LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation, deponent

ūtor

ūtor (present infinitive ūtī, perfect active ūsus sum)
Classical[ˈuː.tɔr]Ecclesiastical[ˈuː.tor]
№ 330 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. deponentto use, make use of, employ
    late 1st c. BC, Livy, Ab Urbe Condita 22.51 (reportedly said by Hasdrubal, Hannibal's brother, when Hannibal failed to invade Rome after his victory at Cannae)You know how to obtain victory, Hannibal, but you do not know how to use it.
    Ad quem tum Iūnō supplex hīs vōcibus ūsa est:To this one then Juno, suppliant, used these words: (Note the correlation of the indicative perfect tense verb “usa est” with the ablative plural “his vocibus”: Juno used, or that is to say, spoke “with these words”.)29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 1.64
  2. deponentto enjoy, indulge in, take advantage of
    Bene Sophoclēs, cum ex eō quidem iam adfectō aetāte quaereret, ūterēturne rēbus veneris. “Dī meliōrā!” inquit, “libenter vērō istinc sīcut ab dominō agrestī ac furiōsō profugī.”Sophocles [said it] well when, surely already affected by age, he was asked whether [he] was indulging in the pleasures of love. “Heaven forbid!” he replied. “Indeed, [I] have fled from those things as gladly as [I would] from a savage and furious master.” (Third person singular imperfect subjunctive uteretur + enclitic particle -ne, which introduces an indirect question. A reference to Plato, The Republic, 1.329.)106 BCE – 43 BCE, Cicero, Cato Maior de Senectute 14.47
  3. deponentto experience, undergo, encounter
  4. deponentto wear, consume

Latīnē defined in Latin in our graded readers

rem ad opus meum adhibeō; gladiō ūtor.
ūtor ūtī ūsus — in Mille Verba, Mercātus
you use
ūteris — in Seneca, ch. VII

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Fœnus · Usura

Fœnus (from φύω, fœtus,) denotes interest as the produce of capital, like τόκος; usura denotes what is paid by the debtor for the use of capital, like δάνος. (vi. 133.)

Conjugation conjugation 3 deponent

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.ūtorūtēbarūtar———
2nd sg.ūteris
ūtere
ūtēbāris
ūtēbāre
ūtēris
ūtēre
———
3rd sg.ūtiturūtēbāturūtētur———
1st pl.ūtimurūtēbāmurūtēmur———
2nd pl.ūtiminīūtēbāminīūtēminī———
3rd pl.ūtunturūtēbanturūtentur———
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.ūtarūterer——
2nd sg.ūtāris
ūtāre
ūterēris
ūterēre
——
3rd sg.ūtāturūterētur——
1st pl.ūtāmurūterēmur——
2nd pl.ūtāminīūterēminī——
3rd pl.ūtanturūterentur——
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.ūtere—
pres. 2nd pl.ūtiminī—
fut. 2nd sg.ūtitor—
fut. 3rd sg.ūtitor—
fut. 3rd pl.ūtuntor—
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiveūtī—
perfect infinitiveūsum esse—
future infinitiveūsūrum esse—
present participleūtēns—
perfect participleūsus
ūsa, ūsā, ūsae, ūsam, ūsārum, ūsās, ūse, ūsī, ūsīs, ūsō, ūsōrum, ūsōs
—
future participleūsūrus
ūsūra, ūsūrā, ūsūrae, ūsūram, ūsūrārum, ūsūrās, ūsūre, ūsūrī, ūsūrīs, ūsūrō, ūsūrōrum, ūsūrōs, ūsūrum
ūtendus
ūtundus, ūtenda, ūtendā, ūtendae, ūtendam, ūtendārum, ūtendās, ūtende, ūtendīs, ūtendōrum, ūtendōs
gerundūtendī, ūtendō, ūtendumsupineūsum, ūsū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

