noun · masculinefourth declension
arcus
arcus m (genitive arcūs)
Classical[ˈar.kʊs]Ecclesiastical[ˈar.kus]
Mille Verba core vocabulary
Meaning
- masculinearc, arch
- masculinebow (arc-shaped weapon used for archery)
- masculinerainbow
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quō sagittae mittuntur; in orbem flexus est.arcus -ūs m — in Mille Verba, Bellum et Arma
aedificium curvumarcus -ūs (m) — in Epistulae, ch. 20
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | arcus | arcūs arcora |
| genitive | arcūs | arcuum |
| dative | arcuī | arcubus |
| accusative | arcum | arcūs arcora |
| ablative | arcū | arcubus |
| vocative | arcus | arcūs |
arcus, ūs, m. (the orthography, arquus (cf. arquatus), is freq. in MSS., like quum for cum, quur for cur, etc.; cf. Freund ad Cic. Mil. p. 31 sq. Thus Charis. p. 92 P. upon Cic. N. D. 3, 20, 51, reads arcuis; Prisc. p. 712 P. arci; and Non. p. 425, 5, upon Lucr. 6, 526, arqui; but the distinction which the latter gram. points out (arcus suspensus fornix appellatur; arquus non nisi qui in caelo apparet, quam Irim poëtae dixerunt) does not seem to be well founded.—
I. Abl. plur. never found;
acc. to the gram., Don. p. 1751, Diom. p. 285, Prisc. p. 779, Rhem. Palaem. p. 1371 P. al., it was arcubus; so Vulg. 2 Esdr. 4, 13; cf. Rudd. I. p. 104, n. 48.—Gen. sing. arqui, Lucr. 6, 526 Lachm., and Cic. N. D. 3, 20, 51 B. and K.—Dat. arcu, Sil. 4, 18.—Nom. plur. ARCVVS, Corp. Inscr. V. 85; Inscr. Henz. 5313: arci, Varr. ap. Non. p. 77, 12.—Acc. ARCOS, Corp. Inscr. II. 3420.—Fem., Enn. ap. Prisc. p. 712 P.; cf. id. 658 P.; and Serv. ad Verg. 6, 610, says that Catull. and others used it as fem.; v. Neue, Formenl. I. p. 679) [cf. Sanscr. arālas = bent, the bent arm, aratnis = Gr. ὠλένη; Lat. ulna; Germ. Elbogen; Engl. elbow. Curt.], prop., something bent; hence, I. A bow (syn. cornu).
A. For shooting: intendit crinitus Apollo Arcum auratum, Enn. ap. Cic. Ac. 2, 28, 89 (Trag. v. 54 Müll.):
arcus intentus in aliquem, Cic. Sest. 7: haec cernens arcum intendebat Apollo Desuper, Verg. A. 8, 704; 9, 665; so Vulg. Psa. 10, 3; 36, 14: arcum tendere, ib. 3 Reg. 22, 34; ib. 4 Reg. 9, 24: adductus, Verg. A. 5, 507: remissus, Hor. C. 3, 27, 67: arcum dirigere in aliquem, Pers. 3, 60: quom arcum et pharetram mi et sagittas sumpsero, Plaut. Trin. 3, 2, 98; so, arcum suscitare, Vulg. Hab. 3, 9 et saep. —B. The rainbow (fully: pluvius arcus, v. infra, II.), Enn. ap. Prisc. p. 712 P. (Ann. v. 393 Vahl.): Tum color in nigris existit nubibus arqui, * Lucr. 6, 526 Lachm.:
arcus ipse ex nubibus efficitur quodam modo coloratis, Cic. N. D. 3, 20, 51: ceu nubibus arcus Mille jacit varios adverso sole colores, Verg. A. 5, 88 Rib.; so Ov. M. 6, 63; 11, 632; 14, 838: pluvius describitur arcus, Hor. A. P. 18; Liv. 30, 2; 41, 21; Plin. 18, 35, 80, § 353; Sen. Q. N. 1, 5 and 6: arcum meum ponam in nubibus, Vulg. Gen. 9, 13 sqq. (in Vulg. Apoc. 4, 3; 10, 1, iris, q. v.) al.—C. A bow or arch in building, a vault, arch, triumphal arch, etc.:
efficiens humilem lapidum compagibus arcum, Ov. M. 3, 30; 3, 160; Juv. 3, 11; Suet. Ner. 25: marmoreus arcus, id. Claud. 1; so id. ib. 11; id. Dom. 13; cf. Plin. Pan. 59, 2 Schwarz.—II. Transf.
