dēbeō
Meaning
- to owe something, to be under obligation to and for something
(passive voice of obligō only)
[...] nēmō sē iūdicet quicquam dēbēre quī tempus accēpit, cum interim hoc ūnum est quod nē grātus quidem potest reddere.
[Yet] no one who receives [a gift of] time judges himself to owe anything [in return], when meanwhile this one [thing] is in fact what not even a grateful [person] is able to repay.c. 4 BCE – 65 CE, Seneca Minor, Epistulae Morales ad Lucilium 1.1.3 - to be bound, in duty bound to do something; "ought", "must", "should"
- to be owed, to be due (when in passive voice)
- to have or keep from someone (in its original, etymological sense)
Latīnē defined in Latin in our graded readers
pecūniam quam accēpī, reddere oportet: eam dēbeō; etiam: dēbeō facere = oportet mē facere.reddere teneorChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Necesse est · Oportet · Opus est · Debere
1. Necesse est (ἀναγκάζω) denotes an obligation of nature and necessity, like ἀνάγκη ἐστίν; oportet, an obligation of morality and of honor, like χρή; opus est (πόθος, optare?) an obligation of prudence, like δεῖ. Cic. Orat. ii. 25. Jure omnia defenduntur quæ sunt ejus generis, ut aut oportuerit aut licuerit aut necesse fuerit. Att. iv. 6. Si loquor de republica quod oportet, insanus; si, quod opus est, servus existimor. And xiii. 25. Cat. ap. Sen. Ep. 94. Emo non quod opus est, sed quod necesse est; quod non opus est, asse carum est. And Cic. Or. ii. 43. 2. Oportet denotes objectively, the moral claim which is made upon any man; debere (δεύεσθαι, δεῖν? or, dehibere?) subjectively, the moral obligation which any man is under, like ὀφείλειν. Tac. Hist. iv. 7. Accusatores etiamsi puniri non oporteat, ostentari non debere. (v. 323.)
Conjugation conjugation 2
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dēbeō | dēbēbam | dēbēbō | dēbuī | dēbueram | dēbuerō |
| 2nd sg. | dēbēs | dēbēbās | dēbēbis | dēbuistī | dēbuerās | dēbueris |
| 3rd sg. | dēbet | dēbēbat | dēbēbit | dēbuit | dēbuerat | dēbuerit |
| 1st pl. | dēbēmus | dēbēbāmus | dēbēbimus | dēbuimus | dēbuerāmus | dēbuerimus |
| 2nd pl. | dēbētis | dēbēbātis | dēbēbitis | dēbuistis | dēbuerātis | dēbueritis |
| 3rd pl. | dēbent | dēbēbant | dēbēbunt | dēbuērunt dēbuēre | dēbuerant | dēbuerint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dēbeam | dēbērem | dēbuerim | dēbuissem |
| 2nd sg. | dēbeās | dēbērēs | dēbuerīs | dēbuissēs |
| 3rd sg. | dēbeat | dēbēret | dēbuerit | dēbuisset |
| 1st pl. | dēbeāmus | dēbērēmus | dēbuerīmus | dēbuissēmus |
| 2nd pl. | dēbeātis | dēbērētis | dēbuerītis | dēbuissētis |
| 3rd pl. | dēbeant | dēbērent | dēbuerint | dēbuissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | dēbeor | dēbēbar | dēbēbor |
| 2nd sg. | dēbēris dēbēre | dēbēbāris dēbēbāre | dēbēberis dēbēbere |
| 3rd sg. | dēbētur | dēbēbātur | dēbēbitur |
| 1st pl. | dēbēmur | dēbēbāmur | dēbēbimur |
| 2nd pl. | dēbēminī | dēbēbāminī | dēbēbiminī |
| 3rd pl. | dēbentur | dēbēbantur | dēbēbuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | dēbear | dēbērer |
