verbfirst conjugation
mactō
mactō (present infinitive mactāre, perfect active mactāvī, supine mactātum)
Classical[ˈmak.toː]Ecclesiastical[ˈmak.to]
Meaning
- to reward, honor
- to punish, afflict, trouble
Nōnne hunc in vincula dūcī, nōn ad mortem rapī, nōn summō suppliciō mactārī imperābis? Will you not order this [man] to be led away in chains, not to be carried off to [his] death, not to be punished with the ultimate penalty? (Present passive infinitives: dūcī, rāpī, mactārī.)
63 BCE, Cicero, In Catilinam orationes 1.27 - to offer, sacrifice, immolate
“[Lāocoōn] sollemnīs taurum ingentem mactābat ad ārās.” “[Laocoön] was sacrificing a massive bull at the solemn altars.” – Aeneas
29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 2.202 - Medieval Latinto break
- Medieval Latinto kill
Latīnē defined in Latin in our graded readers
hostiam caedōmactō -āre — in IVLIANVS III: Persia, ch. 12
victimam deō occīdōmactō -āre — in Metamorphoses I, ch. 10, 16
Conjugation conjugation 1
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | mactō | mactābam | mactābō | mactāvī | mactāveram | mactāverō mactārō |
| 2nd sg. | mactās | mactābās | mactābis | mactāvistī mactāstī | mactāverās mactārās | mactāveris |
| 3rd sg. | mactat | mactābat | mactābit | mactāvit | mactāverat mactārat | mactāverit mactārit |
| 1st pl. | mactāmus | mactābāmus | mactābimus | mactāvimus | mactāverāmus | mactāverimus mactārimus |
| 2nd pl. | mactātis | mactābātis | mactābitis | mactāvistis mactāstis | mactāverātis mactārātis | mactāveritis mactāritis |
| 3rd pl. | mactant | mactābant | mactābunt | mactāvērunt mactāvēre, mactārunt | mactāverant mactārant | mactāverint mactārint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | mactem | mactārem | mactāverim mactārim | mactāvissem mactāssem |
| 2nd sg. | mactēs | mactārēs | mactāverīs | mactāvissēs mactāssēs |
| 3rd sg. | mactet | mactāret | mactāverit mactārit | mactāvisset mactāsset |
| 1st pl. | mactēmus | mactārēmus | mactāverīmus mactārīmus | mactāvissēmus mactāssēmus |
| 2nd pl. | mactētis | mactārētis | mactāverītis mactārītis | mactāvissētis mactāssētis |
| 3rd pl. | mactent | mactārent | mactāverint mactārint | mactāvissent mactāssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | mactor | mactābar | mactābor |
| 2nd sg. | mactāris mactāre | mactābāris mactābāre | mactāberis mactābere |
| 3rd sg. | mactātur | mactābātur | mactābitur |
| 1st pl. | mactāmur | mactābāmur | mactābimur |
| 2nd pl. | mactāminī | mactābāminī | mactābiminī |
| 3rd pl. | mactantur | mactābantur | mactābuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | macter | mactārer |
| 2nd sg. | mactēris mactēre | mactārēris mactārēre |
| 3rd sg. | mactētur | mactārētur |
| 1st pl. | mactēmur | mactārēmur |
| 2nd pl. | mactēminī | mactārēminī |
| 3rd pl. | mactentur | mactārentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | mactā | mactāre |
| pres. 2nd pl. | mactāte | mactāminī |
| fut. 2nd sg. | mactātō | mactātor |
| fut. 3rd sg. | mactātō | mactātor |
| fut. 2nd pl. | mactātōte | — |
| fut. 3rd pl. | mactantō | mactantor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | mactāre | mactārī |
| perfect infinitive | mactāvisse mactāsse | mactātum esse |
| future infinitive | mactātūrum esse | mactātum īrī |
| present participle | mactāns mactante, mactantem, mactantēs, mactantī, mactantia, mactantibus, mactantis, mactantīs, mactantium | — |
| perfect participle | — | mactātus mactāta, mactātā, mactātae, mactātam, mactātārum, mactātās, mactātī, mactātōrum, mactātōs |
| future participle | mactātūrus mactātūra, mactātūrā, mactātūrae, mactātūram, mactātūrārum, mactātūrās, mactātūre, mactātūrī, mactātūrīs, mactātūrō, mactātūrōrum, mactātūrōs, mactātūrum | mactandus mactanda, mactandā, mactandae, mactandam, mactandārum, mactandās, mactande, mactandīs, mactandōrum, mactandōs |
gerundmactandī, mactandō, mactandumsupinemactātum, mactātū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- victimas (oxen), hostias (smaller animals, especially sheep) immolare, securi ferire, caedere, mactare
- to slaughter victims.
macto, āvi, ātum, 1 (old form of
I. perf. subj. mactassint, Enn., Afran., and Pompon. ap. Non. 342, 12 sq.), v. freq. a. macto, kindr. to Sanscr. makh, mah; intens. māmahyata, to slaughter, sacrifice; maha, victim; the ct in macto like vectum from veho; hence,
I. Within the religious sphere, to offer, sacrifice, immolate any thing in honor of the gods:
ferctum Jovi moveto et mactato sic, Cato, R. R. 134, 2; so id. ib. § 4: pultem dis mactat, Varr. ap. Non. 341, 28: nigras pecudes, Lucr. 3, 52: lectas de more bidentes Cereri, Verg. A. 4, 57; Varr. ap. Non. 114, 27: mactatus vitulus concidit propter aras, Lucr. 2, 353: manibus divis mactata, id. 6, 759: mactata veniet lenior hostia, Hor. C. 1, 19, 16: mactata Polyxena, Ov. M. 13, 448: trecenti ex dediticiis hostiarum more mactati, Suet. Aug. 15: vite caper morsa Bacchi mactandus ad aras, Ov. M. 15, 114: suovetaurilia mactanda, Fronto de Fer. Als. 3 Mai.: se Orco, Liv. 9, 40: hostium legiones Telluri ac diis Manibus mactandas dabo, id. 10, 28; cf.: ruptores pacis ultioni et gloriae, Tac. A. 2, 13.—II. Beyond the relig. sphere.
