parcō
Meaning
- accusativewith dativeto spare, save up, economise
- figurativelywith dativeto forgive someone, have mercy for, to be lenient to
Bonīs nocet quisquis pepercit malīs.
He does harm to the good, whoever has been lenient to the badc. 50 BCE, Publilius Syrus, Sententiaevictorque omnibus veniam petentibus civibus peperci.
... and victorious, I spared all the citizens desiring pardon.Augustus, Res Gestae Divi Augusti - to let alone, omit
- to refrain, abstain, avoid
Latīnē defined in Latin in our graded readers
nōn laedō quem laedere possum; victīs parcimus.Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | parcō | parcēbam | parcam | pepercī parsī, parcuī | peperceram parseram, parcueram | pepercerō parserō, parcuerō |
| 2nd sg. | parcis | parcēbās | parcēs | pepercistī parsistī, parcuistī | pepercerās parserās, parcuerās | peperceris parseris, parcueris |
| 3rd sg. | parcit | parcēbat | parcet | pepercit parsit, parcuit | pepercerat parserat, parcuerat | pepercerit parserit, parcuerit |
| 1st pl. | parcimus | parcēbāmus | parcēmus | pepercimus parsimus, parcuimus | pepercerāmus parserāmus, parcuerāmus | pepercerimus parserimus, parcuerimus |
| 2nd pl. | parcitis | parcēbātis | parcētis | pepercistis parsistis, parcuistis | pepercerātis parserātis, parcuerātis | peperceritis parseritis, parcueritis |
| 3rd pl. | parcunt | parcēbant | parcent | pepercērunt pepercēre, parsērunt, parsēre, parcuērunt, parcuēre | pepercerant parserant, parcuerant | pepercerint parserint, parcuerint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | parcam | parcerem | pepercerim parserim, parcuerim | pepercissem parsissem, parcuissem |
| 2nd sg. | parcās | parcerēs | pepercerīs parserīs, parcuerīs | pepercissēs parsissēs, parcuissēs |
| 3rd sg. | parcat | parceret | pepercerit parserit, parcuerit | pepercisset parsisset, parcuisset |
| 1st pl. | parcāmus | parcerēmus | pepercerīmus parserīmus, parcuerīmus | pepercissēmus parsissēmus, parcuissēmus |
| 2nd pl. | parcātis | parcerētis | pepercerītis parserītis, parcuerītis | pepercissētis parsissētis, parcuissētis |
| 3rd pl. | parcant | parcerent | pepercerint parserint, parcuerint | pepercissent parsissent, parcuissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | parcor | parcēbar | parcar |
| 2nd sg. | parceris parcere | parcēbāris parcēbāre | parcēris parcēre |
| 3rd sg. | parcitur | parcēbātur | parcētur |
| 1st pl. | parcimur | parcēbāmur | parcēmur |
| 2nd pl. | parciminī | parcēbāminī | parcēminī |
| 3rd pl. | parcuntur | parcēbantur | parcentur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | parcar | parcerer |
| 2nd sg. | parcāris parcāre | parcerēris parcerēre |
| 3rd sg. | parcātur | parcerētur |
| 1st pl. | parcāmur | parcerēmur |
| 2nd pl. | parcāminī | parcerēminī |
| 3rd pl. | parcantur | parcerentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | parce | parcere |
| pres. 2nd pl. | parcite | parciminī |
| fut. 2nd sg. | parcitō | parcitor |
| fut. 3rd sg. | parcitō | parcitor |
| fut. 2nd pl. | parcitōte | — |
| fut. 3rd pl. | parcuntō | parcuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | parcere | parcī |
| perfect infinitive | pepercisse parsisse, parcuisse | parsum esse parcitum esse |
| future infinitive | parsūrum esse parcitūrum esse | parsum īrī parcitum īrī |
| present participle | parcēns | — |
| perfect participle | — | parsus parcitus, parsa, parsā, parsae, parsam, parsārum, parsās, parse, parsōrum, parsōs |
| future participle | parsūrus parcitūrus, parsūra, parsūrā, parsūrae, parsūram, parsūrārum, parsūrās, parsūre, parsūrī, parsūrīs, parsūrō, parsūrōrum, parsūrōs, parsūrum | parcendus parcundus, parcenda, parcendā, parcendae, parcendam, parcendārum, parcendās, parcende, parcendīs, parcendōrum, parcendōs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- labori, operae non parcere
- to spare no pains.
