adjectivefirst/second-declension adjective
cūriōsus1
cūriōsus (feminine cūriōsa, neuter cūriōsum, comparative cūriōsior)
Classical[kuː.riˈoː.sʊs]Ecclesiastical[ku.riˈɔː.s̬us]
cūriōse sg. voc. m.
Meaning
- adjectiveCareful, diligent, thoughtful, devoted.
- adjectiveElaborate, complicated.
- adjectiveThat injures himself by care; careworn, emaciated, wasted, lean.
- adjectiveCurious, inquisitive.
- adjectiveMeddlesome, officious, prying, interfering, curious, inquisitive.
Etenim si delectamur cum scribimus, quis est tam invidus qui ab eo nos abducat? [...] Sic isti curiosi, quos offendit noster minime nobis iniucundus labor.
Indeed if I enjoy writing, who would be so spiteful as to keep me from it? … Thus are these meddlesome individuals to whom this my not at all unpleasant (to me) endeavor is offensive.45 BCE, Cicero, De finibus bonorum et malorum 1.3
In the readers how our graded readers gloss it
curious
cūriōsus -a -um — in De Bello Gallico III
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | cūriōsus | cūriōsa | cūriōsum |
| genitive | cūriōsī | cūriōsae | cūriōsī |
| dative | cūriōsō | cūriōsae | cūriōsō |
| accusative | cūriōsum | cūriōsam | cūriōsum |
| ablative | cūriōsō | cūriōsā | cūriōsō |
| vocative | cūriōse | cūriōsa | cūriōsum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | cūriōsī | cūriōsae | cūriōsa |
| genitive | cūriōsōrum | cūriōsārum | cūriōsōrum |
| dative | cūriōsīs | cūriōsīs | cūriōsīs |
| accusative | cūriōsōs | cūriōsās | cūriōsa |
| ablative | cūriōsīs | cūriōsīs | cūriōsīs |
| vocative | cūriōsī | cūriōsae | cūriōsa |
cūrĭōsus, a, um, adj. cura.
I. (Acc. to cura, I.) Bestowing care or pains upon a thing, applying one's self assiduously, careful, diligent, thoughtful, devoted (class.; esp. freq. in Cic.).
A. In gen.
(a). With in or ad:
in omni historiā curiosus, Cic. Tusc. 1, 45, 108: si me nihilo minus nosti curiosum in re publicā quam te, id. Att. 5, 14, 3: ad investigandum curiosior, id. Fam. 4, 13, 5.—(b). With gen. (post-Aug.):
medicinae, Plin. 25, 2, 3, § 7: memoriae, Aur. Vict. Caes. 20 fin.: curiosissimus famae suae, Capitol. Anton. Philos. 20.—(g). With circa:
circa uxoris pudicitiam minus curiosus fuit, Capitol. Pert. 13, 8.—(d). Absol.:
non quidem doctus, sed curiosus, Petr. 46, 6; so, pictor, id. 29, 4: felicitas Horatii, id. 118, 5: manus, id. 13, 1: consilia, Quint. 7, 5, 2: interpolatione, Plin. 13, 12, 23, § 75 al. —* 2. With the access. idea of excess, too eager:
est etiam supervacua (ut sic dixerim) operositas, ut a diligenti curiosus et a religione superstitio distat, Quint. 8, 3, 55.—B. In partic., inquiring eagerly or anxiously about a thing, inquiring into, in a good or bad sense; curious, inquisitive.
1. In gen.:
ne curiosissimi quidem homines exquirendo audire tam multa possunt, quam, etc., Cic. N. D. 1, 35, 97; id. Fam. 3, 1, 1; Varr. R. R. 2, 3, 5; Quint. 1, 8, 21; 11, 3, 143; * Hor. Epod. 17, 77 al.: curiosis oculis perspici non possit, Cic. Sest. 9, 22.—2. Implying censure ( = πολυπράγμων), meddlesome, officious, curious, prying, inquisitive:
primum patere me esse curiosum, Cic. Fl. 29, 70; id. Fin. 2, 9, 28 Madv.; 1, 1, 3; id. Att. 15, 26, 5; cf.: quare ut homini curioso ita perscribe ad me, id. ib. 4, 11, 2: curiosum aliquem extimescere, Petr. 127: Quae (basia) nec pernumerare curiosi Possint, Cat. 7, 11 Ellis ad loc.—b. Post-Aug., subst.: cūrĭōsus, i, m., of one who is prying, a spy, scout:
curiosum ac speculatorem ratus, Suet. Aug. 27.—Later, a class of secret spies, secret police, an informer, etc.; cf. Cod. Just. 12, tit. 23: De Curiosis et Stationariis al.—II. (Acc. to cura, II.) Lit., that injures himself by care; hence, transf., emaciated, wasted, lean:
belua, Plaut. Aul. 3, 6, 26 (v. the passage in connection); cf.: nempe ille vivit carie curiosior, Afran. ap. Non. p. 21, 28 (Com. Rel. v. 250 Rib.).—Adv.: cūrĭŏsē. A. (Acc. to I. A.) With care, carefully:
involvendus vestimentis, Cels. 2, 17; cf. Petr. 63, 6; Col. 12, 55, 2: cavere, Suet. Aug. 40 al.—Comp., Vitr. 7, 4.—Sup., Col. 11, 2, 18.—* 2. Too nicely, carefully, or particularly:
curiose potius quam Latine loqui, Quint. 8, 1, 2.—B. (Acc. to I. B. 2.) Inquisitively, curiously:
inquirerem, Suet. Vesp. 1.—Comp.: curiosius conquiram, Cic. Brut. 35, 133: facere aliquid, id. N. D. 1, 5, 10: animadvertunt ea, quae domi fiunt (pueri), id. Fin. 5, 15, 42.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
cūriōsus adj. with comp. and sup.
cura, bestowing care, painstaking, careful, diligent, thoughtful, devoted, attentive: in omni historiā: ad investigandum curiosior.—Inquiring eagerly, curious, inquisitive: nemo, T.: in re p.: curiosissimi homines: oculi.—Meddlesome, officious, curious, prying, inquisitive: patere me esse curiosum: homo.
Origins
Back-formation from incūriōsus (“careless, negligent”) by deletion of the negative prefix in- (“un-”) in order to remain with the opposite meaning.
Descendants
- Catalancuriós
- Englishcurious
- Englishcuriosum
- Frenchcurieux
- GermanKuriosum
- Italiancurioso
- Portuguesecurioso
- Romaniancurios
- Spanishcurioso
- Asturiancuriosu
In English words that came into English from cūriōsus
- curiouscūriōsus
- curiositycūriōsitātem
- curiosumcūriōsum