verbthird conjugation, impersonal in the passive
assurgō
assurgō (present infinitive assurgere, perfect active assurrēxī, supine assurrēctum)
Classical[asˈsʊr.ɡoː]Ecclesiastical[asˈsur.ɡo]
Meaning
- impersonalintransitiveto rise or stand (up)
- impersonalintransitiveto mount or tower up, increase in size, swell, rise
- impersonalintransitiveto rise or increase in courage, become excited
Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | assurgō | assurgēbam | assurgam | assurrēxī | assurrēxeram | assurrēxerō |
| 2nd sg. | assurgis | assurgēbās | assurgēs | assurrēxistī | assurrēxerās | assurrēxeris |
| 3rd sg. | assurgit | assurgēbat | assurget | assurrēxit | assurrēxerat | assurrēxerit |
| 1st pl. | assurgimus | assurgēbāmus | assurgēmus | assurrēximus | assurrēxerāmus | assurrēxerimus |
| 2nd pl. | assurgitis | assurgēbātis | assurgētis | assurrēxistis | assurrēxerātis | assurrēxeritis |
| 3rd pl. | assurgunt | assurgēbant | assurgent | assurrēxērunt assurrēxēre | assurrēxerant | assurrēxerint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | assurgam | assurgerem | assurrēxerim | assurrēxissem |
| 2nd sg. | assurgās | assurgerēs | assurrēxerīs | assurrēxissēs |
| 3rd sg. | assurgat | assurgeret | assurrēxerit | assurrēxisset |
| 1st pl. | assurgāmus | assurgerēmus | assurrēxerīmus | assurrēxissēmus |
| 2nd pl. | assurgātis | assurgerētis | assurrēxerītis | assurrēxissētis |
| 3rd pl. | assurgant | assurgerent | assurrēxerint | assurrēxissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | — | — | — |
| 2nd sg. | — | — | — |
| 3rd sg. | assurgitur | assurgēbātur | assurgētur |
| 1st pl. | — | — | — |
| 2nd pl. | — | — | — |
| 3rd pl. | — | — | — |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | — | — |
| 2nd sg. | — | — |
| 3rd sg. | assurgātur | assurgerētur |
| 1st pl. | — | — |
| 2nd pl. | — | — |
| 3rd pl. | — | — |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | assurge | — |
| pres. 2nd pl. | assurgite | — |
| fut. 2nd sg. | assurgitō | — |
| fut. 3rd sg. | assurgitō | assurgitor |
| fut. 2nd pl. | assurgitōte | — |
| fut. 3rd pl. | assurguntō | — |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | assurgere | assurgī |
| perfect infinitive | assurrēxisse | assurrēctum esse |
| future infinitive | assurrēctūrum esse | assurrēctum īrī |
| present participle | assurgēns | — |
| perfect participle | — | assurrēctum |
| future participle | assurrēctūrus | assurgendum assurgundum |
gerundassurgendī, assurgendō, assurgendumsupineassurrēctum, assurrēctū
Lewis & Short A Latin Dictionary, 1879
as-surgo (ads-, B. and K., Rib., Merk., Halm, Weissenb.; ass-, Roth), surrexi, surrectum, 3, v. n.,
I. to rise up, rise, stand up (cf. ad, II. B.; class.; freq. in Verg., once in Ov., never in Hor.; syn.: surgo, consurgo, insurgo, orior).
