adjectivethird-declension two-termination adjective
hospitālis
hospitālis (neuter hospitāle, superlative hospitālissimus, adverb hospitāliter)
Classical[hɔs.pɪˈtaː.lɪs]Ecclesiastical[os.piˈtaː.lis]
Meaning
- two terminationOf or pertaining to a host or guest.
- two terminationOf or pertaining to hospitality; providing hospitality or generous towards guests, hospitable.
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | hospitālis | hospitālis | hospitāle |
| genitive | hospitālis | hospitālis | hospitālis |
| dative | hospitālī | hospitālī | hospitālī |
| accusative | hospitālem | hospitālem | hospitāle |
| ablative | hospitālī | hospitālī | hospitālī |
| vocative | hospitālis | hospitālis | hospitāle |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | hospitālēs | hospitālēs | hospitālia |
| genitive | hospitālium | hospitālium | hospitālium |
| dative | hospitālibus | hospitālibus | hospitālibus |
| accusative | hospitālīs hospitālēs | hospitālīs hospitālēs | hospitālia |
| ablative | hospitālibus | hospitālibus | hospitālibus |
| vocative | hospitālēs | hospitālēs | hospitālia |
hospĭtālis, e, adj. hospes,
I. of or relating to a guest or host, hospitable, ξένιος, ξενικός.
I. Lit.
A. Adj. (class.):
illam ipsam sedem hospitalem, in quam erit deductus, publicam populi Romani esse dicet, Cic. Agr. 2, 17, 46: deversorium, Liv. 21, 63 fin.: cubiculum, guest-chamber, id. 1, 58: beneficia, id. 2, 14 fin.: aves, set before a guest, Varr. R. R. 3, 2, 3; cf.: cena Augusti, Plin. 33, 4, 24, § 83: umbra, Hor. C. 2, 3, 10: tessera, which guests gave to the host, Plaut. Poen. 5, 2, 87 sq.; cf. ib. 5, 1, 25: Juppiter, the patron of hospitality, Cic. Deiot. 6, 18; id. Fin. 3, 20, 66; id. Q. Fr. 2, 12, 3 al.; cf. deus, Plaut. Poen. 5, 1, 25: non dubitavit illud insigne Penatium hospitaliumque deorum ex hospitali mensa tollere, Cic. Verr. 2, 4, 22, § 48: fulmina, of Jupiter hospitalis, Sen. Q. N. 2, 49: caedes, the murder of a guest, Liv. 25, 18, 7: TABVLA, i. e. a municipal decree for the reception of a guest, Inscr. Grut. 456, 1: Theophrastus scribit, Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisse, Cic. Off. 2, 18, 64; cf.: homo qui semper hospitalissimus amicissimusque nostrorum hominum existimatus esset (shortly before: cum suae partes essent hospitum recipiendorum), Cic. Verr. 2, 1, 26, § 65: tua illa Venus, id. Cael. 21, 52: tibi hospitale pectus, Hor. Epod. 17, 49: nihil hospitalius mari (Campaniae): hospitalem hostem appellare, Liv. 25, 18, 8: hinc illi nobiles portus Cajeta, Misenus, etc., Flor. 1, 16: appulsus litorum, Plin. 2, 46, 45, § 118.—B. Subst.
1. hospĭtālis, is, m., a guest: injuriae potestatum in hospitales ad visendum venientium, Hipponenses in necem ejus (delphini) compulerunt, Plin. 9, 8, 8, § 26.—
2. hospĭtālia, ium, n.
a. Apartments for guests, guest-chambers, Vitr. 6, 10.—
b. On the stage, the two entrances on the right and left for strangers, Vitr. 5, 7.—
c. (Sc. jura.) The dues of hospitality, Liv. 42, 24 fin.—
II. Transf., of things: ut in Fucino lacu invectus amnis, in Lario Addua, etc. ... in Lemanno Rhodanus: hic trans Alpes superiores in Italia multorum milium transitu hospitales suas tantum nec largiores quam intulere aquas evehentes, foreign, i. e. that flow through without mingling, Plin. 2, 103, 106, § 224; 17, 10, 14, § 69. —Hence, adv.: hospĭtālĭter, hospitably, as a guest:
invitati hospitaliter per domos, Liv. 1, 9, 9: vocare (opp. hostiliter), id. 6, 26, 3: excipere aliquem, Curt. 7, 6 med.: ingredi ad deos Penates, Just. 8, 3.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
hospitālis e, adj. with sup.
hospes, of a guest, of a host, hospitable : mensa: domus: cubiculum, guest-chamber , L.: umbra, H.: Iuppiter, patron of hospitality : dii: caedes, of a guest , L.: homo hospitalissimus: Tibi pectus, H.—Plur n . as subst, the dues of hospitality , L.
Origins
- Proto-Indo-European*gʰóstis
- Proto-Indo-European*pótis
- Proto-Indo-European*gʰóstipotis
- Proto-Italic*hostipotis
- Latinhospitālis
Proto-Indo-European *h₂el- Proto-Indo-European *-is Proto-Indo-European *h₂élisder.? Proto-Italic *-ālis Latin -ālis Latin hospitālis From hospes (“host; guest, stranger”) + -ālis.
In English words that came into English from hospitālis
- hospitalhospitālis
- hotelhospitālis
- hostelhospitale
- hospitalityhospitālitās
- hostlerhostilārius
- inhospitalityinhospitalitas