Nīsus et Euryalus
Dum Aenēās apud Evandrum arma accipit — TURNUS castra Trōiāna oppugnat. Trōiānī, iussīs Aenēae fidēlēs, mūrīs sē tenent: nōn ēgrediuntur, quamvīs hostis prōvocet. Nocte — ad portam statiōne commūnī — duo custōdēs. NĪSUS: ācerrimus armīs, vēnātor, iaculō celer levibusque sagittīs. Et iūxtā comes EURYALUS: “quō pulchrior alter nōn fuit Aeneadum” — pulcherrimus omnium iuvenum Trōiae, ōra puer prīma signāns INTŌNSĀ iuventā. Quid est intōnsus? Intōnsus est nōndum tōnsus (agnōscis tondēre!): barba prīma, quae nōndum secātur — signum extrēmae iuventūtis. “Hīs amor ūnus erat, pariterque in bella ruēbant.” Amor ūnus: ūna amīcitia, ūna anima in duōbus. Et Nīsus — vigil in EXCUBIĪS — loquitur. Quid sunt excubiae? Excubiae sunt vigiliae noctis mīlitārēs, custōdia extrā somnum. “Dīne hunc ārdōrem mentibus addunt, Euryale — an sua cuique deus fit DĪRA CUPĪDŌ?” (Cōnsiste, lēctor. Agnōscis DĪRAM CUPĪDINEM — Sibyllae verba dē Palinūrō! Et quaestiō Nīsī altissima omnium est: deusne nōbīs ārdōrem dat — an noster ārdor ipse fit deus noster? Utrum crēdis? Vergilius nōn respondet — sed fābula quae sequitur respōnsum sanguine scrībit.) “Aut pugnam aut aliquid IAMDŪDUM invādere magnum mēns agitat mihi.” Quid est iamdūdum? Iamdūdum est iam diū, iam prīdem: dēsīderium vetus. Cōnsilium: Rutulī somnō vīnōque solūtī iacent; lūmina rāra micant; ipse per hostēs ērumpet, Aenēān arcessītum. Et Euryalus — obstupuit, simul percussus amōre laudis (agnōscis: eadem “laudis amor” quae Ascanium ad cervum ēgit!): “Mēne igitur socium summīs adiungere rēbus, Nīse, FUGIS? Sōlum tē in tanta perīcula mittam?” Nīsus negat, timet: “tua vīta dignior aetās” — sī mē fāta rapiant, tū superstes sīs; tū corpus meum redimās aut absentī fūnus (agnōscis!) faciās. Et māter tua — quae ūna ex omnibus mātribus tē secūta est (meministīne mātrēs in Siciliā relictās? UNA nōn mānsit: sua!) — nē causa tantī dolōris fīam! Sed ille: “Nequīquam nectis causās vānās. Properēmus.” CĀRITĀS mūtua: uterque prō alterō timet, neuter sine alterō vīvere vult. Quid est cāritās? Cāritās est amor tener et sānctus, quō cārī sunt cārīs.
- intōnsus -a -um nōndum tōnsus
- excubiae -ārum (f) vigiliae noctis mīlitārēs
- iamdūdum iam diū, iam prīdem
- cāritās -ātis (f) amor tener mūtuus