Fōns Clitumnus

Vīdistīne aliquandō Clitumnum fontem? Sīc — interrogātiōne! — incipit haec epistula, et amīcus Rōmānus (ita vocābātur: Rōmānus!) eam accēpit; sed nōs quoque interrogātōs esse sentīmus. Quid est fōns? Fōns est locus ubi aqua ē terrā nāscitur, caput aquārum. Plīnius pergit: “Sī nōndum — et putō nōndum: aliōquī narrāssēs mihi! — vidē; quem ego (paenitet tarditātis) proximē vīdī.” Paenitet tarditātis: meministīne “mē paenitet” ex prīmā epistulā? Plīnium paenitet quod tam tardē vēnit! Quālis locus tantam laudem meret? Audī: “Modicus collis assurgit, antīquā cupressū nemorōsus et opācus.” Quid est cupressus? Cupressus est arbor alta et ācūta, semper viridis, quae locīs sacrīs saepe stat. Collis parvus, cupressīs vetustīs umbrōsus — “hunc subter exit fōns, et exprimitur plūribus vēnīs sed imparibus” — aqua nōn ūnō ōre sed multīs vēnīs ē colle ērumpit! — et factō gurgite “lātō gremiō patēscit, pūrus et vitreus — ut numerāre iactās stipēs et relūcentēs calculōs possīs.” Quid est vitreus? Vitreus est similis vitrō: tam pūrus ut trāns eum omnia videās. Quid sunt stipēs? Stipēs sunt nummī sacrī quōs hominēs in aquam iaciunt, dōna deō. Tam clāra est aqua ut nummōs in fundō iactōs — et calculōs, lapillōs relūcentēs — numerāre possīs! Bis mīlle annī trānsiērunt: fōns adhūc fluit in Umbriā, adhūc vitreus — et hominēs adhūc nummōs in aquam iaciunt. Vetus mōs numquam periit.

• fōns fontis (m) caput aquārum
• cupressus -ī (f) arbor alta locōrum sacrōrum
• vitreus -a -um pūrus ut vitrum
• stips stipis (f) nummus sacer in aquam iactus