Dōnātīvum
Posterā diē quam Pīrisabōra concidit, dum cibum per ōtium capit, nūntius gravis imperātōrī perfertur: Surēnam — ducem illum Persicum, post rēgem prīmae apud Persās dignitātis — prōcursātōrēs nostrōs inopīnum adgressum paucōs trucīdāsse, “inter quōs strātō tribūnō ūnum rapuisse vexillum.” Vēxillum raptum: signum Rōmānum in manū Persicā. Iūliānus, īrā inmānī concitus, cum armigerā manū ipsā festīnātiōne tūtissimus advolāvit, grassātōrēsque foedā cōnsternātiōne dēpulit. Tum in suōs conversus est: residuōs duōs tribūnōs sacrāmentō solvit “ut dēsidēs et ignāvōs”; decem vērō mīlitēs ex hīs quī fūgerant capitālī suppliciō addīxit — “secūtus veterēs lēgēs.” Decem hominēs, quia fūgerant, secūrī percussī sunt. Nōlī āvertere oculōs, veterāne; nec nōs āvertimus. Herī eundem hominem vīdistī quem dēditīciī “genium salūtārem, magnum et lēnem” clāmābant; hodiē decem cīvium suōrum capita lēgibus veteribus reddit. Utrumque Iūliānus est: clēmēns dēditīs, inclēmēns fugientibus — quia alterum grātiā suā dabat, alterum disciplīnae dēbērī putābat. Ammiānus neutrum cēlat, et lībram tenet etiam ubi trahitur; nōs quoque. Atque eō ipsō diē, incēnsā urbe, aliud certāmen īnstābat — nōn cum Persīs, sed cum suīs, nec ferrō gerendum sed verbīs et — quod apud mīlitēs difficilius est — vēritāte dē pecūniā.
- armiger -era -erum arma gerēns
- grassātor -ōris (m) latrō vagāns
- sacrāmentum -ī (n) iūsiūrandum mīlitāre
- dēses -idis iners, sēgnis
- secūris -is (f) ferrum capitis caedendī