laetus1
Meaning
- adjectivehappy, cheerful, glad
Venit hiems: teritur Sicyonia baca trapetis, glande sues laeti redeunt, dant arbuta silvae; et varios ponit fetus autumnus et alte
Translation by James B. Greenough Winter is come: in olive-mills they bruise The Sicyonian berry; acorn-cheered The swine troop homeward; woods their arbutes yield; So, various fruit sheds Autumn, and high up On sunny rocks the mellowing vintage bakes.c. 37 BCE – 30 BCE, Vergilius, Georgicon 2.519 - adjectivefertile, luxuriant, lush, rich
Ubi ager crassus et laetus est sine arboribus, eum agrum frumentarium esse oportet.
Grain should be sown in heavy, rich, treeless soil.234 BCE – 149 BCE, Marcus Porcius Cato, De agri cultura 6
Latīnē defined in Latin in our graded readers
plēnus gaudiī; vultū rīdentī.gaudēns, fēlīxChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Gaudere · Lætari · Hilaris · Alacer · Gestire · Exsultare
1. Gaudere (from γαῦρος) denotes joy as an inward state of mind, in opp. to dolor, like ἥδεσθαι; whereas lætari and hilarem esse, the utterance of joy. Tac. Hist. ii. 29. Ut valens processit, gaudium, miseratio, favor; versi in lætitiam . . . . laudantes gratantesque. 2. The lætus (from λιλαίομοι) shows his joy in a calm cheerfulness, which attests perfect satisfaction with the present, in opp. to mœstus, Tac. Ann. xv. 23; the hilaris (ἱλαρός) in awakened mirth, disposing to jest and laughter, in opp. to tristis; the alacer (ἀλκή) in energetic vivacity, evincing spirit and activity, in opp. to territus. Cic. Cœl. 28. The gaudens, the lætus, the hilaris, derive joy from a piece of good fortune; the alacer at the same time from employment and action. Cic. Divin. i. 33, 73. Equum alacrem lætus adspexit. Lætitia shows itself chiefly in an unwrinkled forehead, and a mouth curled for smiling; hilaritas, in eyes quickly moving, shining, and radiant with joy; alacritas, in eyes that roll, sparkle, and announce spirit. Sen. Ep. 116. Quantam serenitatem lætitia dat. Tac. Agr. 39. Fronte lætus, pectore anxius. Cic. Pis. 5. Te hilarioribus oculis quam solitus es intuente. 3. Gaudere and lætari denote a moderate; exsultare and gestire, and perhaps the antiquated word vitulari, a passionate, uncontrolled joy, as to exult and triumph; the gestiens (γηθεῖν) discovers this by an involuntary elevation of the whole being, sparkling eyes, inability to keep quiet, etc.; the exsultans, by a voluntary, full resignation of himself to joy, which displays itself, if not by skipping and jumping, at least by an indiscreet outbreak of joy, bordering on extravagance. 4. Jucundus denotes, like juvat me, a momentary excitement of joy; lætus, a more lasting state of joy; hence lætus is used as the stronger expression, in Plin. Ep. v. 12. Quam mihi a quocunque excoli jucundum, a te vero lætissimum est. (iii. 242.)
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | laetus | laeta | laetum |
| genitive | laetī | laetae | laetī |
| dative | laetō | laetae | laetō |
| accusative | laetum | laetam | laetum |
| ablative | laetō | laetā | laetō |
| vocative | laete | laeta | laetum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | laetī | laetae | laeta |
| genitive | laetōrum | laetārum | laetōrum |
| dative | laetīs | laetīs | laetīs |
| accusative | laetōs | laetās | laeta |
| ablative | laetīs | laetīs | laetīs |
| vocative | laetī | laetae | laeta |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- laetae segetes
- the laughing cornfields.
