LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation

impendō

impendō (present infinitive impendere, perfect active impendī, supine impēnsum)
Classical[ɪmˈpɛn.doː]Ecclesiastical[imˈpɛn.do]

Meaning

  1. to spend or expend
  2. to devote (money, time etc.) to

Latīnē defined in Latin in our graded readers

cōnsūmō in rem
impendō -ere — in Epistulae, ch. 17

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.impendōimpendēbamimpendamimpendīimpenderamimpenderō
2nd sg.impendisimpendēbāsimpendēsimpendistīimpenderāsimpenderis
3rd sg.impenditimpendēbatimpendetimpenditimpenderatimpenderit
1st pl.impendimusimpendēbāmusimpendēmusimpendimusimpenderāmusimpenderimus
2nd pl.impenditisimpendēbātisimpendētisimpendistisimpenderātisimpenderitis
3rd pl.impenduntimpendēbantimpendentimpendērunt
impendēre
impenderantimpenderint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.impendamimpenderemimpenderimimpendissem
2nd sg.impendāsimpenderēsimpenderīsimpendissēs
3rd sg.impendatimpenderetimpenderitimpendisset
1st pl.impendāmusimpenderēmusimpenderīmusimpendissēmus
2nd pl.impendātisimpenderētisimpenderītisimpendissētis
3rd pl.impendantimpenderentimpenderintimpendissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.impendorimpendēbarimpendar
2nd sg.impenderis
impendere
impendēbāris
impendēbāre
impendēris
impendēre
3rd sg.impenditurimpendēbāturimpendētur
1st pl.impendimurimpendēbāmurimpendēmur
2nd pl.impendiminīimpendēbāminīimpendēminī
3rd pl.impendunturimpendēbanturimpendentur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.impendarimpenderer
2nd sg.impendāris
impendāre
impenderēris
impenderēre
3rd sg.impendāturimpenderētur
1st pl.impendāmurimpenderēmur
2nd pl.impendāminīimpenderēminī
3rd pl.impendanturimpenderentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.impendeimpendere
pres. 2nd pl.impenditeimpendiminī
fut. 2nd sg.impenditōimpenditor
fut. 3rd sg.impenditōimpenditor
fut. 2nd pl.impenditōte—
fut. 3rd pl.impenduntōimpenduntor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiveimpendereimpendī
perfect infinitiveimpendisseimpēnsum esse
future infinitiveimpēnsūrum esseimpēnsum īrī
present participleimpendēns—
perfect participle—impēnsus
future participleimpēnsūrus
impēnsūra, impēnsūrā, impēnsūrae, impēnsūram, impēnsūrārum, impēnsūrās, impēnsūre, impēnsūrī, impēnsūrīs, impēnsūrō, impēnsūrōrum, impēnsūrōs, impēnsūrum
impendendus
impendundus
gerundimpendendī, impendendō, impendendumsupineimpēnsum, impēnsū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

domus ruina impendet
the house threatens to fall in (vid. sect. X. 5, note "Threaten"...).
gladius cervicibus impendet
a sword hangs over his neck.
bellum impendet, imminet, instat
a war is imminent.
pericula alicui impendent, imminent
dangers threaten a man.
operam (laborem, curam) in or ad aliquid impendere
to expend great labour on a thing.