usus me docuit
experience has taught me.
usura menstrua
monthly interest.
quincunces usurae
5 per cent.
quadrantes usurae
3 per cent (a quarter of centesima).
usu praeditum esse
to possess experience.
multarum rerum usus
varied, manifold experience.
usui or ex usu esse
to be of use.
usu cognitum habemus
we know from experience.
22 more phrases
ut hoc utar or afferam
to use this example.
more, usu receptum est
it is traditional usage.
cotidiani sermonis usus
the ordinary usage of language, everyday speech.
ut Ciceronis verbis utar
to use Cicero's expression; to say with Cicero (not ut cum Cicerone loquar).
usurae semissium (Colum.)
6 per cent.
usurae semisses (Jurists)
6 per cent.
doctrinam ad usum adiungere
to combine theory with practice.
aliquid in usum suum conferre
to employ in the furtherance of one's interests.
magnum usum in aliqua re habere
to have had great experience in a thing.
vetus usus inter nos intercedit
we have known each other well for several years.
qui magnum in castris usum habent
veterans; experienced troops.
in rebus atque in usu versatum esse
to have had practical experience.
res ipsa, usus rerum (cotidie) docet
everyday experience tells us this.
suis legibus utitur (B. G. 1. 45. 3)
(a state) has its own laws, is autonomous.
est mihi consuetudo, or usus cum aliquo
to be on friendly terms with a person.
amplis honoribus usus (Sall. Iug. 25. 4)
a man who has held many offices.
otio abūti or otium ad suum usum transferre
to use up, make full use of one's spare time.
trientes or trientariae usurae (Att. 4. 15)
4 per cent.
pecuniam alicui credere (sine fenore, usuris)
to lend some one money (without interest).
usu rerum (vitae, vitae communis) edocti sumus
we know from experience.
magnum usum in re militari habere (Sest. 5. 12)
to possess great experience in military matters.
usu, familiaritate, consuetudine coniunctum esse cum aliquo
to be on friendly terms with a person.

