LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · neutersecond declension

hospitium

hospitium n (genitive hospitiī or hospitī)
Classical[hɔsˈpɪ.ti.ũː]Ecclesiastical[osˈpit.t͡si.um]

Meaning

  1. neutera hospitable reception, entertainment, hospitality
    aliquem hospitio (or domo) excipere (or recipere, or accipere)to welcome someone as guest
  2. neuterthe tie of hospitality, relation of host and guest
  3. neuterfriendship, bond
  4. neutera place of entertainment for strangers; lodgings, inn, guest-chamber, poorhouse

Latīnē defined in Latin in our graded readers

tēctum cēnaque hospitis
hospitium -ī (n) — in Epistulae, ch. 7
locus et cibus, quae hospitī dantur
hospitium -ī (n) — in Metamorphoses I, ch. 16

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Deversorium · Hospitium · Caupona · Taberna · Popina · Ganeum

Deversorium is any house of reception on a journey, whether one’s own property, or that of one’s friends, or of inn-keepers; hospitium, an inn for the reception of strangers; caupona (from καρποῦσθαι?) a tavern kept by a publican. These establishments afford lodging as well as food; whereas tabernæ, popinæ, ganea, only food, like restaurateurs; tabernæ (from trabes?), for the common people, as eating-houses; popinæ (from popa, πέψαι), for gentlefolks and gourmands, like ordinaries; ganea (from ἀγανός?), for voluptuaries. (vi. 101.)

Declension

declension
formsingularplural
nominativehospitiumhospitia
hospicia
genitivehospitiī
hospitī, hospicī, hospiciī
hospitiōrum
hospiciōrum
dativehospitiō
hospiciō
hospitiīs
hospiciīs
accusativehospitiumhospitia
hospicia
ablativehospitiō
hospiciō
hospitiīs
hospiciīs
vocativehospitiumhospitia
hospicia

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

hospitio alicuius uti
to enjoy a person's hospitality.
hospitium renuntiare (Liv. 25. 18)
to sever (previous) hospitable relations.
mihi cum illo hospitium est, intercedit
my relations with him are most hospitable.
hospitium cum aliquo facere, (con-)iungere
to become a friend and guest of a person.
hospitio aliquem accipere or excipere (domum ad se)
to welcome a man as a guest in one's house.

