LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation

īnstituō

īnstituō (present infinitive īnstituere, perfect active īnstituī, supine īnstitūtum)
Classical[ĩːˈstɪ.tu.oː]Ecclesiastical[inˈstiː.tu.o]
№ 931 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. to set up, establish, found, institute or arrange
  2. to train, teach, instruct, educate (usually by a course of training)
  3. to make (something) a habit, practice, or custom
  4. to build, construct
  5. to appoint (typically, a guardian or heir)
  6. to begin, undertake, purpose, determine (typically, some purpose, plan or project)
    Delectum tota provincia habere instituitHe decided to have a levy throughout the province
    oppugnare instituit idque biduo circumvallavitHe determined to attack and draw a line of circumvallation around it in two days

Latīnē defined in Latin in our graded readers

doceō et dūcō; magister puerōs īnstituit.
īnstituō -ere -uī — in Mille Verba, Schola

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Erudire · Formare · Instituere

Erudire and formare denote education as an ideal good, and as a part of human improvement; erudire, generally, and as far as it frees from ignorance; formare, specially, and as far as it prepares one in a particular sphere, and for a particular purpose, and gives the mind a bent thereto; whereas instituere denotes education as a real good, in order to qualify for a particular employment. (vi. 113.)

Instituere · Instaurare · Restituere · Restaurare

Instituere means to establish a profane, instaurare, a sacred, or honorable, or generally important institution, such as sacrifices, sacred games, wars and battles. Hence is instituere itself a usual, instaurare, a solemn, select expression. In the same manner restituere is distinguished from restaurare. (iv. 300.)

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.īnstituōīnstituēbamīnstituamīnstituīīnstitueramīnstituerō
2nd sg.īnstituisīnstituēbāsīnstituēsīnstituistīīnstituerāsīnstitueris
3rd sg.īnstituitīnstituēbatīnstituetīnstituitīnstitueratīnstituerit
1st pl.īnstituimusīnstituēbāmusīnstituēmusīnstituimusīnstituerāmusīnstituerimus
2nd pl.īnstituitisīnstituēbātisīnstituētisīnstituistisīnstituerātisīnstitueritis
3rd pl.īnstituuntīnstituēbantīnstituentīnstituērunt
īnstituēre
īnstituerantīnstituerint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.īnstituamīnstitueremīnstituerimīnstituissem
2nd sg.īnstituāsīnstituerēsīnstituerīsīnstituissēs
3rd sg.īnstituatīnstitueretīnstitueritīnstituisset
1st pl.īnstituāmusīnstituerēmusīnstituerīmusīnstituissēmus
2nd pl.īnstituātisīnstituerētisīnstituerītisīnstituissētis
3rd pl.īnstituantīnstituerentīnstituerintīnstituissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.īnstituorīnstituēbarīnstituar
2nd sg.īnstitueris
īnstituere
īnstituēbāris
īnstituēbāre
īnstituēris
īnstituēre
3rd sg.īnstituiturīnstituēbāturīnstituētur
1st pl.īnstituimurīnstituēbāmurīnstituēmur
2nd pl.īnstituiminīīnstituēbāminīīnstituēminī
3rd pl.īnstituunturīnstituēbanturīnstituentur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.īnstituarīnstituerer
2nd sg.īnstituāris
īnstituāre
īnstituerēris
īnstituerēre
3rd sg.īnstituāturīnstituerētur
1st pl.īnstituāmurīnstituerēmur
2nd pl.īnstituāminīīnstituerēminī
3rd pl.īnstituanturīnstituerentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.īnstitueīnstituere
pres. 2nd pl.īnstituiteīnstituiminī
fut. 2nd sg.īnstituitōīnstituitor
fut. 3rd sg.īnstituitōīnstituitor
fut. 2nd pl.īnstituitōte—
fut. 3rd pl.īnstituuntōīnstituuntor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiveīnstituereīnstituī
perfect infinitiveīnstituisseīnstitūtum esse
future infinitiveīnstitūtūrum esseīnstitūtum īrī
present participleīnstituēns—
perfect participle—īnstitūtus
īnstitūta, īnstitūtā, īnstitūtae, īnstitūtam, īnstitūtārum, īnstitūtās, īnstitūte, īnstitūtī, īnstitūtīs, īnstitūtō, īnstitūtōrum, īnstitūtōs
future participleīnstitūtūrus
īnstitūtūra, īnstitūtūrā, īnstitūtūrae, īnstitūtūram, īnstitūtūrārum, īnstitūtūrās, īnstitūtūre, īnstitūtūrī, īnstitūtūrīs, īnstitūtūrō, īnstitūtūrōrum, īnstitūtūrōs, īnstitūtūrum
īnstituendus
īnstituenda, īnstituendā, īnstituendae, īnstituendam, īnstituendārum, īnstituendās, īnstituende, īnstituendīs, īnstituendōrum, īnstituendōs
gerundīnstituendī, īnstituendō, īnstituendumsupineīnstitūtum, īnstitūtū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

