Famēs

Dum intrā mūrōs famēs crēscit, tōta Gallia surgit. Concilium prīncipum imperāvit cuique cīvitātī certum numerum: Haeduīs cum clientibus trīgintā quīnque mīlia; parem numerum Arvernīs; Sēquanīs, Senonibus, Biturīgibus, Santonīs, Rutēnīs, Carnutibus duodēna mīlia; Bellovacīs decem; cēterīsque prō vīribus — summa: equitum octō mīlia et peditum circiter ducenta quīnquāgintā mīlia. Haec in Haeduōrum fīnibus recēnsēbantur, numerusque inībātur, praefectī cōnstituēbantur. Quid est recēnsēre? Recēnsēre est exercitum numerandō īnspicere. Et quis imperat? Audī nōmina: Commiō Atrebātī, Viridomārō et Eporēdorīgī Haeduīs, Vercassivellaunō Arvernō, cōnsōbrīnō Vercingetorīgis, summa imperī trāditur. Quid est cōnsōbrīnus? Cōnsōbrīnus est fīlius sorōris mātris, propinquus sanguine. Commius! Sistē hīc, lēctor, et dolōrem Caesaris sentī: Commius ille, quem Caesar rēgem fēcerat, cui Britanniam bis crēdiderat, cuius cīvitātem immūnem esse iusserat — nunc summus dux contrā eum. Caesar ipse causam scrībit, sine īrā et mīrā aequitāte: tanta ūniversae Galliae cōnsēnsiō fuit lībertātis vindicandae ut neque beneficiīs neque amīcitiae memoriā movērentur, omnēsque et animō et opibus in id bellum incumberent. Nūllum odium singulāre: lībertās omnia vincit — etiam grātiam. Omnēs alacrēs et fīdūciae plēnī ad Alesiam proficīscuntur; neque erat omnium quisquam quī aspectum modo tantae multitūdinis sustinērī posse arbitrārētur — praesertim ancipitī proeliō: cum ex oppidō ēruptiōne pugnārētur, forīs tantae cōpiae cernerentur. Quid est anceps? Anceps est duplex, ab utrāque parte veniēns: proelium anceps duo capita habet, ut Iānus. Rōmānī inter duōs hostēs: quis aspectum modo sustineat? Mox vidēbimus.

recēnseō -ēre numerō et videō omnēs
cōnsōbrīnus -ī (m) propinquus sanguine
anceps -cipitis ex duābus partibus simul
animō et opibus incumbere tōtō pectore labōrāre