LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation, impersonal in the passive

assurgō

assurgō (present infinitive assurgere, perfect active assurrēxī, supine assurrēctum)
Classical[asˈsʊr.ɡoː]Ecclesiastical[asˈsur.ɡo]

Meaning

  1. impersonalintransitiveto rise or stand (up)
  2. impersonalintransitiveto mount or tower up, increase in size, swell, rise
  3. impersonalintransitiveto rise or increase in courage, become excited

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.assurgōassurgēbamassurgamassurrēxīassurrēxeramassurrēxerō
2nd sg.assurgisassurgēbāsassurgēsassurrēxistīassurrēxerāsassurrēxeris
3rd sg.assurgitassurgēbatassurgetassurrēxitassurrēxeratassurrēxerit
1st pl.assurgimusassurgēbāmusassurgēmusassurrēximusassurrēxerāmusassurrēxerimus
2nd pl.assurgitisassurgēbātisassurgētisassurrēxistisassurrēxerātisassurrēxeritis
3rd pl.assurguntassurgēbantassurgentassurrēxērunt
assurrēxēre
assurrēxerantassurrēxerint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.assurgamassurgeremassurrēxerimassurrēxissem
2nd sg.assurgāsassurgerēsassurrēxerīsassurrēxissēs
3rd sg.assurgatassurgeretassurrēxeritassurrēxisset
1st pl.assurgāmusassurgerēmusassurrēxerīmusassurrēxissēmus
2nd pl.assurgātisassurgerētisassurrēxerītisassurrēxissētis
3rd pl.assurgantassurgerentassurrēxerintassurrēxissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.———
2nd sg.———
3rd sg.assurgiturassurgēbāturassurgētur
1st pl.———
2nd pl.———
3rd pl.———
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.——
2nd sg.——
3rd sg.assurgāturassurgerētur
1st pl.——
2nd pl.——
3rd pl.——
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.assurge—
pres. 2nd pl.assurgite—
fut. 2nd sg.assurgitō—
fut. 3rd sg.assurgitōassurgitor
fut. 2nd pl.assurgitōte—
fut. 3rd pl.assurguntō—
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiveassurgereassurgī
perfect infinitiveassurrēxisseassurrēctum esse
future infinitiveassurrēctūrum esseassurrēctum īrī
present participleassurgēns—
perfect participle—assurrēctum
future participleassurrēctūrusassurgendum
assurgundum
gerundassurgendī, assurgendō, assurgendumsupineassurrēctum, assurrēctū

Lewis & Short A Latin Dictionary, 1879

as-surgo (ads-, B. and K., Rib., Merk., Halm, Weissenb.; ass-, Roth), surrexi, surrectum, 3, v. n.,
I. to rise up, rise, stand up (cf. ad, II. B.; class.; freq. in Verg., once in Ov., never in Hor.; syn.: surgo, consurgo, insurgo, orior).
I. Lit.
A. Of persons: quae dum laudatio recitatur, vos quaeso, qui eam detulistis, adsurgite, Cic. Clu. 69, 196: fratrem adsurrexisse ex morbo, Liv. 3, 24: Valentem e gravi corporis morbo adsurgentem, Tac. H. 2, 99: intortis adsurgens arduus undis, Val. Fl. 3, 476: desine viso adsurgere pulvere, Claud. Cons. Stil. 3, 3.—Hence, with dat. or absol., to rise up to one, to rise up, out of respect.
a. With dat.: an quisquam in curiam venienti adsurrexit? Cic. Pis. 12: Utque viro Phoebi chorus adsurrexerit omnis, Verg. E. 6, 66: Ruricolae Cereri teneroque adsurgite Baccho, * Ov. Am. 3, 2, 53: honori numinis, Stat. Th. 2, 60: cum palam esset ipsum quoque iisdem et assurgere et decedere viā, Suet. Tib. 31: cum conaretur assurgere, id. Caes. 78 al.: non adsurrexisse sibi, Vulg. Esth. 5, 9; so with coram (eccl. Lat.): coram te adsurgere nequeo, Vulg. Gen. 31, 35.—
b. Absol.: neque assurgere neque salutare se dignantem, Suet. Vesp. 13; Claud. Laud. Stil. 1, 48: et senes adsurgentes stabant, Vulg. Job, 29, 8. —In pass. impers.: ut majoribus natu adsurgatur, Cic. Inv. 1, 30, 48: cum adsurrectum ei non esset, Liv. 9, 46: ludos ineunti semper adsurgi etiam ab senatu in more est, Plin. 16, 4, 5, § 13; Suet. Aug. 56: so in a zeugma: haec enim ipsa sunt honorabilia ... salutari, appeti, decedi, adsurgi, deduci, etc. (decedi and adsurgi being impers. here, the other verbs pers.), Cic. Sen. 18, 63.—Hence, trop., to give the preference to, to yield to: sunt et Aminaeae vites ... Tmolius adsurgit quibus, yields the palm, Verg. G. 2, 98.—Poet.: jamque adsurgentis dextrā plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem, i.e. dextram attollentis, Verg. A. 10, 797.—
B. Of inanimate things: colles adsurgunt, rise, Liv. 22, 4; so Col. 2, 2, 1, and Tac. A. 13, 38: Pyramis adsurgit trecentis sexaginta tribus pedibus, Plin. 36, 12, 17, § 80: Delos adsurgit Cynthio monte, id. 4, 12, 22, § 66.—
II. Transf.
A. To mount up, to rise, to increase in size, swell, tower up (poet.): cum subito adsurgens fluctu nimbosus Orion, Verg. A. 1. 535: adsurgens nox aurea, Val. Fl. 5, 566: tumores oriuntur, deinde desinunt, deinde rursus adsurgunt, Cels. 2, 8: non coeptae adsurgunt turres, Verg. A. 4, 86: terra jacet aggeribus niveis informis septemque adsurgit in ulnas, rises seven ells high, id. G. 3, 355: Adsurgit ceu forte minor sub matre virente Laurus, Claud. Nupt. Hon. et Mar. 244.—
B. Of mental objects.
1. To rise: nunc sera querellis Haud justis adsurgis, i. e. break out in complaints, Verg. A. 10, 95: adsurgunt irae, id. ib. 12, 494: in ultionem adsurgere, Flor. 3, 1, 10.—
2. To rise in courage, to rise (cf. the opp. affligi): gaudet in adversis animoque adsurgit Adrastus, Stat. Th. 10, 227.—
3. Of style, etc., to rise, soar: raro adsurgit Hesiodus, Quint. 10, 1, 52: neque comoedia cothurnis adsurgit, id. 10, 2, 22; cf.: sublimitate heroici carminis animus adsurgat, id. 1, 8, 5.

Origins

  1. Proto-Indo-European*h₂éd
  2. Proto-Italic*ad
  3. Proto-Italic*ad-
  4. Latinassurgō

Proto-Indo-European *upó Proto-Italic *supo Latin sub Latin sub- Proto-Indo-European *h₃reǵ- Proto-Indo-European *-eti Proto-Indo-European *h₃réǵeti Proto-Italic *regō Latin regō Latin subrigō Latin surrigō Latin surgō Latin assurgō From ad- + surgō.

Descendants
  • Italianassorgere
  • Italianassurgere