institutum tenere
to remain true to one's principles.
instituta et leges
the constitution.
novas religiones instituere
to introduce a new religion, a new cult.
ex instituto (Liv. 6. 10. 6)
according to traditional usage.
turres instituere, exstruere
to raise towers.
institui or erudiri ab aliquo
to receive instruction from some one.
institutum or id quod institui
a theme, subject proposed for discussion.
vitae ratio bene ac sapienter instituta
a sound and sensible system of conduct.
4 more phrases
aliquem ad humanitatem informare or instituere
to teach a person refinement.
sermonem conferre, instituere, ordiri cum aliquo
to enter into conversation with some one.
navem, classem aedificare, facere, efficere, instituere
to build a ship, a fleet.
rem publicam legibus et institutis temperare (Tusc. 1. 1. 2)
to give the state a constitution.

instĭtŭo, ŭi, ūtum (institivi, Plaut. Most. 1, 2, 2), 3, v. a. in-statuo.
I. To put or place into, to plant, fix, set (cf.: instruo, informo; class.): vestigia nuda sinistri Instituere pedis, Verg. A. 7, 690.— Trop.: argumenta in pectus multa institui, I have put, i. e. formed in my heart, Plaut. Most. 1, 2, 2: quemquamne hominem in animum instituere, aut parare, i. e. to set his heart on (al. in animo), Ter. Ad. 1, 1, 13.—
2. To set up, erect, plant, establish, arrange: vestigia, Lucr. 4, 474: arborem, Suet. Galb. 1: pratum, Col. 2, 18, 3: jugera tercenta, ubi institui vineae possunt, Cic. Agr. 2, 25, 67: portorium vini, to lay on, impose, id. Font. 5: instituit officinam Syracusis in regia maximam, founded, erected, Cic. Verr. 2, 4, 24, § 54: mercatum, id. Phil. 3, 12: codicem et conscribere, id. Rosc. Com. 2: bibliothecam, Plin. 35, 2, 2, § 10. —
B. In gen., to make, fabricate, construct: magnus muralium pilorum numerus instituitur, Caes. B. G. 5, 39: naves, to build, id. ib. 5, 11: pontem, to construct, id. ib. 4, 18: turres, id. ib. 5, 52: amphora coepit institui, Hor. A. P. 22: convivia, Suet. Tit. 7: longiorem sermonem, to hold, Caes. B. G. 5, 37: delectum, id. B. C. 1, 16: remiges ex provincia, to obtain, procure, id. B. G. 3, 9.—
2. To prepare, furnish, provide (viands, food, a feast, etc.): dapes, Verg. A. 7, 109: convivium, Just. 12, 13, 6: convivia jucunda, Suet. Tit. 7.—
II. Trop.
A. To institute, found, establish, organize, set up (of institutions, governments, etc.); cf.: ibi regnum magnum institutum, Plaut. Rud. 4, 2, 30: quo in magistratu non institutum est a me regnum, sed repressum, Cic. Sull. 7, 21: so, magistratum, id. Att. 6, 1, 8: de civitatibus instituendis littera, id. de Or. 1, 19, 86: civitatis formam, Tac. H. 4, 8: is id regnum cum fratribus suis instituit, Lact. 1, 13, 14: ab instituta gente, Amm. 17, 13, 27: collegium figulorum, Plin. 35, 12, 46, § 159: aerarium militare, Suet. Aug. 49: stipendia, id. Claud. 5.—So of holidays, games, etc.: ferias diesque festos, Plin. 18, 29, 69, § 284: Saturnalia institutus festus dies, Liv. 2, 21, 2: sacros ludos, Ov. M. 1, 446.—
B. To institute, appoint one, esp. as heir or to an office: qui me cum tutorem, tum etiam secundum heredem instituerit, Cic. Fam. 13, 61: Populum Romanum tutorem, id. de Or. 1, 53, 228: magistratum, id. Att. 6, 1; Suet. Caes. 83; id. Vitel. 6; id. Claud. 1; Just. 7, 2, 5; Plin. Ep. 5, 1, 9.—
C. With ut, to ordain that: Arcesilas instituit, ut ii, qui, etc., Cic. Fin. 2, 1, 2: ut fierent quaestores), Liv. 4, 4; Cic. Tusc. 5, 20, 58.—With the simple subj.: instituit, quotannis subsortitio a praetore fieret, Suet. Caes. 41.—
D. To take upon one's self, to undertake: ubi cenas hodie, si hanc rationem instituis? Plaut. Stich. 3, 1, 26: cum Zenone Arcesilas sibi omne certamen instituit, Cic. Ac. 1, 12.—
E. To undertake, begin, commence: id negotium institutum est, Plaut. Poen. 4, 2, 103: si diligentiam, quam instituisti, adhibueris, id. ib. 16, 20: perge tenere istam viam, quam instituisti, Q. Cic. Petit. Cons. 14: ad hunc ipsum quaedam institui, Cic. Ac. 1, 1, 2: historia nec institui potest sine, etc., id. Leg. 1, 3, 9: iter, Hor. C. 3, 27, 5.— With inf.: ut primum Velia navigare coepi, institui Topica conscribere, Cic. Fam. 7, 19 init.: flagitare, id. ib. 10, 16, 1: si quae non nupta mulier virorum alienissimorum conviviis uti instituerit, begun, made it a practice, id. Cael. 20, 49: recitare omnia, Suet. Aug. 84. —
F. Of troops, to draw up, arrange: tu actionem instituis, ille aciem instruit, Cic. Mur. 9: quartae aciei quam instituerat, signum dedit, Caes. B. C. 3, 93, 5.—
G. To provide, procure: quaestum, Cic. Quint. 3: aliquos sibi amicos, Cic. Verr. 2, 4, 9, § 21: animum ad cogitandum, apply, Ter. Phorm. 2, 1, 10. —
H. To purpose, determine, resolve upon: in praesentia (Caesar) similem rationem operis instituit, Caes. B. C. 1, 42, 1. —With inf.: senex scribere historias instituit, Nep. Cat. 3: quaerere tempus ejus interficiendi, id. Alcib. 5: montanos oppugnare, Liv. 28, 46: habere secum, Caes. B. G. 7, 13, 1: coronas ad ipsum mittere, Suet. Ner. 22.— With object-clause: frumentum plebi dari, Vell. 2, 6, 3.—
I. To order, govern, administer, regulate: sapienter vitam instituit, Ter. And. 1, 1, 40: libri de civitatibus instituendis, Cic. de Or. 1, 19, 86: mores, Quint. 1, 2, 2: familiam, id. 10, 3, 9.—
K. To teach, instruct, train up, educate: sic tu instituis adulescentes? Cic. Cael. 17, 39: oratorem, Quint.1, 1, 21.—With inf.: Latine loqui, Col. 1, 1, 12: Pan primus calamos cerā conjungere plures Instituit, Verg. E. 2, 32; 5, 30; id. G. 1, 148: amphora fumum bibere instituta Consule Tullo, Hor. C. 3, 8, 11: cum tibiis canere voce instituit, Plin. 7, 56, 57, § 204.—With abl.: aliquem disciplinis Graecis, Quint. 1, 1, 12: lyrā, id. 1, 10, 13: disciplina Romana, Suet. Caes. 24.—With ad: aliquem ad dicendum, Cic. de Or. 2, 39, 162: aliquem artibus et moribus, Juv. 14, 74: filios instituere atque erudire ad majorum instituta, Cic. Verr. 2, 3, 69; § 161: ad lectionem, Quint. 1, 7, 17.— With ut or ne and subj.: quem tu a puero sic instituisses, ut nobili ne gladiatori quidem faveret, Cic. Quint. 21, 69: pueros, ut, etc., Suet. Tib. 44; id. Aug. 64: nos, ne quem coleremus, etc., Sall. J. 14, 18.—Of animals: boves, Col. 6, 2, 8 al.

