altus1
Meaning
- adjectivetall, lofty; high (of measurement)
clausi lateribus pedem altis
86 BCE – c. 35 BCE, Gaius Sallustius Crispus, Historiae 4.39Supra epistylium conlocandi sunt triglyphi cum suis metopis, alti unius et dimidiati moduli, lati in fronte unius moduli,[…]
c. 15 BCE, Vitruvius, De architectura 3.4 - adjectivedeep, profound
Quod si scrobes fieri placeat, faciemus tribus pedibus altas, duobus semis latas, tribus longas.
4th c./5th c. AD, Palladius, Opus agriculturae 2.10.3 - adjectiverareold, ancient, long gone
Me quidem ad altiorem memoriam Oedipodis huc venientis et illo mollissimo carmine quaenam essent ipsa haec loca requirentis species quaedam commovit, inaniter scilicet, sed commovit tamen.
45 BCE, Cicero, De finibus bonorum et malorum 5.3‘Dēiphobe armipotēns, genus altō ā sanguine Teucrī, quis tam crūdēlīs optāuit sūmere poenās?[…]’
29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 6.500–501 - adjectivehigh-born, lofty, noble
- adjectivehigh-minded, magnanimous, great
- adjectiveusuallydeep, sound
Pax alta per omnes et tranquilla quies populos: nos praeda furentum
61 CE – 65 CE, Lucanus, Pharsalia 1.249–251 - adjectiveusuallydeep, perfected, masterful
- adjectivedeep
tanta moles labitur
170 BCE – c. 86 BCE, Accius, Medea 1–2 - adjectivehigh, shrill, loud, clear
tanta moles labitur
170 BCE – c. 86 BCE, Accius, Medea 1–2 - adjectivedark, gloomy
Coimus omnes in unum uidemusque non alta nocte circumdati nil apud uos, ut putatis, optabile, nil excelsum, nil splendidum, sed humilia cuncta et grauia et anxia et quotam partem luminis nostri cernentia!
c. 4 BCE – 65 CE, Seneca Minor, Consolatio ad Marciam 26.3
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quī longē ā terrā surgit; columna alta, mōns altus.profundius, magis interiusChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Altus · Editus · Procerus · Arduus · Celsus · Excelsus · Sublimis
1. Altus denotes, as a general expression, height or depth, as mathematical dimensions, in opp. to length and breadth, and, consequently, height, in opp. to humilis; Cic. Tusc. v. 13. 24. Orat 57. N. D. ii. 47, like ὑψηλός; editus denotes height, in opp. to planus, Tac. Ann. xv. 38: lastly, procerus denotes height or length in reference to growth. The altum has no measure and no limits; the editum has the bulk of a hill; the procerum has the bulk of a tree, the full stature of the human figure, and so forth. 2. Altus, editus, and procerus, denote height merely in relation to space; arduus means height, which is at the same time steep and inaccessible; thence, figuratively, ‘difficult, impossible;’ celsus, height, that thrusts itself out, and stretches upwards; thence, figuratively, ‘proud;’ excelsus and præcelsus, what overtops something that is itself high, hence ‘pre-eminent;’ sublimis, what is on high without touching the ground, soaring in the air, like μετέωρος; thence, figuratively, ‘grand,’ of an elevated nature. (ii. 99.)
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | altus | alta | altum |
| genitive | altī | altae | altī |
| dative | altō | altae | altō |
| accusative | altum | altam | altum |
| ablative | altō | altā | altō |
| vocative | alte | alta | altum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | altī | altae | alta |
| genitive | altōrum | altārum | altōrum |
| dative | altīs | altīs | altīs |
| accusative | altōs | altās | alta |
| ablative | altīs | altīs | altīs |
| vocative | altī | altae | alta |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- oratio altius exaggerata
- a bombastic style.
- vela in altum dare (Liv. 25. 27)
- to put to sea.
- exsurgere altius or incitatius ferri
- to take a higher tone (especially of poets and orators).
- altissimis montibus undique contineri
- to be shut in on all sides by very high mountains.
- naves (classem) constituere (in alto)
- to make fast boats to anchors.
- aestus ex alto se incitat (B. G. 3.12)
- the tide is coming in.