- laetissimi flores (Verr. 4. 48. 107)
- a glorious expanse of flowers.
laeti atque erecti, Cic. Font. 11, 33: alacres laetique, id. Sest. 1, 1: vultus, id. Att. 8, 9, 2: dies laetissimi, id. Lael. 3, 12.—In neutr. plur. as subst.: litterae tuae partim laeta partim tristia continent, Plin. Ep. 5, 9, 1.—laetus est de amica, Ter. Ad. 2, 2, 45.—laetus animi et ingenii, Vell. 2, 93, 1; Tac. A. 2, 26: laborum, Verg. A. 11, 73: irae, Sil. 17, 308.—laetus uterque Spectari superis, Sil. 9, 453.—(ε) With acc. and inf.: laetus sum, fratri obtigisse quod volt, Ter. Phorm. 5, 4, 1: laeta est abs te (donum) datum esse, id. Eun. 3, 1, 2.—senatus supplementum etiam laetus decreverat, Sall. J. 84, 3: descendere regno, Stat. Th. 2, 396: fatebere laetus nec surdum esse, etc., Juv. 13, 248.—et laetum equino sanguine Concanum, Hor. C. 3, 4, 34: laetus stridore catenae, Juv. 14, 23: plantaribus horti, id. 13, 123.—et ferro vivere laetum Vulgus, Sil. 9, 223.—classis Romana haudquaquam laeta praedā rediit, Liv. 27, 31: contentus modicis, meoque laetus, Mart. 4, 77, 2.—With gen.: laeta laborum, Verg. A. 11, 73: laetissimus viae, indulging to the full, Sil. 17, 308.—omnia erant facta hoc biduo laetiora, Cic. Att. 7, 26, 1: laetique nuntii vulgabantur, Tac. A. 1, 5: vitium laetissimi fructus, Cic. N. D. 2, 62, 156: virtus haud laeta tyranno, Val. Fl. 1, 30: militibus id nomen, Tac. H. 4, 68.—venti, Val. Fl. 4, 31: sors, id. 4, 540: bellum, Sil. 10, 552; Plaut. Am. prol. 2: saecula, Verg. A. 1, 605: exta, Suet. Caes. 77: cujus (proelii) initium ambiguum, finis laetior, Tac. A. 12, 40.—prodigium, Plin. 11, 37, 77, § 197: augurium, Tac. H. 1, 62: laeta et congruentia exta, id. ib. 2, 4: omina, Petr. 122.—vite quid potest esse cum fructu laetius, tum aspectu pulchrius? Cic. de Sen. 15, 53: segetes, Verg. G. 1, 1: lupae fulvo nutricis tegmine, id. A. 1, 275: ferarum exuviis, Ov. M. 1, 475: indoles, Quint. 2, 4, 4: colles frondibus laeti, Curt. 5, 4, 9.—ager, Varr. R. R. 1, 23: laeta Clitumni pascua, Juv. 12, 13.—Of cattle, fat: glande sues laeti redeunt, Verg. G. 2, 520.—laeta magis pressis manabunt flumina mammis, Verg. G. 3, 310; 3, 494: lucus laetissimus umbrae, id. A. 1, 441.—Of style, etc., rich, copious, agreeable: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, Cic. de Or. 1, 18, 81.—Of the author: (Homerus) laetus ac pressus, Quint. 10, 1, 46.—dicendi genus tenue laetioribus numeris corrumpere, Quint. 9, 4, 17.—In neutr. sing., adverbially: laetumque rubet, with joy, with pleasure, Stat. Ach. 1, 323.— Hence, adv.: laetē, joyfully, gladly, cheerfully. auctorem senatus exstinctum laete atque insolenter tulit, Cic. Phil. 9, 3, 7: laete an severe dicere, Quint. 8, 3, 40.—Comp., Vell. 2, 45, 3: neque refert cujusquam Punicas Romanasve acies laetius extuleris, more eagerly, Tac. A. 4, 33: aliquid ausi laetius aut licentius, Quint. 2, 4, 14.—Sup.: laetissime gaudere, Gell. 3, 15, 2.—seges laete virens, Plin. 33, 5, 27, § 89.—Comp.: truncus laetius frondet, more fruitfully, more luxuriantly, Col. 5, 9, 10; cf. Plin. 16, 31, 56, § 130.—si quis putet nos laetius fecisse quam orationis severitas exigat, Plin. Ep. 2, 5, 6.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Unknown; possibly related to alacer (“happy, glad, cheerful”). Often compared to lardum (“fat, bacon lard”) and largus (“abundant, bountiful”), presupposing an earlier form *lai-to and earlier *lai-es, but De Vaan finds this reconstruction problematic.
- Portugueseledofrom Old Galician-Portuguese ledo
- Spanishledo
- Asturianlleu
- Leoneselledu
- Galicianledofrom Old Galician-Portuguese ledo
- Italianlieto
- Normanliementfrom Old French lié