A. To present, reward, honor with any thing good or bad: Livius inde redit magno mactatu' triumpho, Enn. ap. Serv. Verg. A. 9, 641 (Ann. v. 302 Vahl.):
eos ferunt laudibus et mactant honoribus, heap honors on, extol, Cic. Rep. 1, 43, 67 (also ap. Non. 342, 5); id. Vatin. 6, 14; id. Div. 1, 11, 18.—B. Far more freq. in a bad sense, to afflict, trouble, punish with any thing: illum di deaeque magno mactassint malo, Enn. ap. Non. 342, 15 (Trag. v. 377 Vahl.); Afran. ib. 16; Cic. Vatin. 15, 36; cf. without abl., Pompon. ib. 12:
dotatae mactant et malo et damno viros, Plaut. Aul. 3, 5, 61; cf.: mactare malo adficere significat, Non. 342, 8: aliquem infortunio, Plaut. Poen. 3, 1, 14: faxo tali eum mactatum, atque hic est, infortunio, * Ter. Phorm. 5, 9, 39: hostes patriae aeternis suppliciis vivos mortuosque mactabis, pursue, punish, Cic. Cat. 1, 13, 33; cf.: divisores omnium tribuum domi ipse suae crudelissima morte mactaret, id. Harusp. Resp. 20, 42: aliquem summo supplicio, id. ib. 1, 11, 27: aliquem morte, id. Rep. 2, 35, 60: mactantur comminus uno exitio, Sil. 17, 500.— C. To kill, slaughter, put to death:
hic mactat Ladona, Pheretaque Demodocumque, Verg. A. 10, 413: illigatas mollibus damas plagis, Mart. 1, 50, 24: haec dextra Lernam taetra mactata excetra Pacavit, Cic. poët. Tusc. 2, 9, 22.—D. To magnify; trop, to extol, glorify, honor; esp. to glorify honor a deity with sacrifices, to worship:
Liberum patrem fanorum consecratione mactatis, Arn. 1, 24: puerorum extis deos manes mactare, Cic. Vatin. 6, 14.—E. Poet., to give splendor to a festival: lacte Latinas, Cic. poët. Div. 1, 11, 18.—
F. Aliquem or aliquid, to overthrow, ruin, destroy, Cic. Fl. 22, 52:
quorum ego furori nisi cessissem, in Catilinae busto vobis ducibus mactatus essem, should have been sacrificed, id. ib. 7, 16: perfidos et ruptores pacis ultioni et gloriae mactandos, to offer up, immolate, Tac. A. 2, 13: cum videant jus civitatis illo supplicio esse mactatum, Cic. Verr. 2, 4, 11, § 26: aut naves uram, aut castra mactabo, to destroy, Att. ap. Non. 341, 18.—Hence, mactus, a, um, Part., sync. for mactatus: boves mactae, Lucr. 5, 1339 (better referred to maco, q. v.).Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
mactō āvī, ātus, āre
mactus, to magnify, extol, honor, glorify, elevate : puerorum extis deos manīs: lacte Latinas, make splendid , C. poët.: eos honoribus, load with honors.—To offer, sacrifice, immolate, devote : bidentīs Cereri, V.: Lentulo victimam: Mactata veniet lenior hostia, H.: hostium legiones mactandas Telluri dabo, L.— To kill, slaughter, put to death : summo supplicio mactari: alqm, V., O.— To overthrow, ruin, destroy : nisi cessissem, mactatus essem, should have been sacrificed : ius civitatis illo supplicio mactatum.— To afflict, trouble, punish : tali mactatus atque hic est infortunio, T.: hostīs patriae suppliciis, pursue .
Origins
- Proto-Indo-European*meh₂ḱ-
- Latinmactō
Proto-Indo-European *mh₂ḱtósder. Proto-Italic *maktos Latin mactus Proto-Indo-European *-h₂ Proto-Indo-European *-éh₂ Proto-Indo-European *-yéti Proto-Indo-European *-eh₂yéti Proto-Indo-European *-h₂tiinflu. Proto-Italic *-ājō Proto-Italic *-āō Latin -ō Latin mactō From mactus (“glorified, worshiped, honored, adored”) + -ō.
Elsewhere
- Italianmazzarefrom Vulgar Latin *mattiāre
- Italianammazzarefrom Vulgar Latin *mattiāre
- Occitanmassarfrom Vulgar Latin *mattiāre
- Catalanmatarfrom Vulgar Latin *mattāre
- Portuguesematarfrom Vulgar Latin *mattāre
- Spanishmatarfrom Vulgar Latin *mattāre
- Istriotmasàfrom Vulgar Latin *mattiāre
- Sicilianammazzarifrom Vulgar Latin *mattiāre
- Venetanmasarfrom Vulgar Latin *mattiāre
- Friulianmaçâfrom Vulgar Latin *mattiāre
Italo-Romance
- Italianmattare
Borrowings
- Englishmactate
- Middle Frenchmacterfrom Old French macter