- Nilus praecipitat ex altissimis montibus
- the Nile rushes down from very high mountains.
- hoc verbum alte descendit in pectus alicuius
- what he said made a deep impression on...
4 more phrases
- in altissimo dignitatis gradu collocatum, locatum, positum esse
- to occupy a very high position in the state.
- aliquem ex altissimo dignitatis gradu praecipitare (Dom. 37. 98)
- to depose, bring down a person from his elevated position.
- procella (tempestas) aliquem ex alto ad ignotas terras (oras) defert
- the storm drives some one on an unknown coast.
- longe, alte (longius, altius) repetere (either absolute or ab aliqua re)
- to go a long way back (in narrative).
sub ramis arboris altae, Lucr. 2, 30: acervus, id. 3, 198 al.: columellam tribus cubitis ne altiorem, Cic. Leg. 2, 26, 66: altior illis Ipsa dea est colloque tenus supereminet omnes, taller, Ov. M. 3, 181: altis de montibus, Verg. E. 1, 83: umbras Altorum nemorum, Ov. M. 1, 591 al.—With the acc. of measure: clausi lateribus pedem altis, a foot high, Sall. H. Fragm. 4, 39 Gerl.; cf. Lind. C. Gr. I. p. 215.—With gen.: triglyphi alti unius et dimidiati moduli, lati in fronte unius moduli, Vitr. 4, 3: majorem turrim altam cubitorum CXX., id. 10, 5: alta novem pedum, Col. 8, 14, 1: singula latera pedum lata tricenum, alta quinquagenum, Plin. 36, 13, 19, § 4.—altissimus dignitatis gradus, Cic. Phil. 1, 6, 14; so id. Clu. 55; id. Dom. 37.—Of mind or thought: te natura excelsum quendam videlicet et altum et humana despicientem genuit, Cic. Tusc. 2, 4, 11: homo sapiens et altā mente praeditus, highminded, id. Mil. 8: qui altiore animo sunt, id. Fin. 5, 20, 57 al.—So of gods, or persons elevated in birth, rank, etc.; also of things personified: rex aetheris altus Juppiter, Verg. A. 12, 140: Apollo, id. ib. 10, 875: Caesar, Hor. C. 3, 4, 37: Aeneas, i. e. deā natus, id. S. 2, 5, 62: Roma, Ov. Tr. 1, 3, 33: Carthago, Prop. 2, 1, 23 al.—Of the voice, high, shrill, loud, clear: Conclamate iterum altiore voce, Cat. 42, 18: haec fatus altā voce, Sen. Troad. 196: altissimus sonus, Quint. 11, 3, 23 (cf.: vox magna, Ov. Tr. 4, 9, 24; Juv. 4, 32).—Subst.: altum, i, n., a height: sic est hic ordo (senatorius) quasi propositus atque editus in altum, on high, Cic. Verr. 2, 3, 41, § 98: aedificia in altum edita, Tac. H. 3, 71: quidquid in altum Fortuna tulit, ruitura levat, Sen. Agam. 100.—Esp. ex alto volavit avis, Enn. Ann. 1, 108: haec ait, et Maiā genitum demisit ab alto, Verg. A. 1, 297.—Still more freq., ubi sumus provecti in altum, capiunt praedones navem illam, ubi vectus fui, Plaut. Mil. 2, 1, 39; so id. Men. 1, 2, 2; id. Rud. prol. 66; 2, 3, 64: terris jactatus et alto, Verg. A. 1, 3: in altum Vela dabant, id. ib. 1, 34: collectae ex alto nubes, id. G. 1, 324: urget ab alto Notus, id. ib. 1, 443 al.: alto mersā classe, Sil. 6, 665: ab illā parte urbis navibus aditus ex alto est, Cic. Verr. 2, 5, 32: in alto jactari, id. Inv. 2, 31, 95: naves nisi in alto constitui non poterant, Caes. B. G. 4, 24: naves in altum provectae, id. ib. 4, 28: scapha in altum navigat, Sall. Fragm.—So in the plur.: alta petens, Verg. A. 7, 362.