Gergovia

Haec cōgitantī Caesarī accidere vīsa est facultās bene reī gerendae. Nam cum in minōra castra operis perspiciendī causā vēnisset, animadvertit collem quī ab hostibus tenēbātur nūdātum hominibus — quī superiōribus diēbus vix prae multitūdine cernī poterat! Quaerit ex perfugīs causam: cōnstābat inter omnēs dorsum esse eius iugī prope aequum, quā esset aditus ad alteram partem oppidī; huic locō vehementer illōs timēre: ūnō colle ab Rōmānīs occupātō, sī alterum āmīsissent, sē paene circumvallātōs fore — ad hunc mūniendum omnēs ā Vercingetorīge ēvocātōs. Hostis tōtus in ūnum locum spectat: ergō aliō locō feriendus. Et nunc theātrum Caesaris incipit — lege et rīdē, deinde time. Mittit complūrēs equitum turmās mediā nocte, ut paulō tumultuōsius omnibus locīs vagentur. Prīmā lūce magnum numerum impedīmentōrum ex castrīs mūlōrumque prōdūcī, dēque hīs strāmenta dētrahī, mūliōnēsque cum cassidibus, equitum speciē ac simulātiōne, collibus circumvehī iubet! Quid est mūliō? Mūliō est servus quī mūlōs agit. Quid est cassis? Cassis est galea metallica equitis. Servī mulārum, galeīs equestribus indūtī, in equīs impedīmentōrum circumequitant — et procul, ex oppidō dēspicientibus, exercitus equester videntur! Hīs paucōs addit equitēs vērōs, quī lātius ostentātiōnis causā vagentur. Quid est ostentātiō? Ostentātiō est speciēs glōriōsa oculīs data, simulātiō. Legiōnem ūnam eōdem iugō mittit silvīsque occultat. Augētur Gallīs suspīciō, atque omnēs illō ad mūnītiōnem cōpiae trādūcuntur. Tum Caesar — vacua hostium castra cōnspicātus — tēctīs īnsignibus suōrum occultātīsque signīs mīlitāribus, rārōs mīlitēs, nē ex oppidō animadverterentur, ex maiōribus castrīs in minōra trādūcit. Lēgātīs quid fierī velit ostendit: in prīmīs monet ut contineant mīlitēs, nē studiō pugnandī aut spē praedae longius prōgrediantur. Occāsiōnis esse rem, nōn proelī! Memoriā tenē haec verba, lēctor: circā ea vertētur tōtus hic diēs.

mūliō -ōnis (m) servus quī iūmenta cūrat
cassis -idis (f) galea equitis
ostentātiō -ōnis (f) speciēs simulāta
prae multitūdine propter multitūdinem
nūdātum (nūdō) sine hominibus relictum
mūlōs (mūlus, m) iūmenta quae multa portant