| 2nd sg. | dēbeāris dēbeāre | dēbērēris dēbērēre |
| 3rd sg. | dēbeātur | dēbērētur |
| 1st pl. | dēbeāmur | dēbērēmur |
| 2nd pl. | dēbeāminī | dēbērēminī |
| 3rd pl. | dēbeantur | dēbērentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | dēbē | dēbēre |
| pres. 2nd pl. | dēbēte | dēbēminī |
| fut. 2nd sg. | dēbētō | dēbētor |
| fut. 3rd sg. | dēbētō | dēbētor |
| fut. 2nd pl. | dēbētōte | — |
| fut. 3rd pl. | dēbentō | dēbentor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | dēbēre | dēbērī |
| perfect infinitive | dēbuisse | dēbitum esse |
| future infinitive | dēbitūrum esse | dēbitum īrī |
| present participle | dēbēns dēbente, dēbentem, dēbentēs, dēbentī, dēbentia, dēbentibus, dēbentis, dēbentīs, dēbentium | — |
| perfect participle | — | dēbitus dēbita, dēbitā, dēbitae, dēbitam, dēbitārum, dēbitās, dēbite, dēbitī, dēbitīs, dēbitō, dēbitōrum, dēbitōs |
| future participle | dēbitūrus dēbitūra, dēbitūrā, dēbitūrae, dēbitūram, dēbitūrārum, dēbitūrās, dēbitūre, dēbitūrī, dēbitūrīs, dēbitūrō, dēbitūrōrum, dēbitūrōs, dēbitūrum | dēbendus |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- gratiam alicui debere
- to owe gratitude to; to be under an obligation to a person.
- pecuniam alicui debere
- to owe some one money.
- debitor, or is qui debet
- the debtor.
- creditor, or is cui debeo
- the creditor.
- neque id mirum est or videri debet
- there is nothing strange in that.
- debitum naturae reddere (Nep. Reg. 1)
- to die a natural death.
- ex quo intellegitur or intellegi potest, debet
- from this it appears, is apparent.
- gratiam alicui referre (meritam, debitam) pro aliqua re
- to show gratitude (in one's acts).
quas (drachmas) de ratione dehibuisti, Plaut. Trin. 2, 4, 24; cf. Ter. Heaut. 4, 5, 43: Mylasis et Alabandis pecuniam Cluvio debent, Cic. Fam. 13, 56; so, pecuniam alicui, id. ib. 13, 14 et saep.: qui dissolverem quae debeo, Ter. Ph. 4, 3, 51: appellatus es de pecunia, quam pro domo, pro hortis, pro sectione debebas, Cic. Phil. 2, 29, 71; so, grandem pecuniam, Sall. C. 49, 3: quadringenties HS. Cic. Phil. 2, 37: talenta CC, id. Att. 5, 21, 12: quadruplum, duplum, Quint. 7, 4, 44 et saep.—illis quibus debeo, Ter. Ph. 5, 7, 30: ut illi quam plurimi deberent, Sall. J. 96, 2: nec ipsi debeo, Quint. 4, 4, 6: Cal. Jan. debuit; adhuc non solvit, Cic. Att. 14, 18; Caes. B. C. 3, 20, 3 et saep.—Part. pres. as subst.: debentes, ium, m., debtors, Liv. 6, 27, 3; cf. Sen. Ben. 1, 4, 5.—dum pecunia accipitur, quae mihi ex publica permutatione debetur, Cic. Fam. 3, 5, 4; Cic. Verr. 2, 3, 82; cf.: quam ad diem legioni frumentum deberi sciebat, Caes. B. G. 6, 33: a publicanis suae provinciae debitam biennii pecuniam exegerat, id. B. C. 3, 31; Quint. 5, 10, 117: quod si omnino non debetur? Quid? praetor solet judicare deberi? Cic. Q. Fr. 1, 2, 3, § 10; cf.: quaeretur an debeatur, Quint. 7, 1, 21 et saep.