5, 2: (sensus) si sani sunt et valentes, id. Ac. 2, 7, 19: si valens corpus est neque magno opere vexatum, Cels. 7, 26, 5: sive aegra, sive valens, Prop. 2, 21 (3, 14), 20.—Subst.: qui enim aegris subveniretur, quae esset oblectatio valentium, nisi, etc., Cic. Off. 2, 4, 15; so opp. aeger, id. de Or. 2, 44, 186.— valens est adversus cancerem intestinorum minii gleba, Cels. 4, 15 fin.: medicamenta, id. 1, 3 med.: silvestri (papaveri capita) ad omnes effectus valentiora, Plin. 20, 18, 76, § 202; cf. id. 22, 22, 43, § 87.—mallem tantas ei (Caesari) vires non dedisset (res publica) quam nunc tam valenti resisteret, Cic. Att. 7, 3, 4: fuit quondam ita firma haec civitas et valens, id. Har. Resp. 28, 60: cum valentiore pugnare, id. Fam. 5, 21, 2: valens dialecticus, id. Fat. 6, 12: ut fieri nihil possit valentius, id. Brut. 16, 64: Philippus jam tum valens multa moliebatur, Nep. Timoth. 3, 1: opibus jam valentes, id. Eum. 10, 3: argumenta valentiora, Quint. 5, 13, 12: quid pars adversa habeat valentissimum, id. 5, 13, 52: nec fraus valentior quam consilium meum, Cic. Univ. 11: ad letum causae satis valentes, Ov. M. 5, 174; so, causae, id. Tr. 1, 8, 29: causa valentior, id. P. 1, 10, 35: deus morbo omni valentior, Stat. S. 1, 4, 111: oppida valentissima, Nep. Ham. 2, 4.—Hence, adv.: vă-lenter, strongly, stoutly, powerfully, violently (perh. not ante-Aug.). resistere, Col. 1, 5, 9; 3, 2, 15: nimis valenter ibi retenta materia, Cels. 5, 26, 21: praeceps spirare valentius Eurus (coepit), Ov. M. 11, 481.—non diu dicebat sed valenter, Sen. Contr. 3, 22 med.: si verba numeres, breviter et abscise: si sensum aestimes, copiose et valenter, Val. Max. 3, 7, ext. 6.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Indo-European*h₂welh₁-
- Proto-Indo-European*h₂wl̥h₁éh₁yeti
- Proto-Italic*walēō
- Latinvaleō
Inherited from Proto-Italic *walēō, from Proto-Indo-European *h₂wl̥h₁éh₁yeti, from *h₂welh₁- + *-éh₁yeti.
- Catalanvaler
- Catalanvaldre
- Englishvaluate
- Englishvail
- Englishvalue
- Frenchvaloir
- Italianvalere
- Occitanvàler
- Occitanvàldre
- Portuguesevaler