ūtor (old form oetor, oesus, etc., from oitor, oisus, Lex. Thor. lin. 11;
I. inf. parag. oetier, Rogat. Tribun. ap. Fest. p. 246 Müll.; Cic. Leg. 3, 4), ūsus (inf. utier, Plaut. Cas. 2, 3, 4; Ter. Phorm. 4, 2, 13), 3, v. dep. etym. dub..
I. Prop., to use.
A. With abl.
1. To make use of, employ: cave ... ne tibi hoc scipione malum magnum dem. Paeg. Jam utere eo, Plaut. Pers. 5, 2, 36: Th. Oh Epidicumne ego conspicor? Ep. Certe oculis utere, Plaut. Ep. 1, 1, 4: hoc oculo, id. Mil. 4, 7, 25: sola potest animi per se natura ... durare et sensibus uti, Lucr. 3, 560: de rebus ipsis utere tuo judicio, Cic. Off. 1, 1, 2: utinam, quem ad modum oratione sum usurus alienā, sic mihi ore uti liceret alieno, id. Rep. 3, 5, 8: utor neque perantiquis neque inhumanis ac feris testibus, cite, appeal to, id. ib. 1, 37, 58: neque enim accusatore muto neque teste quisquam utitur eo, qui de accusatoris subsellio surgit, id. Rosc. Am. 36, 104: num argumentis utendum in re ejus modi? Cic. Verr. 2, 4, 6, § 11: mancipium, quo et omnes utimur, et non praebetur a populo, id. ib. 2, 4, 5, § 9: quo interprete non ad linguam Graecam, sed ad furta et flagitia uti solebat, id. ib. 2, 3, 37, § 84: ut postea numquam dextro (oculo) aeque bene usus sit, Nep. Hann. 4, 3: si licet exemplis in parvo grandibus uti, Ov. Tr. 1, 3, 25: viribus utendum est, quas fecimus, Luc. 1, 347.—With ad: ad eam rem usus est tuā mihi operā Sa. Utere, ut vis, Plaut. Pers. 2, 5, 27: earum (navium) materiā atque aere ad reliquas reficiendas utebatur, Caes. B. G. 4, 31: administris ad ea sacrificia Druidibus, id. ib. 6, 16: ut eā potestate ad quaestum uteretur, Cic. Q. Fr. 1, 1, 3, § 11: ad quam rem (deus) motu mentis ac ratione utatur, id. N. D. 1, 37, 104.—With pro: utuntur aut aere aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo, Caes. B. G. 5, 12.—
2. Esp.
a. To manage, control, wield: bene ut armis, optime ut equis uteretur, Cic. Deiot. 10, 28: nemo est quin eo ipso (equo), quo consuevit, libentius utatur quam intractato, id. Lael. 19, 68.—
b. To spend, use: velim cum illā videas ut sit qui utamur (sc. pecunia), Cic. Att. 11, 11, 2: tantis vectigalibus ad liberalitatem utens, id. Fin. 2, 26, 84: cum horis nostris nos essemus usi, spent, exhausted, Cic. Verr. 2, 1, 11, § 30.—Absol.: notum et quaerere et uti, Hor. Ep. 1, 7, 57.—
c. To wear: pellibus aut parvis renonum tegimentis utuntur, magnā corporis parte nudā, Caes. B. G. 6, 21 fin.: ne insignibus quidem regiis Tullus nisi jussu populi est ausus uti, Cic. Rep. 2, 17, 31.—
d. To accept, adopt: eā condicione, quae a Caesare ferretur, se usuros ostendebant, Caes. B. G. 4, 11: praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, Cic. Lael. 22, 85.—
e. To resort to, consult: neque Vectium ad se arcessit, quaestorem suum, cujus consilio uteretur, Cic. Verr. 2, 5, 44, § 114: oraculo, Tac. A. 2, 54.—
f. Of a form or style of speech, sentiment, etc., to make, adopt, employ: sermonibus morologis utier, Plaut. Ps. 5, 1, 21: si provincia loqui posset, hac voce uteretur, Cic. Div. in Caecin. 5, 19: hac unā defensione, Cic. Verr. 2, 4, 4, § 8: haec oratio, quā me uti res publica coëgit, id. Rosc. Am. 49, 143: cum hortatione non egeas, non utar eā pluribus verbis, id. Fam. 11, 5, 3: illa criminatio, quā in me absentem usus est, id. Agr. 3, 1, 3.—
g. To perform, exercise, practise, etc.: crucior, patrem ... nunc inprobi viri officio uti, Plaut. Stich. 1, 1, 14: eādem nos disciplinā utimur, id. As. 1, 3, 49; cf.: nec vero habere virtutem satis est quasi artem aliquam, nisi utare: etsi ars quidem, cum eā non utare, scientiā ipsā teneri potest, Cic. Rep. 1, 2, 2: diuturni silentii, quo eram his temporibus usus, finem hodiernus dies attulit, observed, kept, id. Marcell. 1, 1: eos (senes) ego fortasse nunc imitor et utor aetatis vitio, id. Fam. 2, 16, 6: ratione utuntur, exercise moderation, Plaut. Cas. prol. 27: ut anteponantur ... ratione utentia rationis expertibus, Cic. Top. 18, 69: ne tu, leno, postules Te hic fide lenoniā uti: non potis, Plaut. Rud. 5, 3, 30: viribus uteris per clivos, Hor. Ep. 1, 13, 10.—With adverb. acc.: ut hoc utimur maxime more moro multum, Plaut. Men. 4, 2, 1: ita aperte ipsam rem locutus nil circuitione usus es, Ter. And. 1, 2, 31.—