Origins

  1. Proto-Indo-European*h₁én
  2. Proto-Italic*en
  3. Proto-Italic*en-
  4. Latinīnstituō

Proto-Indo-European *steh₂- Proto-Indo-European *-tus Proto-Indo-European *stéh₂-tu-s ~ *sth₂-téw-s Proto-Italic *status Proto-Indo-European *-yéti Proto-Italic *statujō Proto-Italic *statuō Latin statuō Latin īnstituō From in- + statuō.

Descendants
  • Catalaninstituir
  • Englishinstitute
  • Frenchinstituer
  • Italianistituire
  • Portugueseinstituir
  • Romanianinstitui
  • Spanishinstituir
  • Galicianinstituír
  • Sicilianstituiri
  • Sicilianistituiri

Quick answers

What does īnstituō mean in Latin?
īnstituō, a verb, means “to set up, establish, found, institute or arrange; to train, teach, instruct, educate (usually by a course of training); to make (something) a habit, practice, or custom”.
What are the principal parts of īnstituō?
īnstituō, īnstituere, īnstituī, īnstitūtum (third conjugation).
How do you pronounce īnstituō?
In classical Latin, [ĩːˈstɪ.tu.oː]; in ecclesiastical (church) Latin, [inˈstiː.tu.o].
Where does īnstituō come from?
Proto-Indo-European *h₁én → Proto-Italic *en → Proto-Italic *en- → Latin īnstituō.