Labiēnus ad Lutetiam
Noviodūnum erat oppidum Haeduōrum ad rīpās Ligeris opportūnō locō positum. Hūc Caesar omnēs obsidēs Galliae, frūmentum, pecūniam pūblicam, impedīmentōrum magnam partem contulerat; hūc magnum numerum equōrum, huius bellī causā in Ītaliā atque Hispāniā coēmptum, mīserat. Quid est coemere? Coemere est multa simul emere, undique mercārī. Tōtus nervus bellī ūnō locō iacet — et quis eum custōdit? Haeduī. Eō cum Eporēdorīx Viridomārusque vēnissent — iīdem quōs Caesar servāverat, quōrum alter Litaviccī fraudem dētēxerat! — et dē statū cīvitātis cognōvissent (Litaviccum Bibracte receptum, magistrātum senātūsque partem ad eum convēnisse, lēgātōs ad Vercingetorīgem pūblicē missōs), nōn praetermittendum tantum commodum exīstimāvērunt. Quid est praetermittere? Praetermittere est praeter sē mittere, occāsiōnem omittere. Itaque — interfectīs Noviodūnī custōdibus quīque eō negōtiandī causā convēnerant — pecūniam atque equōs inter sē partītī sunt; obsidēs cīvitātum Bibracte dēdūcendōs cūrāvērunt; oppidum, quod ā sē tenērī nōn posse iūdicābant, nē cui esset ūsuī Rōmānīs, incendērunt; frūmentī quod subitō potuērunt nāvibus āvexērunt, reliquum flūmine atque incendiō corrūpērunt. Quid est āvehere? Āvehere est vehiculō aut nāve auferre. Sīc perfidia perfecta est: quōs Caesar humilēs accēperat, agrīs multātōs — id est, pūnītōs — imposītō stīpendiō, et in amplitūdinem dēdūxerat, iī nunc thēsaurum eius incendunt. Quid est multāre? Multāre est poenā afficere, pūnīre. Grātia apud hominēs memoriā brevior est quam iniūria: Haeduī beneficia oblītī sunt, contumēliās meminērunt.
- coemō -ere multa simul emō
- praetermittō -ere praetereō, nōn faciō
- āvehō -ere nāve aut currū auferō
- multō -āre poenā afficiō
- nervus (nervus, m) id unde vīrēs veniunt; nervus bellī = pecūnia
- thēsaurum (thēsaurus, m) magnās dīvitiās conditās