—Trop.: quam magis te in altum capessis, tam aestus te in portum refert, Plaut. As. 1, 3, 6: imbecillitas ... in altum provehitur imprudens, Cic. Tusc. 4, 18, 42: te quasi quidam aestus ingenii tui in altum abstraxit, id. de Or. 3, 36, 145.—quom ex alto puteo sursum ad summum escenderis, Plaut. Mil. 4, 4, 14: altissimae radices, Cic. Phil. 4, 5: altae stirpes, id. Tusc. 3, 6, 13: altissima flumina, Caes. B. C. 3, 77: altior aqua, id. ib. 1, 25: alta theatri Fundamenta, Verg. A. 1, 427: gurgite in alto, in the deep whirlpool, id. E. 6, 76: altum vulnus, id. A. 10, 857; Petr. 136; Sen. Troad. 48: altum totā metitur cuspide pectus, Sil. 4, 292; so id. 6, 580 al.: unde altior esset Casus, Juv. 10, 106.—With the abl. of measure: faciemus (scrobes) tribus pedibus altas, Pall. Jan. 10, 3.—somno quibus est opus alto, Hor. S. 2, 1, 8; so Liv. 7, 35: sopor, Verg. A. 8, 27: quies, id. ib. 6, 522: silentium, id. ib. 10, 63; Quint. 10, 3, 22: altissima tranquillitas, Plin. Ep. 2, 1: altissima eruditio, id. ib. 4, 30: altiores artes, Quint. 8, 3, 2.—Subst.: altum, i, n., the depth, i. e. what is deep or far removed: ex alto dissimulare, Ov. Am. 2, 4, 16: non ex alto venire nequitiam, sed summo, quod aiunt, animo inhaerere, Sen. Ira, 1, 16 med. al.—Hence, ex alto repetere, or petere, in discourse, to bring from far; as P. a., farfetched: quae de nostris officiis scripserim, quoniam ex alto repetita sunt, Cic. Fam. 3, 5: quid causas petis ex alto? Verg. A. 8, 395 (cf.: alte repetere in the same sense, Cic. Sest. 13; id. Rep. 4, 4, and v. al. infra).—genus alto a sanguine Teucri, Verg. A. 6, 500: Thebanā de matre nothum Sarpedonis alti, id. ib. 9, 697; genus Clauso referebat ab alto, Ov. F. 4, 305: altā gente satus, Val. Fl. 3, 202: altis inclitum titulis genus, Sen. Herc. Fur. 338.—Adv.: altē, and very rarely altum, high, deep (v. supra, altus, P. a. init.). alte ex tuto prospectum aucupo, Att. Trag. Rel. p. 188 Rib.: colomen alte geminis aptum cornibus, id. ib. p. 221: alte jubatos angues, Naev. ib. p. 9: jubar erigere alte, Lucr. 4, 404: roseā sol alte lampade lucens, id. 5, 610: in vineā ficos subradito alte, ne eas vitis scandat, Cato, R. R. 50: cruentum alte extollens pugionem, Cic. Phil. 2, 12, 28: non animadvertis cetarios escendere in malum alte, ut perspiciant pisces? Varr. ap. Non. 49, 15: (aër) tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte, Lucr. 6, 689: dextram Entellus alte extulit, Verg. A. 5, 443: alte suras vincire cothurno, high up, id. ib. 1, 337: puer alte cinctus, Hor. S. 2, 8, 10, and Sen. Ep. 92: unda alte subjectat arenam, Verg. G. 3, 240: Nihil tam alte natura constituit, quo virtus non possit eniti, Curt. 7, 11, 10: alte maesti in terram cecidimus, from on high, Varr. ap. Non. 79, 16: eo calcem cribro succretam indito alte digitos duo, to the height of two fingers, Cato, R. R. 18, 7; so Col. R. R. 5, 6, 6.—Comp.: quae sunt humiliora neque se tollere a terrā altius possunt, Cic. Tusc. 5, 13, 37: tollam altius tectum, id. Har. Resp. 15, 33: altius praecincti, Hor. S. 1, 5, 5: pullus in arvis altius ingreditur, Verg. G. 3, 75: caput altius effert, id. ib. 3, 553: altius atque cadant imbres, id. E. 6, 38 ubi v. Forb.: altius aliquid tenere, Sen. Q. N. 1, 5.