adjectivefirst/second-declension adjective
mactus
mactus (feminine macta, neuter mactum)
Classical[ˈmak.tʊs]Ecclesiastical[ˈmak.tus]
Meaning
- adjectiveglorified, worshiped, honored, adored
- adjectivesacrificed, killed, martyred
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | mactus | macta | mactum |
| genitive | mactī | mactae | mactī |
| dative | mactō | mactae | mactō |
| accusative | mactum | mactam | mactum |
| ablative | mactō | mactā | mactō |
| vocative | macte | macta | mactum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | mactī | mactae | macta |
| genitive | mactōrum | mactārum | mactōrum |
| dative | mactīs | mactīs | mactīs |
| accusative | mactōs | mactās | macta |
| ablative | mactīs | mactīs | mactīs |
| vocative | mactī | mactae | macta |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- macte virtute (esto or te esse iubeo)
- good luck to you.
mactus, a, um, adj. root μακ, in μάκαρ, blessed; cf. μακρός.
I. In relig. lang., of the gods, glorified, worshipped, honored, adored (only in the voc. macte, and rarely in the nom.):
Juppiter te bonas preces precor, uti sies volens propitius mihi liberisque meis, mactus hoc fercto. Jove pater, macte vino inferio esto, Cato, R. R. 134, 2 and 3; cf. id. ib. 132, 2; for which: mactus hoc vino inferio esto, Arn. 7, 296: macte hoc porco piaculo immolando esto, Cato, R. R. 139 fin.: macte hisce suovitaurilibus lactentibus immolandis esto, id. ib. 141, 3 sq.: macte hac dape esto, id. ib. 132.—II. Transf., beyond the relig. sphere, with or without esto, as an exclamation of applause or congratulation: macte, macte virtute (esto), macti virtute este, etc.; and as a standing formula, macte, even with acc. (v. infra), Engl. good luck! hail to thee! etc.; in responses, bravo! well done! that's right! go on! tantumne ab re tua est oti tibi, ut etiam Oratorem legas? Macte virtute! increase in, go on in, Cic. Att. 12, 6, 2; id. Tusc. 1, 17, 40:
macte virtute esto sanguinolentis et ex acie redeuntibus dicitur, Sen. Ep. 66 fin.: macte virtute esto, Hor. S. 1, 2, 31: macte novā virtute, puer; sic itur ad astra! Verg. A. 9, 641: macte virtute diligentiāque esto, Liv. 10, 40: macte virtute simulque his versibus esto, Lucil. ap. Serv. Verg. A. 9, 641: macte animo, Stat. Th. 7, 280; cf.: macte bonis animi, id. S. 1, 3, 106: macte toris, id. ib. 1, 2, 201: macte hac gloriā, Plin. Pan. 46: macte uterque ingenti in rempublicam merito, id. ib. 89: macte esto taedis, o Hymenaee, tuis, Mart. 4, 13, 2.—In plur.: macti virtute milites Romani este, Liv. 7, 36, 5: macti ingenio este, Plin. 2, 12, 9, § 54: vos macti virtute estote, Curt. 4, 1, 18: juberem macte virtute esse, si pro meā patriā ista virtus staret, Liv. 2, 12, 14.—With acc.: macte fortissimam et meo judicio beatissimam in ipsis malis civitatem! Flor. 2, 18, 16.—(b). With gen. (poet.):
macte animi, Mart. 12, 6, 7; Stat. S. 5, 1, 37; id. Th. 2, 495.—With abl.: macte animo, juvenis, Stat. Th. 7, 280.—mactus, a, um, P. a. of maco, q. v., and cf. macto
I. fin.
Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
mactus adj.
1 MAC-.—Of the gods, worshipped, honored ; hence, in the phrase, macte virtute, be increased in your merit! go on in your excellence! good luck! well done! C.: Macte virtute esto, H.: Macte novā virtute, puer, V.: macte virtute diligentiāque esto, L.: macte virtute milites Romani este, L.: vos macti virtute estote, Cu. —Alone: macte, well done! good!
Origins
From Proto-Italic *maktos, from Proto-Indo-European *mh₂ḱtós, from *meh₂ḱ- (“to increase”). Cognate with macer.