adjectivethird-declension two-termination adjective
ratiōnālis
ratiōnālis (neuter ratiōnāle, adverb ratiōnāliter)
Classical[ra.ti.oːˈnaː.lɪs]Ecclesiastical[rat.t͡si.oˈnaː.lis]
Meaning
- relationaltwo terminationaccounts
- two terminationrational, reasonable, of or possessing reason
- two terminationthat has a ratio
- two terminationsyllogistic
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | ratiōnālis | ratiōnālis | ratiōnāle |
| genitive | ratiōnālis | ratiōnālis | ratiōnālis |
| dative | ratiōnālī | ratiōnālī | ratiōnālī |
| accusative | ratiōnālem | ratiōnālem | ratiōnāle |
| ablative | ratiōnālī | ratiōnālī | ratiōnālī |
| vocative | ratiōnālis | ratiōnālis | ratiōnāle |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | ratiōnālēs | ratiōnālēs | ratiōnālia |
| genitive | ratiōnālium | ratiōnālium | ratiōnālium |
| dative | ratiōnālibus | ratiōnālibus | ratiōnālibus |
| accusative | ratiōnālīs ratiōnālēs | ratiōnālīs ratiōnālēs | ratiōnālia |
| ablative | ratiōnālibus | ratiōnālibus | ratiōnālibus |
| vocative | ratiōnālēs | ratiōnālēs | ratiōnālia |
rătĭōnālis, e, adj. ratio.
I. Of or belonging to accounts (post-Aug.): LITTERAE, Inscr. (a. p. Chr. 193) Orell. 39.—Hence, subst.
(a). rătĭōnālis, is, m., an accountant, receiver of revenue, treasurer, Lampr. Alex. Sev. 45; 46; Capitol. Gord. 7; Commod. ap. Capitol. Albin. 2; Amm. 15, 3, 4; Inscr. Orell. 1090.—
(b). rătĭōnāle, is, n., the oracular breastplate of the Jewish highpriest, Vulg. Exod. 25, 7; id. Lev. 8, 8; also called rationale judicii (transl. of LXX. τὸ λογεῖον τῆς κρίσεως), id. Exod. 28, 15.—
II. Of or belonging to reason, reasonable, rational, endowed with reason:
falsa est (finitio), si dicas, Equus est animal rationale: nam est equus animal, sed irrationale, Quint. 7, 3, 24: homo est animal rationale, id. 5, 10, 56; cf. id. 5, 8, 7; and: nec si mutis finis voluptas, rationalibus quoque: quin immo ex contrario, quia mutis, ideo non rationalibus, id. 5, 11, 35; so without a subst.: a rationali ad rationale (translatio), id. 8, 6, 13.—B. Reasonable, depending on reason:
in causā rationali, Auct. Her. 2, 12, 18: philosophia, i. e. logic, Sen. Ep. 89, 17; also called rationalis pars philosophiae, Quint. 12, 2, 10: disciplina, i. e. theoretical science (opp. to usus and experimenta), Cels. praef.; also ars, id. ib.; hence, rationalis medicina, theoretical therapeutics; and rationales medici, medical theorists, id. ib.—2. In rhet., i. q. ratiocinativus, of or belonging to a syllogism, syllogistic:
genus (quaestionum), Quint. 3, 5, 4; 6, 54; 78; 86; cf. status, id. 3, 6, 56; 66.— Hence, adv.: rătĭōnālĭter, in a reasonable manner, reasonably, rationally, Sen. Ep. 109; Tert. Anim. 16 al.Origins
Proto-Italic *-ālis Latin -ālis Latin ratiōnālis From ratiō + -ālis.
Descendants
- Catalanracional
- Englishrational
- Englishrationale
- Frenchrationnel
- Italianrazionale
- Portugueseracional
- Romanianrațional
- Spanishracional
- Russianрациона́льный