tumultus
Meaning
- masculinean uproar; bustle, violent commotion, disturbance, tumult; turmoil, panic
- masculinea storm, tempest, thunderclap
- masculinea sudden outbreak of violence or an impending war; civil war; insurrection, riot, rebellion, sedition, tumult
- masculinedisturbance, disquietude, agitation; excitement, anxiety; fear, panic
- masculineconfusion, muddle, disorder
Latīnē defined in Latin in our graded readers
clāmor et mōtus turbae; urbs in tumultū.turbae mōtus, strepitusstrepitus, turbātiōChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Turbæ · Tumultus · Seditio · Secessio · Deficere · Desciscere
Turbæ and tumultus denote the civil broils of public life; turbæ (τύρβη) interruptions of public order; tumultus (from tumere) of the public peace; whereas seditio and secessio are political commotions, in consequence of decided, evident differences of opinion, and of conflicting principles; seditio (from se and ire) when concord is first disturbed, and the parties as yet contend with words only; secessio, when the prospect of reconciliation is already given up, and the parties either stand opposite each other, ready to come to blows, or, at least, have broken off all connection with each other. 2. The seditiosi and secedentes are citizens and members of a free community, and only suspend public concord; whereas the deficientes and desciscentes break a compact, because, either as subjected states they rebel, or as allies fall off; deficere, as the most general expression, represents the falling off, in a moral point of view, as a treacherous, fickle, cowardly desertion; desciscere (from scindere) in a political point of view, as an alteration in the constitution and political system. (v. 363.)
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | tumultus | tumultūs |
| genitive | tumultūs | tumultuum |
| dative | tumultuī | tumultibus |
| accusative | tumultum | tumultūs |
| ablative | tumultū | tumultibus |
| vocative | tumultus | tumultūs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- tumultum sedare (B. C. 3. 18. 3)
- to quell an outbreak.
quis sonitu ac tumultu tanto nomine nominat me atque pulsat aedes? Plaut. Bacch. 5, 2, 1: magno cum strepitu ac tumultu castris egressi, Caes. B. G. 2, 11; so with strepitus, id. ib. 6, 7; Liv. 25, 23, 17: cum omnia terrore ac tumultu streperent, id. 25, 25, 9: arx inter tumultum capta est, id. 28, 19, 18: numquae trepidatio? numqui tumultus? Cic. Dejot. 7, 20; so with trepidatio, Liv. 25, 13, 10: urbi, sine vestro motu ac sine ullo tumultu, satis esset praesidii, Cic. Cat. 2, 12, 26: turbae ac tumultūs concitatores, Liv. 25, 4, 10: repentino tumultu perterriti, Caes. B. G. 7, 47: tumultu armorum et cantuum truces, Tac. A. 4, 47: verborum, id. H. 1, 85: Acheron rapitur tumultu ingenti, Sen. Herc. Fur. 714: urbis, Tib. 2, 3, 43.— Plur.: inque repentinos convivia versa tumultus, Ov. M. 5, 5: ille caecos instare tumultus Saepe monet, Verg. G. 1, 464: canunt ignes subitosque tumultus, Manil. 1, 894: novos moveat F ortuna tumultus, Hor. S. 2, 2, 126.—tremendo Juppiter ipse ruens tumultu, i. e. the roar of thunder, Hor. C. 1, 16, 12; cf. Ov. M. 3, 308: vides, quanto trepidet tumultu Pronus Orion, storm, tempest, Hor. C. 3, 27, 17: (me) per Aegaeos tumultus Aura feret, id. ib. 3, 29, 63: pelagi caelique, Luc. 5, 592: maris, Sen. Herc. Fur. 1091.—tumultum Gallicum, quod erat Italiae finitimus, praeterea nullum nominabant. Gravius autem tumultum esse quam bellum hinc intellegi licet, quod bello vacationes valent, tumultu non valent, Cic. Phil. 8, 1, 2 sq.: censeo tumultum decerni, that a state of civil war be proclaimed, id. ib. 5, 12, 31: Bojorum gentem ad rebellionem spectare: ob eas res tumultum esse decrevit senatus, Liv. 34, 56, 11; and: tumultūs Gallici causā, id. 7, 9, 6: factum nuper in Italiā, servili tumultu, Caes. B. G. 1, 40: sedato tandem Istrico tumultu, Liv. 41, 6, 1: in Sardiniā magnum tumultum esse cognitum est, id. 41, 6, 5: hostilis, Tac. A. 4, 29: remedium tumultūs fuit alius tumultus, id. H. 2, 68: repentino tumultu excitae, Just. 2, 4, 22; Flor. 3, 19, 2: tumultus magis quam proelium fuit, Curt. 6, 5, 12.—supremo die exquirens, an jam de se tumultus foris esset, Suet. Aug. 99: alteri apud alteros formidinem simul et tumultum facere, Sall. J. 53, 7; cf.: cui lapis externus curae est, urbisque tumultus, Tib. 2, 3, 43.—tumultus Mentis, Hor. C. 2, 16, 10; Luc. 7, 183: pulsata tumultu pectora, Petr. poët. 123: sceleris tumultus, Hor. S. 2, 3, 208.—sermonis, Plin. 7, 12, 10, § 55: criminum, Quint. Decl. 1, 4.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Akin to tumulus. Cognates include Sanskrit तुमुल (tumula).
- Catalantumult
- Englishtumult
- Englishtumultus
- Frenchtumulte
- GermanTumult
- Italiantumulto
- Portuguesetumulto
- Spanishtumulto
- Polishtumult
In English words that came into English from tumultus
- tumulttumultus
- tumultuoustumultuōsus
- tumultuatetumultuātus