PRAEFĀTIŌ

Tertium iter incipimus, veterāne — et ultimum. Duo volūmina mēcum cōnfēcistī: vīdistī puerum inter librōs, Caesarem inter nivēs Galliae, Augustum invītum in scūtō sublātum, dominum orbis templa aperientem. Iam scīs quōmodo haec fābula nārrētur: verba ipsa Ammiānī, lībra Ammiānī, oculī apertī. Hōc volūmine pauca mūtantur, sed ūnum magnum: nōn iam ex tabulīs sōlīs nārrāmus. Ammiānus noster in hōc itinere ipse equitat — in agmine, in pulvere, in famē. Quae leges, mīles vīdit; et quotiēns dīcet “vīdimus,” scītō: vērē vīdit. Linguam quoque sentiēs altiōrem: sententiae longiōrēs fluunt, glōssae rariōrēs fīunt, excerpta crēscunt — nam trēs annōs iam ascendistī, et prope summum iam stās. Ubi difficile erit, ego adhūc adsum; sed saepius iam sine mē legēs, et in ultimīs capitulīs — prōmittō — Ammiānum ipsum paene sōlus audiēs.

• agmen -inis (n) exercitus in viā
• quotiēns quandōcumque
• scītō (imperāt.) scīre dēbēs
• glōssa -ae (f) verbum in margine explicātum

Ūnum autem tibi ante viam dēbeō, quia inter nōs semper vēra dīximus. Haec fābula in Perside fīnem habet, et fīnis eius dūrus est. Nōlī quaerere utrum bene an male exitūra sit: historia nōn rogat quid velīmus. Sed hoc prōmittō: nihil molliēmus, nihil cēlābimus, et lībram Ammiānī ūsque ad fīnem tenēbimus — quī etiam mortuum hērōem suum et laudāvit apertē et culpāvit apertē. Amāre et vidēre simul: hoc per duo volūmina didicistī, et in tertiō maximē valēbit. Nam virum vidēbis contrā fātum suum euntem, sōle duce — et quid ex eō fīat, et quid ex imperiō, et quid ex ipsō mīlite nostrō quī superfuit ut haec scrīberet. Arma iam parāta sunt; nāvēs in flūmine exspectant; Antiochīa rīdet postrēmum. Vēnī. Sōl Persidis exspectat.

• exitūrus -a -um quī exitum habēbit
• molliō -īre molle faciō, mītigō
• supersum -esse, -fuī vīvus maneō
• postrēmum (adv.) ultimum