adverb
numquam
numquam (not comparable)
Classical[ˈnʊŋ.kʷãː]Ecclesiastical[ˈnum.kʷam]
№ 251 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary
Meaning
- not comparablenever, at no time
Ōlla observāta numquam fervet
A watched pot never boilsNumquam dicis have, sed reddis, Naevole, semper
You never say "hey", but you always return the greeting, Naevolus86 CE – 103 CE, Martialis, Epigrammata III.95 - not comparablenot at all, by no means
Latīnē defined in Latin in our graded readers
nūllō tempore.numquam adv. — in Mille Verba, Tempus et Numerī
nūllō temporenumquam — in Evangelium secundum Matthaeum, ch. 7
never
numquam — in Viri Romae Facillimi, ch. 1 and Seneca, ch. VII
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- numquam ex animo meo memoria illius rei discedet
- the memory of this will never fade from my mind.
numquam or nunquam (both in good use; the former prevails before the Augustan age), adv. ne-umquam,
I. at no time, never:
numquam edepol med istoc vinces, Plaut. Stich. 5, 5, 13: quod (principium) si numquam oritur, ne occidit quidem umquam, Cic. Rep. 6, 25, 27; id. Att. 14, 13, 6: videre mihi videor tantam dimicationem, quanta numquam fuit, id. ib. 7, 1, 2: illum numquam, dum haec natio viveret sine curā futurum, id. Sest. 63, 132: numquam ante hoc tempus, Caes. B. G. 1, 44: numquam donec, Liv. 34, 23.—B. Followed by a negative.
1. By a clause with quin, ut non, to denote that which always occurs:
numquam fui usquam, quin me omnes amarent plurimum, Ter. Eun. 5, 9, 62: numquam epistulam tuam accipio, ut non protinus una simus, Sen. Ep. 40, 1.—2. With a negative in the same clause, affirmatively:
numquam non ineptum, always, Cic. de Or. 1, 24, 112; id. Fam. 12, 18, 1; Sen. Ep. 11, 4; cf.: probi mores numquam non plurimum profuerint, Quint. 7, 2, 33: numquam nisi honorificentissime Pompeium appellat, never otherwise than, always, Cic. Fam. 6, 6, 10.—* II. For non, not, by no means:
qui hodie numquam ad vesperam vivam! Plaut. As. 3, 3, 40: numquam omnes hodie moriemur inulti, Verg. A. 2, 670: numquam hodie effugies, by no means, id. E. 3, 49; cf. Plaut. Am. 1, 1, 270; id. Mil. 4, 4, 56; Ter. Heaut. 3, 1, 44: nihil in mentem? numquam quidquam ( = prorsus nihil), Ter. Ad. 4, 1, 12; cf. Plaut. Capt. 1, 1, 8.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
numquam or nunquam adv.
ne+umquam, at no time, never : numquam, dum haec natio viveret: numquam ante hoc tempus, Cs.: numquam, donec tenerentur, L.: Numquam fui usquam, quin me amarent omnes, T.: numquam non ineptum, always : numquam nisi honorificentissime Pompeium appellat, always .—As an emphatic negative, not, by no means, not at all, never : satrapa numquam sufferre eius sumptūs queat, T.: Numquam hodie effugies, by no means , V.
Origins
From ne + umquam.
Ibero-Romance
- Portuguesenuncafrom Old Galician-Portuguese nunca
- Spanishnuncafrom Old Spanish nunqua
- Aragonesenunca
- Asturiannunca
- Asturianñunca
- Mirandesenunca
- Galiciannuncafrom Old Galician-Portuguese nunca
Gallo-Romance
- Catalannunca
- Old Frenchnonque
- Old Occitannonca
- Old Occitannoca
Balkano-Romance
- Aromanianningã
- Aromanianninga
- Aromaniannicã
- Aromaniannica
- Aromaniannincã
- Aromanianninca
Italo-Romance
- Old Italiannunqua
- Old Italiannunque
- Old Italiannunca
- Old Italiannonca
- Old Italiannuncamai
Borrowings
- Interlinguanunquam