Aquae Dūcendae

Nunc Plīnius procul ā Rōmā est. Trāiānus enim eum in prōvinciam mīsit — in BĪTHȲNIAM, terram longinquam ad Pontum Euxīnum (id est: mare Nigrum) sitam, ubi urbēs Graecae antīquae sunt: Nīcomēdīa, Nīcaea, Sinōpē. Cūr missus est? Quia urbēs illae pecūniam pūblicam male administrābant: aedificia incohābant (meministīne? — incohāre est incipere opus) nec perficiēbant, pecūniam effundēbant, ratiōnēs turbābant. Opus erat virō honestō et dīligentī — et quis dīligentior Plīniō, cuius “ratiō semper cōnstat”? Ecce igitur prīma quaestiō gubernātōris nostrī: AQUA. “In aquae ductum, domine, Nīcomēdēnsēs impendērunt HS XXX CCCXVIII” — id est: trīciēns et tercentiēns et duodēvīgintī mīlia sēstertium — TRĒS MĪLIŌNĒS trecenta duodēvīgintī mīlia sēstertiōrum! (Meministīne sēstertium? Tantā pecūniā mīlle servī emī possent.) Quid est ductus aquae? Ductus est opus quō aqua ex fontibus in urbem dūcitur — per arcūs, per canālēs, per montēs. Et quid factum est tantā pecūniā? “quī imperfectus adhūc omissus, dēstrūctus etiam est.” Quid est imperfectus? Imperfectus est nōn perfectus, nōn cōnfectus: opus incohātum nec fīnītum. Ductus imperfectus relictus — deinde etiam DĒSTRŪCTUS (dēstruere est aedificātum solvere, dēmōlīrī)! Et iterum: “rūrsus in alium ductum ērogāta sunt CC” — ducenta mīlia in alterum ductum! Quid est ērogāre? Ērogāre est pecūniam pūblicam expendere, ex aerāriō dare. Et hic quoque relictus est. Summa fābulae: TRĒS mīliōnēs et dīmidium — et Nīcomēdīa aquam nōn habet! “ut aquam habeant, quī tantam pecūniam male perdidērunt.”

• ductus -ūs (m) opus quō aqua dūcitur
• imperfectus -a -um nōn cōnfectus
• dēstruō -ere aedificātum dēmōlior
• ērogō -āre pecūniam pūblicam expendō