Scūtum
Nocte, dum Aenēās in rīpā sub aetheris axe frīgidō iacet, cūrīs fessus — DEUS IPSE FLŪMINIS eī appāret: TIBERĪNUS senior, inter populōs ēminēns, tenuī amictū glaucō, crīnēs umbrōsā harundine (agnōscis!) tēctī. Et fātur: “Ō sate gente deum — hīc tibi certa domus, certī (nē absiste!) penātēs. Neu bellī terrēre minīs: tumor omnis et īrae concessēre deum. Iamque tibi, nē vāna putēs haec fingere somnum: SIGNUM dabō. Sub īlicibus lītoreīs ingēns inventa SŪS iacēbit, alba, trīgintā capitum fētūs ēnīxa — albī circum ūbera nātī. [Hic locus urbis erit.] Surge age! Et — quod superest — IŪNŌNĪ fer rīte precēs, īramque mināsque supplicibus superā vōtīs.” (Audīsne, lēctor? Ipse Tiberis eadem dīcit quae Helenus: IŪNŌNEM ōrā! Iterum: quam vincere nōn potes, plācā.) Māne — ecce PORTENTUM. Quid est portentum? Portentum est prōdigium, signum futūrī quod deī mōnstrant: candida per silvam, cum fētū concolōre albō, procubuit viridīque in lītore cōnspicitur SŪS. Sīcut Helenus cecinit — verbum prō verbō (capitulō octāvō: relegē et mīrāre)! Quam pius Aenēās — TIBI, māxima Iūnō, TIBI — mactat. Et Thybris eā nocte fluvium tumentem lēniit, tacitā refluēns undā substitit — ut lacus: rēmigiō (agnōscis!) facilī ascendunt. Bīnae birēmēs adversō amne lābuntur — per ALVEUM mīrantem. Quid est alveus? Alveus est cavum flūminis, canālis quō aqua fluit. “Mīrantur et undae, mīrātur nemus” — scūta virum fulgentia flūmine vehī! (Silvae Rōmae futūrae prīmum ferrum vident.) Sōle mediō — procul mūrōs arcemque vident et rāra domōrum tēcta: PALLANTĒUM, rēgnum pauperis EVANDRĪ. (In hōc ipsō colle — Palātīnō — Augustus posteā habitābit: et ex “Palātiō” omnēs linguae Eurōpae sua verba dūcent — Anglicē palace, Francogallicē palais. Ubi rēx pauper casās habuit, aulae omnium rēgum nōmen nāscētur.) Forte eō diē rēx sollemne agēbat. Quid est sollemne? Sollemne est rītus fīxus, diēs fēstus quī quotannīs redit (agnōscis “sollemnis”!). Fīlius eius PALLĀS — iuvenis audāx — sacrīs interruptīs, tēlō raptō, ipse OBVIUS it: quid est obvius? Obvius est quī contrā venit, in viā occurrēns. “Quī genus? Unde domō? Pācemne hūc fertis an arma?” Et pater Aenēās rāmum oleae pacificae tendit: “Trōiugenās et tēla vidēs inimīca Latīnīs.” Amīcitia iungitur: nam Evander iuvenem Anchīsēn ōlim vīderat, vōcemque omnium et verba recordātur (semper per patrēs, lēctor, omnia in hōc carmine nectuntur).
- portentum -ī (n) prōdigium, signum futūrī
- alveus -ī (m) cavum flūminis, canālis
- sollemne -is (n) rītus fīxus, diēs fēstus
- obvius -a -um quī contrā venit