hospĭtĭum, ĭi, n. hospes.
I. Hospitality (class.): quos ego universos adhiberi liberaliter, optimum quemque hospitio amicitiaque conjungi dico oportere, Cic. Q. Fr. 1, 1, 5, § 16; cf.: quocum mihi amicitiam res publica conciliavit, hospitium voluntas utriusque conjunxit, etc., id. Deiot. 14, 39: gratia atque hospitiis florens hominum nobilissimorum ... cum Metellis, erat ei hospitium, id. Rosc. Am. 6, 15: pro hospitio quod sibi cum eo esset, Cic. Verr. 2, 2, 8, § 23: vetus hospitium renovare, id. Deiot. 3, 8: ego hic hospitium habeo, Plaut. Poen. 5, 2, 82: qui hospitio Ariovisti usus erat, Caes. B. G. 1, 47, 4: jungimus hospitio dextras, Verg. A. 3, 83: indulge hospitio, id. ib. 4, 51: ut artum solveret hospitiis animum, Hor. S. 2, 6, 83: renuntiare, Liv. 25, 18, 9: huic paternum hospitium cum Pompeio intercedebat, Caes. B. C. 2, 25, 4: decernunt, ut cum L. fratre hospitium publice fieret, Cic. Verr. 2, 4, 65, § 145; cf.: Gaditani hospitium cum L. Cornelio publice fecerunt, id. Balb. 18, 41; Liv. 37, 54, 5: publice privatimque hospitia jungere, id. 1, 45, 2: clientelae hospitiaque provincialia, Cic. Cat. 4, 11, 23; cf. Auct. Her. 1, 5, 8.—
II. A hospitable reception, entertainment: te in Arpinati videbimus et hospitio agresti accipiemus, Cic. Att. 2, 16, 4: cum ab eo magnificentissimo hospitio acceptus esset, id. Div. 2, 37, 79: hospitio invitabit, id. Phil. 12, 9, 23: hic apud me hospitium tibi praebebitur, Plaut. Poen. 5, 2, 93: alibi te meliust quaerere hospitium, id. Curc. 3, 47: me excepit Aricia hospitio modico, Hor. S. 1, 5, 2: gens hospitio deorum inmortalium sancta, Liv. 9, 34, 19; 29, 11, 6.—
B. Concr., a place of entertainment for strangers, a lodging, inn, guest-chamber (cf. diversorium): ex vita ita discedo tamquam ex hospitio, non tamquam ex domo, Cic. de Sen. 23, 84; cf. id. de Or. 2, 58, 234: Piliae paratum est hospitium, id. Att. 14, 2, 3: deductus a magistratibus in nemorosum hospitium, Plin. 35, 11, 38, § 121: publicum, Liv. 5, 28, 4: ibi (milites) benigne excepti divisique in hospitia, id. 2, 14, 8: ad hospitium imperatoris venire, id. 33, 1, 6: hospitia singulorum adire, Suet. Ner. 47: praetorianae cohortes per hospitia dispersae, the townquarters, id. Tib. 37: Romae ... magno hospitium miserabile, Juv. 3, 166: tolerabile, id. 7, 69: hospitio aliquem juvare, id. 3, 211: hospitio prohibemur harenae, of the shore (i. e. from landing), Verg. A. 1, 540.— Transf., of animals: itque pecus longa in deserta sine ullis Hospitiis, Verg. G. 3, 343; 4, 24; Plin. 10, 23, 33, § 66.—Comically: quid faciam nunc, si tresviri me in carcerem compegerint? ... ita Peregre adveniens hospitio publicitus accipiar, Plaut. Am. 1, 1, 8: certe advenientem hic me hospitio pugneo accepturus est, id. ib. 1, 1, 140: nec confidentiae usquam hospitium est, nec de verticulum dolis, id. Capt. 3, 3, 8.—Trop.: ut universi intellegant, sacrosanctum cunctis esse debere hospitium virilis animae, i. e. virile corpus, Mos. et Rom. Leg. Coll. 5, 3, 2.

Origins

  1. Proto-Indo-European*gʰóstis
  2. Proto-Indo-European*pótis
  3. Proto-Indo-European*gʰóstipotis
  4. Proto-Italic*hostipotis
  5. Latinhospitium

Proto-Indo-European *-(i)yós Proto-Italic *-ijos Proto-Italic *-ios Old Latin -ios Latin -iusnom. Latin -ium Latin hospitium From hospes (“host; guest, stranger”) + -ium.

Descendants
  • Catalanhospici
  • Englishhospitium
  • Frenchhospice
  • Englishhospicefrom French hospice
  • Italianospizio
  • Portuguesehospício
  • Romanianospăț
  • Romanianospiciu
  • Spanishhospicio
  • Asturianhespiciu

In English words that came into English from hospitium

  • hospicehospitium
  • hospitiumhospitium
  • hospitioushospitium
  • hospitagehospitagium

In the Academy Smith's classical dictionaries

Quick answers

What does hospitium mean in Latin?
hospitium, a noun, means “a hospitable reception, entertainment, hospitality; the tie of hospitality, relation of host and guest; friendship, bond”.
What is the genitive of hospitium?
The genitive singular is hospitiī. hospitium is neuter, second declension.
How do you pronounce hospitium?
In classical Latin, [hɔsˈpɪ.ti.ũː]; in ecclesiastical (church) Latin, [osˈpit.t͡si.um].
Where does hospitium come from?
Proto-Indo-European *gʰóstis → Proto-Indo-European *pótis → Proto-Indo-European *gʰóstipotis → Proto-Italic *hostipotis → Latin hospitium.
Which English words come from hospitium?
English words that go back to Latin hospitium include hospice, hospitium, hospitious and hospitage.