impendo (inp-), di, sum, 3, v. a. inpendo,
I. to weigh out, lay out, expend (class.; cf.: insumo, erogo).
I. Lit.: accipe inquam, nam hoc inpendit puplicum, Plaut. Stich. 5, 4, 35: non erunt tam amentes, ut operam, curam, pecuniam impendant in eas res, quas, etc., Cic. Verr. 2, 4, 30, § 68 fin.: nummos in navem, Dig. 14, 1, 1, § 9: pecuniam in opsonio, etc., ib. 24, 1, 31 fin.: HS. octogies pro introitu novi sacerdotii, Suet. Claud. 9: istuc, quod tu de tua pecunia dicis impensum, Cic. Verr. 2, 5, 19, § 47: nescio quid impendit et in commune contulit, id. Quint. 3, 12: certus sumptus impenditur, Cic. Verr. 2, 3, 98, § 227: intellegebant, sese sibi et populo Romano, non Verri et Apronio serere, impendere, laborare, id. ib. 2, 3, 52, § 121: sed quid ego vos, de vestro inpendatis, hortor? Liv. 6, 15, 9: quis aegram et claudentem oculos gallinam impendat amico tam sterili, lay out the value of, Juv. 12, 96.—
II. Transf., in gen., to expend, devote, employ, apply: impensurus omne aevi sui spatium in id opus, Vell. 2, 89: vitam usui alicujus, Tac. A. 12, 65: vitam patriae, Luc. 2, 382: vitam famae, Stat. S. 5, 1, 63: biennium libris componendis, Quint. Ep. ad Tryph. 1; cf. Suet. Aug. 98: tota volumina in hanc disputationem, Quint. 3, 6, 21: vim suam in plura, id. 1, 12, 2: operam, curam in aliquid, Cic. Verr. 2, 4, 30, § 68: nihil sanguinis in socios, Ov. M. 13, 266: quid censetis in hoc foedere faciendo voluisse Mamertinos impendere laboris, operae, pecuniae, ne? etc., Cic. Verr. 2, 5, 20, § 51: omnis impendunt curas distendere, etc., Verg. G. 3, 124: hunc oculum pro vobis impendi, Petr. 1: quae (studia) juvenibus erudiendis impenderam, Quint. prooem. § 1: omnia studiis, id. 12, 11, 19; cf.: tantum laboris studiis, id. 2, 4, 3; 1, 1, 3: aliquem exemplo, to use as a warning, Front. Strat. 4, 1, 33: verba animi proferre et vitam impendere vero, Juv. 4, 91.—Hence,
1. impensus (inp-), a, um, P. a. (lit., profusely expended; hence), ample, considerable, great.
A. Lit.: impenso pretio, i. e. high, dear, Cic. Att. 14, 13, 5; * Caes. B. G. 4, 2, 2; Liv. 2, 9, 6; for which also absol.: impenso, Hor. S. 2, 3, 245.—
B. Transf., large, great, strong, vehement: dear, expensive: in his rebus unus est solus inventus, qui ab hac tam impensa voluntate bonorum palam dissideret, Cic. Sest. 62, 130: voluntas erga aliquem, Liv. 35, 44, 3: libido, Lucr. 5, 964: studium, Fronto, Ep. ad M. Caes. 2, 4 Mai.: opera, Gell. 9, 14, 6.—Comp.: impensior cura, Ov. M. 2, 405; Tac. H. 1, 31: verbis laudare, Val. Max. 4, 3, ext. 1: injurias atrociores impensiore damno vindicare, Gell. 20, 1, 32: vae misero illi, cujus cibo iste factuist impensior, larger, stouter, fatter, Plaut. Capt. 4, 2, 26: nam pol ingrato homine nihil impensiu'st, more expensive, id. Bacch. 3, 2, 10.—Sup.: preces, Suet. Tib. 13.—Hence, adv.: im-pensē (inp-).
a. At great cost, expensively: impensius unge, puer, caules, Pers. 6, 68: bibliothecas incendio absumptas impensissime reparari curavit, Suet. Dom. 20. —
b. Transf., exceedingly, greatly, very much; earnestly, eagerly, zealously (freq.; esp. in the comp.; cf.: magnopere, admodum, perquam, etc.).
(a). With verbs: illi invidere misere, verum unus tamen impense, Ter. Eun. 3, 1, 23; cf.: aliquid impense cupere, id. Ad. 5, 9, 36: retinere, Liv. 40, 35, 7: petere, Quint. 10, 5, 18; Suet. Claud. 11: demirari, Gell. 9, 9, 15: atque acriter atque inflammanter facit (odium in Verrem), id. 10, 3, 13 (this the better read. al. incense).—Comp.: eo facio id impensius, quod, etc., Cic. Fam. 13, 64, 1: agere gratias, Liv. 37, 56, 10: consulere, Verg. A. 12, 20: venerari numina, Ov. M. 6, 314: instare, id. ib. 7, 323: crescere his dignitas, si, etc., Liv. 1, 40, 2: accendi certamina in castris, id. 4, 46, 2.—
(b). With adjj.: impense improbus, Plaut. Ep. 4, 1, 39: impense doctus, Gell. 13, 10, 4.—
2. impensa (inp-), ae, f. (sc. pecunia), outlay, cost, charge, expense (cf.: sumtus, impendium).
A. Lit. (class.; in sing. and plur.): impensam ac sumptum facere in culturam, Varr. R. R. 1, 2, 8: quoniam impensam fecimus in macrocola, Cic. Att. 13, 25, 3: nullam impensam fecerant, id. Phil. 6, 5, 19: arationes magna impensa tueri, Cic. Verr. 2, 3, 21, § 53: columnae nulla impensa dejectae, id. ib. 2, 1, 55, § 145: sine impensa, id. Rep. 2, 14: exigua, Suet. Vesp. 18: publica, id. Claud. 6: matris ac vitrici, id. Tib. 7: sua, Plin. 36, 5, 4, § 42: nostra, Ov. H. 7, 188: quia inpensa pecuniae facienda erat, Liv. 44, 23, 1: haec nimia est inpensa, Juv. 12, 97: finem impensae non servat prodiga Roma, id. 7, 138: parcere impensae, to economize, id. 5, 156.—In plur.: atque etiam impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus, etc., Cic. Off. 2, 17, 60: ludorum ac munerum, Suet. Tib. 34: operum ac munerum, id. Dom. 12: itineris, id. Vit. 7: cenarum, Hor. Ep. 1, 19, 38: publicae, Tac. H. 4, 4; Plin. 12, 14, 32, § 63: nolo meis impensis illorum ali luxuriam, i. e. of my reputation, Nep. Phoc. 1, 4: inpensas conferre, to contribute to expenses, Juv. 3, 216. —
B. Transf. (so perh. not ante-Aug.).
a. In gen.: cruoris, Ov. M. 8, 63: operum, Verg. A. 11, 228: officiorum, Liv. 37, 53, 12. —
b. In partic., that which is used up or expended for any purpose, materials, ingredients; for repairing an aqueduct (timber, stone, earth, etc.), Front. Aquaed. 124; of the stuffing for sausages, etc., Arn. 7, 231; of sacrifices, Petr. 137; of masonry, Pall. 1, 13.

Origins

  1. Proto-Indo-European*h₁én
  2. Proto-Italic*en
  3. Proto-Italic*en-
  4. Latinimpendō

Proto-Indo-European *(s)pend- Proto-Indo-European *(s)péndeti Proto-Italic *pendō Latin pendō Latin impendō From in- + pendō (“pay”).

Descendants
  • Englishimpend
  • Italianimpendere
  • Spanishimpender

Quick answers

What does impendō mean in Latin?
impendō, a verb, means “to spend or expend; to devote (money, time etc.) to”.
What are the principal parts of impendō?
impendō, impendere, impendī, impēnsum (third conjugation).
How do you pronounce impendō?
In classical Latin, [ɪmˈpɛn.doː]; in ecclesiastical (church) Latin, [imˈpɛn.do].
Where does impendō come from?
Proto-Indo-European *h₁én → Proto-Italic *en → Proto-Italic *en- → Latin impendō.