h. In gen., to use, enjoy, profit by, take advantage of, etc.: otio qui nescit uti plus negoti habet, quam, etc., Enn. ap. Gell. 19, 20, 12 (Trag. Rel. v. 252 Vahl.): sinite ... eodem ut jure uti senem Liceat, quo jure sum usus adulescentior, i. e. enjoy, exercise, Ter. Hec. prol. alt. 2: commodius esse opinor duplici spe utier, id. Phorm. 4, 2, 13: serius a terrā provectae naves neque usae nocturnā aurā in redeundo offenderunt, Caes. B. C. 3, 8: commoda quibus utimur lucemque quā fruimur ab eo nobis dari, Cic. Rosc. Am. 45, 131: in maximo meo dolore hoc solacio utor, quod, etc., id. Fam. 11, 26 init.: usus est hoc cupidine, tamdiu, dum, etc., had the use of, i. e. borrowed, Cic. Verr. 2, 4, 3, § 6; cf. I. B. 2. infra: utatur suis bonis oportet et fruatur, qui beatus futurus est, id. N. D. 1, 37, 103: propter nauticarum rerum scientiam plurimisque maritimis rebus fruimur atque utimur, id. ib. 2, 60, 152: si fortunā permittitis uti, to try, take advantage of, Verg. A. 9, 240: nostrā utere amicitiā, ut voles, Ter. Hec. 5, 1, 38; cf.: decet hunc ordinem ... bene utier amicitiā, Plaut. Cist. 1, 1, 24: libertate modice utantur, Liv. 34, 49, 8: deorum Muneribus sapienter uti, Hor. C. 4, 9, 48: Ofellam Integris opibus novi non latius usum Quam nunc accisis, id. S. 2, 2, 113: quia parvo nesciet uti, id. Ep. 1, 10, 41: temporibus sapienter utens, taking advantage of, Nep. Epam. 3, 1.—Prov.: foro uti, to make one's market, i. e. accommodate one's prices, actions, etc., to circumstances, take advantage of events: scisti uti foro, Ter. Phorm. 1, 2, 29.—Absol.: opportunae sunt divitiae ut utare (sc. eis), Cic. Lael. 6, 22.— With adverb. acc.: ne Silius quidem quicquam utitur (sc. suis hortis), Cic. Att. 12, 22, 3. —
k. Of passions, traits of character, etc., to indulge, practise, exercise, yield to, etc.: inter nos amore utemur semper subrepticio? Plaut. Curc. 1, 3, 49: alacritate ac studio, Caes. B. G. 4, 24: severitas, quā tu in iis rebus usus es, Cic. Q. Fr. 1, 1, 6, § 19: usus est ipse incredibili patientiā, id. Phil. 1, 4, 9: ego pervicaciam (esse hanc) aio, et eā me uti volo, Att. ap. Non. 433, 1 (Trag. Rel. v. 5 Rib.): dementer amoribus usa, Ov. M. 4, 259.—With in and acc.: ut suā clementiā ac mansuetudine in eos utatur, Caes. B. G. 2, 14.—
1. To experience, undergo, receive, enjoy, etc., ne simili utamur fortunā atque usi sumus, Quom, etc., Ter. Phorm. prol. 31: hoc honore usi togati solent esse, Cic. Phil. 8, 11, 32: homines amplissimis usos honoribus, id. Fl. 19, 45: nobiles amplis honoribus usi, Sall. J. 25, 4: neminem curuli honore usum praeterierunt, Liv. 34, 44, 4: primus externorum usus illo honore quem majores Latio quoque negaverint, Plin. 7, 43, 44, § 136: quoniam semel est odio civiliter usus, Ov. Tr. 3, 8, 41.—
m. To use as food or medicine, to take, drink, etc.: lacte mero veteres usi memorantur et herbis, Ov. F. 4, 369: aquis frigidis, Cels. 1, 1: antidoto, Scrib. Comp. 171: medicamento, id. ib. 228: vino modice, Cels. 8, 11: ex altero (loco, i. e. ex lacu) ut pecus uti possit (sc. aquā), Varr. R. R. 1, 11, 2.—
