superbus1
Meaning
- adjectiveproud, rude, supercilious, arrogant, haughty, uncivil, insolent, discourteous
Quis mē autem, fac velle, sinet, ratibusve superbīs / invīsam accipiet? [...].
“Moreover, who will let me [rejoin the Trojans], supposing I want it? Or if I arrive at [their] haughty ships will I [even] be received? ….”29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 4.540–541 - adjectiveproud, superior, superb, excellent, distinguished; splendid, magnificent
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quī sē maiōrem cēterīs putat; superbōs nēmō amat.arrogāns, sē māiōrem putānsquī sē nimis magnum putatChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Superbia · Arrogantia · Fastus · Insolentia
Superbia, from self-sufficiency, thinks others beneath itself, and considers them only as to the inferiority of their endowments; pride, in opp. to humility, arrogantia would make others, who owe it no homage, sensible of its endowments or privileges, in opp. to modesty; fastus (from σπαθᾶν?) pushes men from itself, as unworthy to stand in connection with it, as a presumptuous, in opp. to a sober, unassuming disposition; insolentia (from salire, insilire,) misemploys its superiority, in a rude manner, to the humiliation of the weaker, as insolence, in opp. to humanity and magnanimity. The superbus would outshine others, the arrogans would encroach upon them; the fastosus despises them; the insolens insults them. (iv. 187.)
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | superbus | superba | superbum |
| genitive | superbī | superbae | superbī |
| dative | superbō | superbae | superbō |
| accusative | superbum | superbam | superbum |
| ablative | superbō | superbā | superbō |
| vocative | superbe | superba | superbum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | superbī | superbae | superba |
| genitive | superbōrum | superbārum | superbōrum |
| dative | superbīs | superbīs | superbīs |
| accusative | superbōs | superbās | superba |
| ablative | superbīs | superbīs | superbīs |
| vocative | superbī | superbae | superba |
reges, Lucr. 5, 1222: domini, id. 2, 1091; Verg. A. 12, 236: juvenis, id. ib. 3, 326; 10, 514: victor, id. G. 3, 226: non decet superbum esse hominem servom, Plaut. As. 2, 4, 64: freti virtute et viribus superbi, id. Am. 1, 1, 58: superbum se praebuit in fortunā, Cic. Att. 8, 4, 1: vide ne superbi (animi) sit aspernari ejusdem liberalitatem, id. Fam. 4, 9, 4: atque meo nunc Superbus incedis malo, Hor. Epod. 15, 18: licet superbus ambules pecuniā, id. ib. 4, 5: opibus superbi, Verg. A. 5, 268: utrum superbiorem te pecunia facit, an quod te imperator consulit, Cic. Fam. 7, 13, 1: laudato pavone superbior, Ov. M. 13, 802: homines superbissimi, Sall. J. 31, 12; Auct. B. Afr. 57, 6: eum, qui de suā unius sententiā omnia gerat, superbum judico magis quam sapientem, Liv. 44, 22, 11: non respondere vereor, ne superbum sit, id. 42, 40, 2.—In a pun on the literal meaning of super: Merc. Faciam ego te superbum, nisi hinc abis. So. Quonam modo? Merc. Auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, I will make you, i. e. one who rides or is carried, rather than walks, Plaut. Am. 1, 1, 201.—aures, Liv. 34, 5, 13: oculi, Ov. M. 6, 169: arces, Hor. Epod. 7, 5: postisque superbos Unguit amaracino, Lucr. 4, 1179: sceptra, id. 5, 1137: voces, id. 5, 1173: dens, delicate, fastidious, squeamish, Hor. S. 2, 6, 87: corpus, id. ib. 2, 2, 109: inguen, id. Epod. 8, 19: manus, Sen. Med. 205: vultus, id. Herc. Fur. 721: non est inhumana virtus neque immanis neque superba, Cic. Lael. 14, 50: victoria, quae naturā insolens et superba est, id. Marcell. 3, 9: pax, Liv. 9, 12, 1: jura, id. 31, 29, 9; cf.: superbissima lex, id. 4, 4, 10: mutatio vestis, id. 9, 18, 4: vita, Prop. 3, 11 (4, 10), 48: aures quarum est judicium superbissimum, i. e. very severe, utterly impartial, Cic. Or. 44, 150: scilicet aspera mea natura, difficilis aditus, superba responsa, uncivil, arrogant, id. Vatin. 3, 8: cujus tu superbissima decreta et preces repudiasti, id. Pis. 27, 64: ipsum dicendi genus nihil superbum, nihil elatum saltem ac sublime desideret, Quint. 6, 2, 19; cf. id. 11, 1, 37.—With foll. inf., Sil. 3, 374; 12, 433; 14, 646.— Neutr. absol.: reliqua multo major multitudo neque excluderetur suffragiis, ne superbum esset, nec valeret nimis, ne esset periculosum, Cic. Rep. 2, 22, 39: superba loqui, Prop. 1, 10, 22.—Superbum est, with a subject-clause, Cic. Verr. 2, 4, 20, § 45; Ov. M. 13, 17.—quae (virtus) inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu, Sen. Ep. 76, 21: populum late regem belloque superbum, Verg. A. 1, 21: animae virtute et factis, Sil. 10, 573: triumphus, Hor. C. 1, 35, 3; 1, 37, 31: merum, id. ib. 2, 14, 27; cf.: limina civium potentiorum, id. Epod. 2, 7: postes, id. C. 4, 15, 7: Tibur, Verg. A. 7, 630: Phoebe superbe lyrā, Tib. 4, 2, 22: sedes Dolopum, Verg. A. 2, 785; Cat. 64, 85: domus, Sen. Herc. Oet. 509: dapes, Mart. 3, 45, 3.—imperare, Caes. B. G. 1, 31 (with crudeliter); Liv. 2, 45, 6 (with insolenter); 37, 10, 2 (with contemptim); 24, 25, 8 (opp. humiliter); 9, 14; 10, 10: Rhodii, superbe commemoratis meritis suis, etc., id. 44, 14, 8.—superbissime, Cic. Pis. 27, 64.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Inherited from Proto-Italic *superiðos; equivalent to super (“above”) + -idus.
- Catalansoberg
- Catalansuperb
- Englishsuperb
- Frenchsuperbe
- Germansuperb
- Italiansuperbo
- Occitansupèrb
- Portuguesesoberbo
- Romaniansuperb
- Spanishsoberbio