Tenebrae
Iam cinis — adhūc tamen rārus. Māter et fīlius in viā sunt, manibus iūnctīs; post tergum urbs, ante oculōs turba fugientium. Et Plīnius respicit: “Respiciō: dēnsa cālīgō tergīs imminēbat, quae nōs torrentis modō īnfūsa terrae sequēbātur.” Quid est imminēre? Imminēre est suprā pendēre, prope īnstāre. Cālīgō (meministīne? — nebula dēnsissima, quā nihil vidērī potest) iam nōn in monte sedet: per terram fluit, sīcut torrēns — flūmen subitum quod montibus dēcurrit — et eōs sequitur! Puer septendecim annōrum, quī modo librum poscēbat, nunc imperātor fit: “Dēflectāmus” inquam “dum vidēmus, nē in viā strātī comitantium turbā in tenebrīs obterāmur.” Quid est dēflectere? Dēflectere est dē viā in aliam partem sē vertere. Quid est obterere? Obterere est pedibus premere et frangere: quī in viā cadit, ā turbā fugientium obteritur. Ē viā ergō dēcēdunt — dum adhūc vident. Et tum: “Vix cōnsīderāmus, et nox.” (Cōnsīderāre hōc locō est cōnsīdere, sē pōnere.) Vix sedent — et nox est. Quālis nox? Audī dīligenter, nam haec verba inter clārissima tōtīus linguae Latīnae sunt: “nōn quālis illūnis aut nūbila, sed quālis in locīs clausīs lūmine exstīnctō.” Quid est illūnis? Illūnis est sine lūnā: nox illūnis obscūra est, sed stēllae manent. Nox nūbila obscūrior — sed aliquid tamen vidēs. Haec autem nox erat quālis in cubiculō clausō, cum lucerna exstinguitur: nihil. Merīdiēs erat — et nox facta est, nōn diēs sed nox: nigra, tōtālis, absolūta.
- immineō -ēre suprā pendeō, īnstō
- dēflectō -ere dē viā mē vertō
- obterō -ere pedibus premō frangōque
- illūnis -e sine lūnā