A. Poet. or in post-Aug. prose, any thing arched or curved like a bow; of the breaking of waves:
niger arcus aquarum, Ov. M. 11, 568.—Of the windings of a serpent: immensos saltu sinuatur in arcus, Ov. M. 3, 42.—Of a curve in flight: dea se paribus per cælum sustulit alis Ingentemque fugā secuit sub nubibus arcum, Verg. A. 5, 658.—Of the curving or bendings of a bay: sinus curvos falcatus in arcus, Ov. M. 11, 229 (cf.: inque sinus scindit sese unda reductos, Verg. A. 1, 161).— Of a harbor: Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum, Verg. A. 3, 533.—Of boughs of trees, Verg. G. 2, 26 et saep.—Of the back of a chair, Tac. A. 15, 57.—B. The mathematical arc, Sen. Q. N. 1, 10; Col. 5, 2, 9.—Hence, of the five parallel circles of the globe which bound the zones (or perhaps rather, the zones themselves):
via quinque per arcus, Ov. M. 2, 129.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
arcus ūs (gen. ī, once, C.), m
ARC-, a bow: intentus in me: adductus, V.: arcum tendere, H.: tela Direxit arcu, H.: pluvius, the rainbow, H.: arcus sereno caelo intentus, L.: nubibus arcus iacit colores, V.—Poet.: niger aquarum, O.: inmensos saltu sinuatur in arcūs, O.: sinus curvos falcatus in arcūs, bays, O.: Efficiens humilem lapidum compagibus arcum, an arch, O.: via quinque per arcūs, circles of the earth, O.: ad arcum sellae, Ta.
Origins
From Proto-Italic *arkuos (“bow”), from Proto-Indo-European *h₂erkʷos (“bow, arrow”). Cognate to Old English earh, whence English arrow, as well as Proto-Slavic *orkyta (“willow”) and Ancient Greek ἄρκευθος (árkeuthos, “juniper”), owing to juniper and willow twigs being used to make bows due to their flexibility.
Gallo-Romance
- Catalanarc
- Occitanarc
- Frencharcfrom unknown arc
- Englisharcfrom unknown arc
- Frencharchefrom unknown arche
- Englisharchfrom unknown arche
- Normanarchefrom unknown arche
Insular Romance
- Sardinianalcu
- Sardinianarcu
Italo-Dalmatian
- Italianarco
- Englisharcofrom Italian arco
- Istriotarco
- Maltesearkufrom Sicilian arcu
Ibero-Romance
- Portuguesearcofrom Old Galician-Portuguese arco
- Spanisharcofrom Old Spanish arco
- Asturianarcu
- Falaarcufrom Old Galician-Portuguese arco
- Falaalcufrom Old Galician-Portuguese arco
- Galicianarcofrom Old Galician-Portuguese arco
- Indonesianarkufrom Old Galician-Portuguese arco
- Cebuanoarkofrom Old Spanish arco
- Chibchaarcofrom Old Spanish arco
- Ilocanoarkofrom Old Spanish arco
Balkano-Romance
- Romanianarc
- Aromanianarcu
Borrowings
- Englisharcus
- Esperantoarko
- Idoarko
- Indonesianarkus
- Icelandicarkfrom Middle Low German ark
- Norwegian Bokmålarkfrom Middle Low German ark
- Norwegian Nynorskarkfrom Middle Low German ark
- Finnisharkkifrom Middle Low German ark
- Latvianarkafrom Russian а́рка
- Lithuanianarkafrom Russian а́рка
Rhaeto-Romance
- Friulianarc
- Romanshartg
- Romansharch
Gallo-Italic
- Emilianèrc
- Ligurianerco
- Piedmonteseerch
- Piedmonteseerche