noun · masculinesecond declension
lectus
lectus m (genitive lectī)
Classical[ˈɫɛk.tʊs]Ecclesiastical[ˈlɛk.tus]
Mille Verba core vocabulary
Meaning
- countablemasculinebed (a piece of furniture, usually flat and soft, on which to rest or sleep)
Puerī sub lectō sunt.
The boys are under the bed.mēque statim […] lectō simul et somnō trādidī.
And immediately I gave myself simultaneously to both bed and sleep.c. 125 CE – 180 CE, Apuleius, Metamorphoses 2.32 - masculinecouch; sofa
Latīnē defined in Latin in our graded readers
in lectō dormīmus; in lectō etiam cēnāre Rōmānī solent.lectus -ī m — in Mille Verba, Domus et Familia
ubi aegrī iacent, cubīlelectus -ī (m) — in Evangelium secundum Matthaeum, ch. 7
torus, cubīlelectus -ī (m) — in Aeneis, ch. 12
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | lectus | lectī |
| genitive | lectī | lectōrum |
| dative | lectō | lectīs |
| accusative | lectum | lectōs |
| ablative | lectō | lectīs |
| vocative | lecte | lectī |
lectus, a, um, Part. and P. a., from 2. lego.
lectus, i, m. (nom. lectum, i, n., Dig. 32, 1, 52, § 9; 34, 2, 19, § 8; lectus, ūs, Plaut. Am. 1, 3, 15; al. lecti; Sen. Ep. 95, 72 Haas; Cornif. ap. Prisc. 711 P.) [Gr. λέχος, ἄλοχος, λόχος, λόχμη; Lat. lectica; cf. Germ. Lager],
I. a couch, bed.
I. In gen.:
meum quidem te lectum certe occupare non sinam, Plaut. Truc. 5, 71: dapsilis, id. ib. 1, 1, 34: standumst in lecto, id. Men. 1, 1, 26: lecti loris subtenti, Cato, R. R. 10: in lecto esse, Cic. Fam. 9, 23; id. Tusc. 5, 20, 59: lecto teneri, to be confined to one's bed, Cic. Verr. 2, 5, 7, § 16: surgere lecto, Prop. 2, 18 (3, 15), 31: descendere lecto, Tib. 1, 2, 19 (al. derepere): lectus Proculā minor, too short for, Juv. 3, 203: pedes lecti, in quo cubat Dialis, luto tenui circumlitos esse oportet, Gell. 10, 15, 14 sqq.—Plur.: lectos eburatos, auratos (advexit), Plaut. Stich. 2, 2, 53.—II. In partic.
A. A bridal bed: lectus genialis, the nuptial-bed, which, after the marriage, was called adversus (because it stood opposite the door):
genialis, Cic. Clu. 5 fin.: adversus, Prop. 4 (5), 11, 85. jugalis, Verg. A. 4, 496: aucupor in lecto mendaces caelibe somnos, Ov. H. 13, 107.—B. A couch for reclining on at meals, a dining- or eating-couch, Cic. Verr. 2, 2, 74, § 183:
lecto recumbere, Hor. Ep. 1, 5, 1: in imo lecto residere, Suet. Aug. 64.—C. A couch or settee on which it was customary to read or write, a reading-couch, Sen. Ep. 72, 2.—
D. A funeral bed or couch, a bier:
flebis et arsuro positum me, Delia, lecto, Tib. 1, 1, 61: lecto funebri aptatus, Petr. 114: corpus ipsum impositum lecto erat, Quint. 6, 1, 31.lectus, ūs, m. 2. lego,
I. a reading, Prisc. 1221 P.—
II. = 2. lectus, q. v.
Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
lēctus adj. with comp. and sup.
P. of 2 lego, chosen, picked, selected, choice, excellent : Lectumst (argentum), of full weight , T.: neque lectior femina: lectissimi viri: boves, O.: verbis lectissimis dicere.—Plur. as subst, picked men : viginti lectis equitum comitatus, V.
lectus ī, m
3 LEG-, a couch, bed, lounge, sofa : in lecto quiescebat, S.: lecto teneri, be confined : e lecto surgere, T.: lectus Proculā minor, too short , Iu.: posito lecto, bier , O.— A bridal bed : genialis: iugalis, V.: Non Hymenaeus adest illi lecto, marriage , O.— A couch at meals, diningcouch : lectos sternere, T.: lecto recumbere, H.
Origins
Derived from Proto-Indo-European *legʰ- (“to lay”), exact morphology uncertain. * Perhaps from Proto-Italic *lektos, from Proto-Indo-European *legʰtós. * Alternatively from Proto-Italic *lektus (an u-stem), from Proto-Indo-European *légʰtus, with a later switch to an o-stem within Latin. Cognate with Ancient Greek λέχος (lékhos) and with Russian лежа́к (ležák) and лежа́нка (ležánka).
Descendants
- Catalanllit
- Italianletto
- Occitanlèit
- Frenchlitfrom Old French lit
- Portugueseleitofrom Old Galician-Portuguese leito
- Spanishlechofrom Old Spanish lecho
- Sardinianletu
- Asturianllechu
- Asturianlletu
- Dalmatianljat