I. Lit.
A. Of persons:
quae dum laudatio recitatur, vos quaeso, qui eam detulistis, adsurgite, Cic. Clu. 69, 196: fratrem adsurrexisse ex morbo, Liv. 3, 24: Valentem e gravi corporis morbo adsurgentem, Tac. H. 2, 99: intortis adsurgens arduus undis, Val. Fl. 3, 476: desine viso adsurgere pulvere, Claud. Cons. Stil. 3, 3.—Hence, with dat. or absol., to rise up to one, to rise up, out of respect. a. With dat.:
an quisquam in curiam venienti adsurrexit? Cic. Pis. 12: Utque viro Phoebi chorus adsurrexerit omnis, Verg. E. 6, 66: Ruricolae Cereri teneroque adsurgite Baccho, * Ov. Am. 3, 2, 53: honori numinis, Stat. Th. 2, 60: cum palam esset ipsum quoque iisdem et assurgere et decedere viā, Suet. Tib. 31: cum conaretur assurgere, id. Caes. 78 al.: non adsurrexisse sibi, Vulg. Esth. 5, 9; so with coram (eccl. Lat.): coram te adsurgere nequeo, Vulg. Gen. 31, 35.—b. Absol.:
neque assurgere neque salutare se dignantem, Suet. Vesp. 13; Claud. Laud. Stil. 1, 48: et senes adsurgentes stabant, Vulg. Job, 29, 8. —In pass. impers.: ut majoribus natu adsurgatur, Cic. Inv. 1, 30, 48: cum adsurrectum ei non esset, Liv. 9, 46: ludos ineunti semper adsurgi etiam ab senatu in more est, Plin. 16, 4, 5, § 13; Suet. Aug. 56: so in a zeugma: haec enim ipsa sunt honorabilia ... salutari, appeti, decedi, adsurgi, deduci, etc. (decedi and adsurgi being impers. here, the other verbs pers.), Cic. Sen. 18, 63.—Hence, trop., to give the preference to, to yield to: sunt et Aminaeae vites ... Tmolius adsurgit quibus, yields the palm, Verg. G. 2, 98.—Poet.: jamque adsurgentis dextrā plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem, i.e. dextram attollentis, Verg. A. 10, 797.—B. Of inanimate things:
colles adsurgunt, rise, Liv. 22, 4; so Col. 2, 2, 1, and Tac. A. 13, 38: Pyramis adsurgit trecentis sexaginta tribus pedibus, Plin. 36, 12, 17, § 80: Delos adsurgit Cynthio monte, id. 4, 12, 22, § 66.—II. Transf.
A. To mount up, to rise, to increase in size, swell, tower up (poet.):
cum subito adsurgens fluctu nimbosus Orion, Verg. A. 1. 535: adsurgens nox aurea, Val. Fl. 5, 566: tumores oriuntur, deinde desinunt, deinde rursus adsurgunt, Cels. 2, 8: non coeptae adsurgunt turres, Verg. A. 4, 86: terra jacet aggeribus niveis informis septemque adsurgit in ulnas, rises seven ells high, id. G. 3, 355: Adsurgit ceu forte minor sub matre virente Laurus, Claud. Nupt. Hon. et Mar. 244.—B. Of mental objects.
1. To rise:
nunc sera querellis Haud justis adsurgis, i. e. break out in complaints, Verg. A. 10, 95: adsurgunt irae, id. ib. 12, 494: in ultionem adsurgere, Flor. 3, 1, 10.—2. To rise in courage, to rise (cf. the opp. affligi):
gaudet in adversis animoque adsurgit Adrastus, Stat. Th. 10, 227.— 3. Of style, etc., to rise, soar:
raro adsurgit Hesiodus, Quint. 10, 1, 52: neque comoedia cothurnis adsurgit, id. 10, 2, 22; cf.: sublimitate heroici carminis animus adsurgat, id. 1, 8, 5.Origins
- Proto-Indo-European*h₂éd
- Proto-Italic*ad
- Proto-Italic*ad-
- Latinassurgō
Proto-Indo-European *upó Proto-Italic *supo Latin sub Latin sub- Proto-Indo-European *h₃reǵ- Proto-Indo-European *-eti Proto-Indo-European *h₃réǵeti Proto-Italic *regō Latin regō Latin subrigō Latin surrigō Latin surgō Latin assurgō From ad- + surgō.
Descendants
- Italianassorgere
- Italianassurgere