LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · femininefirst declension

mātrōna1

mātrōna f (genitive mātrōnae)
Classical[maːˈtroː.na]Ecclesiastical[maˈtrɔː.na]
Mille Verba core vocabulary

Meaning

  1. married woman, wife or matron, especially of an honorable man
  2. title of Juno

Latīnē defined in Latin in our graded readers

fēmina nūpta et honesta; māter familiās.
mātrōna -ae f — in Mille Verba, ch. Vīta et Mors

Declension

declension
formsingularplural
nominativemātrōnamātrōnae
genitivemātrōnaemātrōnārum
dativemātrōnaemātrōnīs
accusativemātrōnammātrōnās
ablativemātrōnāmātrōnīs
vocativemātrōnamātrōnae

mātrōna, ae, f. id.,
I. a married woman, wife, matron (whether she was in manu or not; consequently more general in its application than mater familias, which always denoted one who was in manu).
I. In gen.: matronam dictam esse proprie, quae in matrimonium cum viro convenisset, quoad in eo matrimonio maneret, etiamsi liberi nondum nati forent: dictamque esse ita a matris nomine non adepto jam sed cum spe et omine mox adipiscendi: unde ipsum quoque matrimonium dicitur; matrem autem familias appellatam esse eam solam, quae in mariti manu mancipioque, aut in ejus, in cujus maritus, manu mancipicque esset: quoniam non in matrimonium tantum, sed in familiam quoque mariti, et in sui heredis locum venisset, Gell. 18, 6, 8 and 9: convocatis plebeis matronis, Liv. 10, 23, 6.—Only rarely of a married woman, woman in general: ut matronarum hic facta pernovit probe, Plaut. Aul. 3, 5, 30: quae (dea) quia partus matronarum tueatur, Cic. N. D. 3, 18, 47; cf.: et fetus matrona dabit, * Tib. 2, 5, 91: cum prole matronisque nostris, Hor. C. 4, 15, 27: tyranni, id. ib. 3, 2, 7: matronae muros complent, Enn. ap. Serv ad Verg. G. 1, 18 (Ann. v 376 Vahl.): tum muros variā cinxere coronā Matronae, * Verg. A. 11, 476: matronae tacitae spectent, tacitae rideant Plaut. Poen. prol. 32 Suet. Ner. 27: matronas prostratae pudicitiae, id. Tib. 35: dilectae adulter matronae, Juv. 10, 319.—
II. Esp.
A. The word very early acquired the accessory idea of (moral or social) dignity, rank. Matronae is thus used even by Ennius of women of quality, ladies: matronae opulentae, optimates, Enn. ap. Cic. Fam. 7, 6 (Trag. v. 294 Vahl.); cf., in like manner, in Plautus: ubi istas videas summo genere natas Summates matronas, Plaut. Cist. 1, 1, 26; so Cicero applies to the noble women carried off from the Sabines the term matronae, Cic. Rep. 2, 7, 13: matrona laris, the lady of the house, Juv. 3, 110.—
B. With the accessory idea of estimable, virtuous, chaste, etc.: nominis matronae sanctitudinem, Afran. ap. Non. 174, 9: eam hic ornatam adducas ad matronarum modum, Plaut. Mil. 3, 1, 196 Brix ad loc.; cf.: matronarum sanctitas, Cic. Cael. 13, 32: VETERIS SANCTITATIS MATRONA, Inscr. Orell. 2739. So opp. meretrix, Plaut. Cist. 1, 1, 80; cf. id. Most. 1, 3, 33; id. Cas. 3, 3, 22: ut matrona meretrici dispar erit atque Discolor, Hor. Ep. 1, 18, 3; Plaut. Stich. 1, 2, 48: matronae praeter faciem nil cernere possis, etc., Hor. S. 1, 2, 94: capitis matrona pudici, Juv. 6, 49.—
C. Hence, an appellation of Juno: hinc matrona Juno (stetit), Hor. C. 3, 4, 59: MATRONIS IVNONIBVS, Inscr. Orell. 2085; and of other protecting goddesses of places, ib. 2081 sq. (But not of vestals; v. Drak. ad Liv. 29, 14, 12.)

Origins

From māter, mātris. Built according to the analogy of patrōnus (“a protector, patron”).

Descendants
  • Catalanmatrona
  • Englishmatron
  • Englishmatrona
  • Frenchmatrone
  • Italianmatrona
  • Portuguesematrona
  • Romanianmatroană
  • Spanishmatrona
  • Polishmatrona
  • Russianматрона
proper noun · femininefirst declension
Mātrona2
Mātrona f sg or m sg (genitive Mātronae)
Classical[ˈmaː.trɔ.na]Ecclesiastical[ˈmaː.tro.na]

Meaning

  1. a major river in modern east-central France; modern Marne
    Gallōs ab Aquītānī Garumna flūmen, ā Belgīs Mātrona et Sēquana dīvidit.c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 1.1
    Nōn tibi sē Liger anteferet, non Axona praeceps, Mātrona nōn, Gallīs Belgīsque intersita fīnīs,Not the Loire will have preference before you, not precipitous Aisne, not the Marne, put between the Gaulish and Belgian lands, not the Charente himself, driven back by the Santonic tide.c. 370 CE, Ausonius, Mosella 461–463
  2. The goddess associated with the river
    Successus Natalis l(ibertus) maceriem caementiciam circa hoc templum de sua pecunia Matronae ex voto suscepto v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)Successus, freed from Natalis, had this outer wall in rubble stones built around this temple at his own expense in honour of Matrona, after making a vow, and paid his vow willingly and deservedly2nd century AD, altar inscription CIL XIII, 5674

Declension

declension
formsingularplural
nominativeMātrona—
genitiveMātronae—
dativeMātronae—
accusativeMātronam—
ablativeMātronā—
vocativeMātrona—

Matrŏna, ae, m. (f., Aus. Mos. 462; Sid. Pan. 812),
I. a river in Gaul, now the Marne, Caes. B. G. 1, 1, 2; Amm. 15, 11, 3; Aus. Mos. 462; Sid. Carm. 5, 208.

Origins

From Gaulish Mātronā (Dea Matrona), cognate to Middle Welsh Modron, from Proto-Celtic *Mātronā, a derivative of *mātīr (“mother”).

Descendants
  • FrenchMarne
  • Old EnglishMætern

In the Academy Smith's classical dictionaries

Quick answers

What does mātrōna mean in Latin?
mātrōna, a noun, means “married woman, wife or matron, especially of an honorable man; title of Juno”.
What is the genitive of mātrōna?
The genitive singular is mātrōnae. mātrōna is feminine, first declension.
How do you pronounce mātrōna?
In classical Latin, [maːˈtroː.na]; in ecclesiastical (church) Latin, [maˈtrɔː.na].