LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation

surgō

surgō (present infinitive surgere, perfect active surrēxī, supine surrēctum)
Classical[ˈsʊr.ɡoː]Ecclesiastical[ˈsur.ɡo]
№ 570 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. intransitiveto rise; to arise; to rise from bed; to get up; to stand up
    4th c., Jerome, Canticum Canticōrum 2:10Arise, hurry up, my beloved, my beautiful, and come.
    Exsurge, Domine, et jūdicā causam Tuam; memor estō improperiōrum Tuorum, eōrum quae ab īnsipiente sunt tōtā diē.Arise, O Lord, and judge Your own cause. Remember Your reproaches to those who are filled with foolishness all through the day.1520, Pope Leo X, Exsurge Domine:
  2. Old Latintransitiveto lift up; to straighten
  3. to occur; to take place; to arise; to manifest; to spring up
    ‘auspicibus vōbīs hoc mihi surgat opus.’“May this work of mine rise under your auspices.” (Romulus has marked out the walls of Rome and prays for divine favor.)8 CE, Ovidius, Fasti 4.830
  4. figurativelyto become elevated or prestigious

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Mille Verba cover
ē lectō vel sellā mē tollō; māne surgimus.
surgō -ere — in Mille Verba, Corpus Hūmānum
Viri Romae Facillimi cover
to get up
surgō -ere — in Viri Romae Facillimi, ch. 2, 6, 7, 9, 10, 11, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26 and Seneca, ch. V

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.surgōsurgēbamsurgamsurrēxīsurrēxeramsurrēxerō
2nd sg.surgissurgēbāssurgēssurrēxistīsurrēxerāssurrēxeris
3rd sg.surgitsurgēbatsurgetsurrēxitsurrēxeratsurrēxerit
1st pl.surgimussurgēbāmussurgēmussurrēximussurrēxerāmussurrēxerimus
2nd pl.surgitissurgēbātissurgētissurrēxistissurrēxerātissurrēxeritis
3rd pl.surguntsurgēbantsurgentsurrēxērunt
surrēxēre
surrēxerantsurrēxerint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.surgamsurgeremsurrēxerimsurrēxissem
2nd sg.surgāssurgerēssurrēxerīssurrēxissēs
3rd sg.surgatsurgeretsurrēxeritsurrēxisset
1st pl.surgāmussurgerēmussurrēxerīmussurrēxissēmus
2nd pl.surgātissurgerētissurrēxerītissurrēxissētis
3rd pl.surgantsurgerentsurrēxerintsurrēxissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.surgorsurgēbarsurgar
2nd sg.surgeris
surgere
surgēbāris
surgēbāre
surgēris
surgēre
3rd sg.surgitursurgēbātursurgētur
1st pl.surgimursurgēbāmursurgēmur
2nd pl.surgiminīsurgēbāminīsurgēminī
3rd pl.surguntursurgēbantursurgentur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.surgarsurgerer
2nd sg.surgāris
surgāre
surgerēris
surgerēre
3rd sg.surgātursurgerētur
1st pl.surgāmursurgerēmur
2nd pl.surgāminīsurgerēminī
3rd pl.surgantursurgerentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.surgesurgere
pres. 2nd pl.surgitesurgiminī
fut. 2nd sg.surgitōsurgitor
fut. 3rd sg.surgitōsurgitor
fut. 2nd pl.surgitōte—
fut. 3rd pl.surguntōsurguntor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitivesurgeresurgī
perfect infinitivesurrēxissesurrēctum esse
future infinitivesurrēctūrum essesurrēctum īrī
present participlesurgēns—
perfect participle—surrēctus
future participlesurrēctūrussurgendus
surgundus
gerundsurgendī, surgendō, surgendumsupinesurrēctum, surrēctū