—Sup.: cum altissime volāsset (aquila), Suet. Aug. 94.—alte natus, Albin. 1, 379 (cf.: altus Aeneas, supra, P. a., A. II.): alte enim cadere non potest, Cic. Or. 28, 98: video te alte spectare, id. Tusc. 1, 34, 82; id. Rep. 6, 23, 25.—Comp.: altius se efferre, Cic. Rep. 6, 23, 25; 3, 3, 4: altius irae surgunt ductori, Verg. A. 10, 813: altius aliquid agitare, Cels. 1 prooem.: attollitur vox altius, Quint. 11, 3, 65: verbis altius atque altius insurgentibus, id. 8, 4, 27.— Sup.: Ille dies virtutem Catonis altissime illuminavit, Vell. 2, 35: ingenium altissime adsurgit, Plin. Ep. 8, 4.—ablaqueato ficus non alte, Cato, R. R. 36: ferrum haud alte in corpus descendere, Liv. 1, 41: alte vulnus adactum, Verg. A. 10, 850; Ov. M. 6, 266; Curt. 4, 6, 18; Cels. 5, 26, 30: timidum caput abdidit alte, Verg. G. 3, 422: alte consternunt terram frondes, deeply strew, id. A. 4, 443: ut petivit Suspirium alte! Plaut. Cist. 1, 1, 58 (cf.: ingentem gemitum dat pectore ab imo, Verg. A. 1, 485): inter cupam pertundito alte digitos primorīs tres, Cato, R. R. 21, 2: minimum alte pedem, Col. de Arb. 30.—Comp.: ne radices altius agant, Col. 5, 6, 8: terra altius effossa, Quint. 10, 3, 2: cum sulcus altius esset impressus, Cic. Div. 2, 23, 50: frigidus imber Altius ad vivum persedit, Verg G. 3, 441: tracti altius gemitus, Sen. Ira, 3, 4, 2.— Sup.: (latronibus gladium) altissime demergo, App. M. 2, 32.—privatus ut altum Dormiret, Juv. 1, 16: alte terminus haerens, Lucr. 1, 77: longo et alte petito prooemio respondere, Cic. Clu. 21, 58: ratio alte petita, Quint. 11, 1, 62: alte et a capite repetis, quod quaerimus, Cic. Leg. 1, 6, 18; id. Rep. 4, 4, 4; id. Sest. 13, 31.—Comp.: qui altius perspiciebant, had a deeper insight, Cic. Verr. 1, 7, 19: quae principia sint, repetendum altius videtur, must be sought out more deeply, id. Off. 1, 16: altius repetitae causae, Quint. 11, 1, 62: de quo si paulo altius ordiri ac repetere memoriam religionis videbor, Cic. Verr. 4, 105: Hisce tibi in rebus latest alteque videndum, Lucr. 6, 647: altius supprimere iram, Curt. 6, 7, 35: altius aliquem percellere, Tac. A. 4, 54: altius metuere, id. ib. 4, 41: altius animis maerere, id. ib. 2, 82: cum verbum aliquod altius transfertur, Cic. Or. 25, 82: Altius omnem Expediam primā repetens ab origine famam, Verg. G. 4, 285; so, Tac. H. 4, 12: altius aliquid persequi, Plin. 2, 23, 31, § 35: hinc altius cura serpit, id. 4, 11, 13, § 87.— Sup.: qui vir et quantus esset, altissime inspexi, Plin. Ep. 5, 15, 5.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Indo-European*h₂el-
- Proto-Indo-European*h₂eltós
- Proto-Italic*altos
- Latinaltus
Inherited from Proto-Italic *altos, from Proto-Indo-European *h₂eltós, a verbal adjective from the root *h₂el- (“grow, nourish”); compare Proto-Germanic *aldaz, whence English old. Perfect passive participle of alō.
- Catalanalt
- Frenchhautfrom Old French halt
- Italianalto
- Englishaltofrom Italian alto
- GermanAltfrom Italian alto
- Occitannaut
- Occitanaut
- Spanishaltofrom Old Spanish alto
- Portuguesealtofrom Old Galician-Portuguese outo
- Romanianînalt