B. With the thing used, etc., as direct obj. (class. only in gerund. constr.; v. infra): nuptias abjeci, amicos utor primoris viros, Turp. ap. Non. p. 497, 15 (Com. Rel. v. 164 Rib.): facilitatem vulgariam, Nov. ib. 481, 21 (Com. Rel. v. 98 ib.): res pulchras, quas uti solet, id. ib. 500, 16 (Com. Rel. v. 69 ib.): ita uti eum oportet libertatem, Titin. ib. 481, 19 (Com. Rel. v. 98 ib.): cetera quae volumus uti Graecā mercamur fide, Plaut. As. 1, 3, 47: dic mihi, an boni quid usquam'st, quod quisquam uti possiet, id. Merc. 1, 2, 37: diutine uti bene licet partum bene, id. Rud. 4, 7, 15: profecto uteris ut voles operam meam, id. Poen. 5, 2, 128: mea, quae praeter spem evenere, utantur sine, Ter. Ad. 5, 3, 29: BALINEVM ... QVOD VSI FVERANT AMPLIVS ANNIS XXXX., Inscr. Orell. 202: si quid est, quod utar, utor: si non est, egeo, Cato ap. Gell. 13, 23, 1: oleam albam, quam voles uti, condito, id. R. R. 118: quam rem etiam nomine eodem medici utuntur, Varr. R. R. 3, 16, 23: ferrum, Aur. Vict. Caes. 17, 4.—
2. Hence, esp. gerund. in phrases dare utendum, to lend; recipere or rogare or petere utendum, to borrow, etc. (class.; freq. in Plaut.): quod datum utendum'st, Plaut. Trin. 5, 2, 7: quae utenda vasa semper vicini rogant, id. Aul. 1, 2, 18; 2, 4, 32; 2, 9, 4; id. Pers. 1, 3, 47 sq.; id. Mil. 2, 3, 76; id. Rud. 3, 1, 10: auris tibi contra utendas dabo, Enn. ap. Non. 506, 1 (Trag. Rel. v. 364 Vahl.); Ter. Heaut. 1, 1, 81: quae bona is Heraclio omnia utenda ac possidenda tradiderat, Cic. Verr. 2, 2, 18, § 46: te, quod utendum acceperis, reddidisse, id. Tusc. 3, 17, 36: multa rogant utenda dari, data reddere nolunt, Ov. A. A. 1, 433.—
II. Transf. (through the intermediate idea of having and using).
A. Pregn., to enjoy the friendship of any one; to be familiar or intimate with, to associate with a person.
a. With abl: his Fabriciis semper est usus Oppianicus familiarissime, Cic. Clu. 16, 46: quā (Caeciliā) pater usus erat plurimum, id. Rosc. Am. 11, 27: Trebonio multos annos utor valde familiariter, id. Fam. 1, 3, 1: Lucceius qui multum utitur Bruto, id. Att. 16, 5, 3: utere Pompeio Grospho, Hor. Ep. 1, 12, 22: quo pacto deceat majoribus uti, id. ib. 1, 17, 2: si sciret regibus uti, ib. ib. 14: ita me verebatur ut me formatore morum, me quasi magistro uteretur, Plin. Ep. 8, 23, 2.—
b. With acc.: vilica vicinas aliasque mulieres quam minimum utatur, Cato, R. R. 143, 1.—
B. To be in possession of a thing, esp. to have, hold, or find a thing in some particular mode or character; with abl.: mihi si unquam filius erit, ne ille facili me utetur patre, he shall find an indulgent father in me, Ter. Heaut. 2, 1, 5; cf.: patre usus est diligente et diti, Nep. Att. 1, 2: bonis justisque regibus, Cic. Rep. 1, 33, 50: quae (sc. libertas) non in eo est, ut justo utamur domino, sed ut nullo, id. ib. 2, 23, 43; cf. id. Fin. 1, 1, 2: hic vide quam me sis usurus aequo, Cic. Verr. 2, 5, 59, § 154: ut is illis benignis usus est ad commodandum, id. ib. 2, 4, 3, § 6: ne bestiis quoque immanioribus uteremur, id. Rosc. Am. 26, 71: me Capitolinus convictore usus amicoque A puero est, Hor. S. 1, 4, 95: uteris monitoribus isdem, id. Ep. 2, 2, 154: valetudine non bonā, Caes. B. C. 3, 49: quo (sc. Philoctete) successore sagittae Herculis utuntur, Ov. M. 13, 52.—Absol.: nam pol placidum te et clementem eo usque modo ut volui usus sum in alto (= placidum te esse ut volui, sic te usus sum), Plaut. Trin. 4, 1, 8.—Hence, P. a.: ūtens, ntis, m., possessing, that possesses: utentior sane sit, i. e. a larger possessor, richer, Cic. Off. 2, 20, 71.

Origins

From Proto-Italic *oitōr (with ūsus for *issus after ūtor), possibly from Proto-Indo-European *h₃eyt- (“to take along, fetch”). Compare the future tense οἴσω (oísō) of Ancient Greek φέρω (phérō, “carry”).

Quick answers

What does ūtor mean in Latin?
ūtor, a verb, means “to use, make use of, employ; to enjoy, indulge in, take advantage of; to experience, undergo, encounter”.
What are the principal parts of ūtor?
ūtor, ūtī, ūsus sum (third conjugation, deponent).
How do you pronounce ūtor?
In classical Latin, [ˈuː.tɔr]; in ecclesiastical (church) Latin, [ˈuː.tor].