Lewis & Short A Latin Dictionary, 1879

surgo and surrĭgo (subr-): surrexi and subrexi, surrectum and subrectum, 3 (
I. perf. surregit, Paul. ex Fest. p. 296 Müll.; orig. forms: surrigit, Verg. A. 4, 183; Sen. Q. N. 6, 4: surriguntur, id. Ira, 1, 1 med.: surrigebant, Hier. Vit. Hil. fin.: subrigens, Plin. 9, 29, 47, § 88; 10, 29, 44, § 86: subrigere, id. 18, 35, 89, § 365. — Sync. forms: surrexti, Mart. 5, 79, 1: surrexe, Hor. S. 1, 9, 73), v. a. and n. contr. from surrigo, from sub-rego.
I. Act., to lift or raise up, to raise, erect, elevate (very rare; after the Aug. per., the original uncontracted forms were chiefly used in this sense, to distinguish it from the class. signif., II.): plaudite, valete: lumbos surgite atque extollite, Plaut. Ep. 5, 2, 68: caput, Sen. Herc. Fur. 329: omnes capitum hiatus ( = capita hiantia), Stat. Th. 2, 27: surgit caput Apenninus, Avien. Perieg. 484: tot surrigit aures, Verg. A. 4, 183: terrae motus defert montes, surrigit plana, valles extuberat, Sen. Q. N. 6, 4, 2: paulatim subrigens se, Plin. 9, 29, 47, § 88: cristam, id. 10, 29, 44, § 86: cornua, Col. 7, 3, 3; cf. mid.: horrent et surriguntur capilli, rise, stand erect, Sen. Ira, 1, 1, 4: hastae surrectā cuspide in terrā fixae, Liv. 8, 8: mucrone surrecto, id. 7, 10, 10: calcar equo, Front. ad M. Caes. 2, 12: aures subrectae furentibus, Plin. 11, 37, 50, § 137: turres subrectae, Sen. Ep. 86, 4: surrecta moles, Sil. 2, 599.—
II. Neutr., to rise, arise, to get up, stand up (the predominant and class. signif. of the word; syn.: exsurgo, exorior).
A. Lit.
1. In gen.: a mensā surgunt saturi, poti, Plaut. Ps. 1, 3, 62: a cenā, Plin. Ep. 3, 5, 13: e lecto, Ter. Ad. 4, 1, 4: e lectulo, Cic. Off. 3, 31, 112: de sellā, Cic. Verr. 2, 4, 65, § 147: ex subselliis, id. Fl. 10, 22: solio, Ov. M. 3, 273: humo, id. ib. 2, 771; id. F. 6, 735: toro, id. M. 9, 702: toris, id. ib. 12, 579: ab umbris ad lumina vitae, Verg. A. 7, 771.— Esp., of an orator: cur, cum tot summi oratores sedeant, ego potissimum surrexerim, Cic. Rosc. Am. 1, 1: ad dicendum, id. de Or. 2, 78, 316; Quint. 2, 6, 2: ad respondendum, Cic. Clu. 18, 51: surgit ad hos Ajax, Ov. M. 13, 2.—Absol.: nolo eum, qui dicturus est, sollicitum surgere, Quint. 12, 5, 4: secundā vigiliā surgit, breaks up the camp, marches, Curt. 5, 4, 23.—
b. Of things, to rise, mount up, ascend (mostly poet.; syn. ascendo): surgat pius ignis ab arā, Ov. P. 4, 9, 53: jussit subsidere valles ... lapidosos surgere montes, id. M. 1, 44: mons Rhipaeus, Mel. 1, 19 fin.: Atlas, id. 3, 10. — Of the sea: fretum, Ov. M. 14, 711: mare, id. ib. 15, 508: aequora, Verg. A. 3, 196: undae, id. ib. 6, 354: amoeni fontes, Quint. 8, 3, 8: cacumina oleae in altum, id. 8, 3, 10: fistula disparibus avenis, Ov. M. 8, 192; cf. poet.: surgens in cornua cervus ( = ferens cornua ardua), i. e. towering, Verg. A. 10, 725: umeri surgunt, id. ib. 10, 476: lux Praecipitatur aquis et aquis nox surgit ab isdem, Ov. M. 4, 92; id. F. 4, 629: sol, Hor. S. 1, 9, 73: dies, Verg. G. 3, 400: luna, id. A. 6, 453: tenebrae, Sen. Thyest. 822: austri, Verg. A. 3, 481: ventus, id. ib. 5, 777: quae (aedes) proxima surgit ovili, stands, Juv. 6, 529.—
2. In partic.
a. To rise, arise, get up from bed, from sleep: ille multo ante lucem surrexit, Cic. Inv. 2, 4, 14: ante lucem, id. Att. 16, 13, a: cum die, Ov. M. 13, 677: mane ad invisas rotas, id. Am. 1, 13, 38: ad lites novas, id. ib. 1, 13, 22: ad praescripta munia, Hor. S. 2, 2, 81.—
b. To rise in growth, to spring up, grow up; to rise in building, be built, etc. (poet. and in post - Aug. prose): venerata Ceres culmo surgeret alto, Hor. S. 2, 2, 124: nec potuere surgere messes, Verg. G. 1, 161: harundo, Ov. M. 13, 891: sementis, Col. 2, 8, 5: surgens arx, Verg. A. 1, 366; cf.: nunc aggere multo Surgit opus, Luc. 2, 679: area cinere mixtisque pumicibus oppleta surrexerat, Plin. Ep. 6, 16, 14: Ascanius surgens, growing, Verg. A. 4, 274.—
c. To ascend, go up: ad auras Aetherias, i. e. into life, Verg. A. 6, 762.—
B. Trop., to rise, arise, occur, etc. (poet. and in post-Aug. prose): multum supra prosam orationem surgit, Quint. 10, 1, 81: quae nunc animo sententia surgit? Verg. A. 1, 582: pugna aspera surgit, id. ib. 9, 667: discordia, id. ib. 12, 313: rumor, Tac. H. 2, 42: honor, Ov. F. 5, 228: ingenium suis velocius annis, id. A. A. 1, 186: non ulla laborum nova mi facies surgit, Verg. A. 6, 104.—Of the swell of a verse: sex mihi surgat opus numeris; in quinque residat (cf.: "in the hexameter rises the fountain's silvery column," Coleridge), Ov. Am. 1, 1, 27. —
2. With in or ad and acc., to rise to or against, to attempt, assume, attack, etc. (poet. and late Lat.): in Teucros Aetolis surgit ab Arpis Tydides, Verg. A. 10, 28: surrecturus in vires, si ipse quoque lacesseretur, Amm. 31, 3, 4: Procopius in res surrexerat novas, id. 26, 5, 8: ad motum certaminum civilium avide surrecturus, id. 21, 15, 1: ad insontium pericula surrexerunt, id. 21, 13, 14; App. M. 7, p. 198, 3.

Origins

  1. Proto-Indo-European*upó
  2. Proto-Italic*supo
  3. Latinsurgō

Latin sub- Proto-Indo-European *h₃reǵ- Proto-Indo-European *-eti Proto-Indo-European *h₃réǵeti Proto-Italic *regō Latin regō Latin subrigō Latin surrigō Latin surgō From subrigō, surrigō, from sub- (“up from below”) + regō (“lead, rule”).

Descendants
  • Catalansorgir
  • Englishsource
  • Englishsurge
  • Frenchsourdrefrom Old French sourdre
  • Frenchsurgirfrom Old French sourdre
  • Englishsourdfrom Old French sourdre
  • Italiansorgere
  • Portuguesesurgir
  • Portuguesesurdir
  • Spanishsurdir