—Hence, ne de bonis deminui paterentur priusquam Fundanio debitum solutum esset, id. Q. Fr. 1, 2, 3, § 10: tamquam debito fraudetur, id. Or. 53, 178: ex quibus unum haec epistula in debitum solvet, will pay a debt with one, Sen. Ep. 7, 10: reddere, to repay, Col. 10, pr. 1.animan debere, to be over head and ears in debt, Ter. Ph. 4, 3, 56 ("Graecum proverbium, καὶ αὐτὴν τὴν ψυχὴν ὀφείλει," Don.).ego hoc tibi pro servitio debeo, Ter. Andr. 4, 1, 51: quo etiam majorem ei res publica gratiam debet, Cic. Phil. 2, 11, 27; so, gratiam, Sall. J. 110; cf. no. b: videris patriae hoc munus debere, Cic. Leg. 1, 25: si fidem debet tutor, Quint. 5, 10, 73 (acc. to Cic. Top. 10, 42, si tutor fidem praestare debet); cf. no. b: dies longa videtur opus debentibus, Hor. Ep. 1, 1, 21: quos mundo debes oculos, Ov. M. 4, 197: debueram patriae poenas odiisque meorum, Verg. A. 10, 853; cf. Ov. M. 6, 538; id. F. 5, 648: juvenem nil jam caelestibus ullis debentem, Verg. A. 11, 51; cf. Sil. 15, 371: navis, quae tibi creditum Debes Vergilium finibus Atticis, Hor. Od. 1, 3, 6; Ov. M. 1, 481 sq.: Turnum debent haec jam mihi sacra, Verg. A. 12, 317 Wagn. N. cr.; cf. id. ib. 11, 179: isti tibi quid homines debent? i. e. what business have you with those men? Plaut. Trin. 4, 2, 51; cf. infra b fin.— debetis velle quae velimus, Plaut. Am. prol. 39: num ferre contra patriam arma illi cum Coriolano debuerunt? Cic. Lael. 11: multo illa gravius aestimare debere, Caes. B. G. 7, 14 fin.: Africam forte Tubero obtinere debebat, id. B. C. 1, 30: debes hoc etiam rescribere, Hor. Ep. 1, 3, 30 et saep.: ut agri vastari, oppida expugnari non debuerint, Caes, B. G. 1, 11: summae se iniquitatis condemnari debere, si, etc., id. ib. 7, 19 fin.: scriptor ... inter perfectos veteresque referri debet, etc., Hor. Ep. 2, 1, 37 (for which ib. 41: inter quos referendus erit? cf. also ultima semper Exspectanda dies homini; dicique beatus Ante obitum nemo debet, Ov. M. 3, 137): ut jam nunc dicat, jam nunc debentia dici, Hor. A. P. 43 et saep.—Poet. for necesse est, oportet, it is necessary, it must needs (so almost everywhere in Lucret.): omnia debet enim cibus integrare novando et fulcire cibus, etc., Lucr. 2, 1146; 3, 188; 4, 61; 1, 232 Munro.—Veneri jam et Libero reliquum tempus deberi arbitrabatur, Cic. Verr. 2, 5, 11: quanta his (sc. dis) gratia debeatur, id. Fin. 3, 22, 73; id. Q. Fr. 1, 1, 9 fin.: honores non ex merito, sed quasi debitos repetere, Sall. J. 85, 37 et saep.: persolvant grates dignas et praemia reddant Debita! Verg. A. 2, 538: debita quam sulcis committas semina, id. G. 1, 223; Prop. 1, 6, 17; 2, 28, 60 (3, 26, 14 M.): debitae Nymphis opifex coronae, Hor. Od. 3, 27, 30: calentem debita sparges lacrima favillam, id. ib. 2, 6, 23; Prop. 3, 7, 9 (4, 6, 9 M.): soli mihi Pallas debetur, Verg. A. 10, 443 et saep.: quid tibi istic debetur? what business have you there? Plaut. Mil. 2, 5, 18; id. Truc. 2, 2, 8; id. Rud. 1, 1, 34; cf. supra, a velut omni vitae debito liberatus, Curt. 10, 5, 3: nepotum nutriendorum, Val. Max. 2, 9, 1: non secundum gratiam, sed secundum debitum, Vulg. Rom. 4, 4; 1 Cor. 7, 3: solvere debito, to free from obligation, Sen. Ben. 6, 4, 1.