- sumptui parcere (Fam. 16. 4)
- to incur few expenses.
parciturus, Hier. Ep. 14, 2), parsum, and less correctly parcĭtum, 3, v. n. and a. [for sparco; Gr. σπαρνός, rare; cf. Engl. spare; but v. also paucus, parvus], to act sparingly, be sparing with respect to a thing, to spare; constr. usually with dat. or absol.; ante-class. also with acc. nihil pretio parsit, filio dum parceret, Plaut. Capt. prol. 32: operae meae, id. Mil. 4, 9, 3: te rogo sumptu ne parcas, Cic. Fam. 16, 4, 2: non parcam operae, id. ib. 13, 27, 1: nec impensae, nec labori, nec periculo parsurum, Liv. 35, 44: petit, ne cui rei parcat ad ea perficienda, Nep. Paus. 2, 5.—frumentum se exigue dierum XXX. habere, sed paulo etiam longius tolerare posse parcendo, Caes. B. G. 7, 71, 4.—Poet.: parcens = parcus: parcentes ego dexteras Odi (= parcius administrantes vinum, flores, etc.), Hor. C. 3, 19, 21.—oleas, Cato, R. R. 58: pecuniam, Plaut. Curc. 3, 11: argenti atque auri memoras quae multa talenta, Gnatis parce tuis, spare, reserve for your children, Verg. A. 10, 532 Serv.—Prov.: qui parcit virgae odit filium, Vulg. Prov. 13, 24.—non pepercisti filio tuo, Vulg. Gen. 22, 16; id. 2 Pet. 2, 4 et saep.—tibi parce, Ter. Heaut. 1, 1, 112: justitia autem praecipit, parcere omnibus, consulere generi hominum, Cic. Rep. 3, 12: aedificiis omnibus publicis et privatis, Cic. Verr. 2, 4, 54, § 120: amicitiis et dignitatibus, id. Or. 26, 89; id. Phil. 2, 24, 59: non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus pepercerunt, Caes. B. G. 7, 28: subjectis, sed debellare superbos, Verg. A. 6, 853: ne reliquis quidem nepotibus parsurus creditur, Suet. Tib. 62: alicujus auribus, i. e. to refrain from speaking on disagreeable topics, Cic. Quint. 12, 40; so, auribus et consuetudini, id. de Or. 3, 43, 170: valetudini, id. Fam. 11, 27, 1: famae, Prop. 1, 16, 11: oculis, i. e. to turn away one's eyes from an unpleasant sight, id. 4, 9, 35: luminibus, Tib. 1, 2, 33; Suet. Dom. 11: parcit Cognatis maculis similis fera, Juv. 15, 159.—neque parcit in hostes, Lucr. 6, 399: parce in feminam, App. M. 1, p. 105, 39.—thyrso parcente ferit, i. e. lightly, Stat. Ach. 1, 572.—neque parcetur labori, Cic. Att. 2, 14, 2: auxilio, to make no use of proffered assistance, id. Planc. 35, 86: lamentis, Liv. 6, 3: bello, abstain from, Verg. A. 9, 656: hibernis parcebant flatibus Euri, id. G. 2, 339: parce metu, cease from, id. A. 1, 257.—visere opera tua, Cato, R. R. 1, 1: hancine ego vitam parsi perdere, Ter. Hec. 3, 1, 2: proinde parce, sis, fidem ac jura societatis jactare, Liv. 34, 32: parcite, oves, nimium procedere, Verg. E. 3, 94: pias scelerare manus, id. A. 3, 42: defundere vinum, Hor. S. 2, 2, 58: ne parce dare, id. C. 1, 28, 23: parce postea paupertatem cuiquam objectare, App. Mag. 23, p. 289, 3; Aug. Ep. 43, 24: ori, to refrain from speaking, Vulg. Job, 7, 11.—* parcito linguam in sacrificiis dicebatur, i. e. coërceto, contineto, taceto, Fest. p. 222 Müll.—*precantes, ut a caedibus et ab incendiis parceretur, Liv. 25, 25, 6; so with abl. alone: caede, Aus. Epigr. 130, 4.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Disputed. According to De Vaan, from Proto-Italic *pe-arkō, from Proto-Indo-European *h₂epo (“off”) + *h₂erk- (“to hold, guard”) (whence arceō). The linguist Michael Weiss suggests that the Proto-Indo-European compound *pe-h₂erk- became *pe-h₂ark-, then *peh₂ark-, whence *pah₂ark-, which became *pārk-, and then *park- via Osthoff's law. Weiss suggests that the pre-form *pe-h₂erk- may also be continued by Hittite 𒁉𒂊𒄯𒍣 (pé-e-ḫar-zi) The LIV, however, derives the term from Proto-Indo-European *pr̥k-é-ti, itself from the putative root *perk-. De Vaan rejects this theory, arguing that it is semantically unconvincing. Others make it cognate with Ancient Greek σπαρνός (sparnós, “rare”), English spare. See also parcus.
- Italianparcere
- Spanishparcir
- Basquebarkatu