—debet multas hic legibus aevi (i. e. fato) Ante suam mortes, Luc. 2, 82; cf. id. 6, 530.—More usually, cui regnum Italiae Romanaque tellus Debentur, Verg. A. 4, 276; cf. id. ib. 3, 184; 7, 120; 145: indigetem Aeneam scis Deberi caelo, id. ib. 12, 795: animae, quibus altera fato Corpora debentur, id. ib. 6, 714: sors ista senectae Debita erat nostrae, id. ib. 11, 166: fatis debitus Arruns, i. e. devoted to death, id. ib. 11, 759: dum bello Argolici vastabant Pergama reges Debita casurasque inimicis ignibus arces, id. ib. 8, 375 ("fataliter ad exitium destinata," Serv.); cf. so absol.: tempora Parcae debita complerant, id. ib. 9, 108: morbo naturae debitum reddiderunt, Nep. Reg. 1 fin.: DEBITVM NATVRAE PERSOLVIT, etc., Inscr. Orell. no. 3453; and simply DEBITVM PERSOLVIT, id. ib. no. 4482.—tu nisi ventis debes ludibrium, cave, Hor. Od. 1, 14, 16.ut hoc summum beneficium Q. Maximo debuerim, Cic. de Or. 1, 26, 121; so magna beneficia mihi, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12; qui mihi laudem illam eo minus deberet, Cic. Att. 1, 14, 3: me paene plus tibi quam ipsi Miloni debiturum, id. Fam. 2, 6 fin.; cf. id. Planc. 28; and quantum cuique deberet, Nep. Epam. 3 fin.; Plin. Pan. 30, 1 et saep.: o cui debere salutem Confiteor, Ov. M. 7, 164; so vitam, id. Pont. 4, 5, 31; and in a like sense: se, id. M. 7, 48; 2, 644; so, in a bad sense, hoc quoque Tarquinio debebimus, id. Fast. 2, 825. —verum fac me multis debere, et in iis Plancio, etc., Cic. Planc. 28; cf. with a clause: tibi nos debere fatemur, quod, etc., Ov. M. 4, 76.quod praesenti tibi non tribueram, id absenti debere non potui, Cic. Fam. 7, 19, init.—So pass.: sic enim diximus, et tibi hoc video non posse debere, id. Tusc. 2, 27, 67 fin.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Indo-European*de
- Proto-Indo-European*déh₁
- Proto-Italic*dē
- Latindēbeō
Latin dē- Proto-Indo-European *gʰeh₁bʰ- Proto-Indo-European *-éh₁ti Proto-Indo-European *-yeti Proto-Indo-European *-éh₁yeti Proto-Indo-European *gʰh₁bʰéh₁yeti Proto-Italic *haβēō Latin habeō Latin debeo Contraction of *dēhibeō, from dē- + habeō (“have”), i.e. "I hold away (from someone)". See the same contraction in dēbilis. Compare the later formed dēhabeō.
- Sardiniandèpere
- Sardiniandepi
- Sardiniandèpiri
- Sardiniandèvere
- Catalandeure
- Occitandever
- Occitandeure
- Occitandeveir
- Portuguesedeverfrom Old Galician-Portuguese dever
- Spanishdeberfrom Old Spanish dever
- Aragonesedever
- Aragonesedeure
- Faladebelfrom Old Galician-Portuguese dever
- Galiciandeberfrom Old Galician-Portuguese dever
- Asturiandeberfrom Old Leonese dever
- Leonesedeberefrom Old Leonese dever
- Mirandesedeberfrom Old Leonese dever
- Ladinodeverfrom Old Spanish dever
- Italiandovere
- Corsicanduveri
- Dalmatiandovar
- Venetandover
- Friuliandovê
- Ladindovei
- Romanshdovair
- Romanshduer
- Liguriandovéi
- Piedmontesedovej
- Lombarddüsì
- Lombarddoè
- Lombarddovei
- Lombarddovè
- Franco-Provençaldevêr
- Old Frenchdevoir
- Interlinguadeber