Mīles Quondam et Graecus

Quis hunc librum scrīpsit? Vir nōmine Ammiānus. Quis est Ammiānus? Ammiānus mīles est. Quid est mīles? Mīles est vir quī pugnat. Ammiānus etiam Graecus est. Sed Ammiānus in Graeciā nōn habitat: Ammiānus in urbe Antiochīā nātus est. Ubi est Antiochīa? Antiochīa in Syriā est, et Syria in Oriente est. Quid est Oriēns? Oriēns est pars mundī ubi sōl oritur. Ibi hominēs Graecē loquuntur. Itaque Ammiānus mīles est — et Graecus.

• nāscor, nātus sum in mundum veniō
• oriēns -entis (m) pars mundī ubi sōl oritur
• orior -īrī surgō, incipiō
• Graecē linguā Graecā

Ammiānus iuvenis mīles fit. Quid est iuvenis? Iuvenis est homō inter puerum et senem. Dux eius Ursicīnus appellātur. Cum Ursicīnō Ammiānus per multās terrās iter facit. Quid est iter? Iter est via longa. Ammiānus in Galliā fuit. In Persiā quoque fuit. Ubi est Persia? Persia longē in Oriente est, trāns flūmen Euphrātēn. Ammiānus multa vīdit: urbēs magnās, flūmina lāta, montēs altōs — et bella saeva. Quid est saevus? Saevus est ferus et crūdēlis. Bellum saevum multōs virōs necat.

• iuvenis -is (m) inter puerum et senem
• iter, itineris (n) via longa
• saevus -a -um ferus, crūdēlis
• necō -āre mortem dō

Posteā Ammiānus senex est. Iam nōn pugnat: gladium dēpōnit et stilum sūmit. Quid est stilus? Stilus est ferrum parvum quō scrībimus. Ammiānus Rōmam venit et ibi librum magnum scrībit — librum dē imperātōribus Rōmānīs. Quid est imperātor? Imperātor est dominus tōtīus imperiī Rōmānī. Ammiānus nōn fābulās scrībit: Ammiānus vēra scrībit. Ipse enim multa suīs oculīs vīdit. Historia est nārrātiō vēra dē rēbus gestīs.

• dēpōnō -ere pōnō, iam nōn teneō
• stilus -ī (m) ferrum quō scrībimus
• vērus -a -um nōn falsus
• rēs gestae (f) ea quae facta sunt

In librō Ammiānī ūnus vir super omnēs stat: Iūliānus. Quis est Iūliānus? Iūliānus iuvenis est ex familiā imperātōris. Sed Iūliānus arma nōn amat — Iūliānus librōs amat! Iūliānus discipulus est: philosophiam discit. Quid est philosophia? Philosophia est amor sapientiae; philosophus est vir quī sapientiam quaerit. Iūliānus in urbe Athēnīs discit, ubi ōlim Sōcratēs et Platō docēbant. Sed subitō omnia mūtantur: Iūliānus dux fierī dēbet! Iuvenis quī librōs amat nunc contrā Germānōs pugnāre dēbet. Potestne discipulus dux esse? Potestne philosophus imperātor esse? Hoc est initium fābulae nostrae.

• philosophia -ae (f) amor sapientiae
• sapientia -ae (f) scientia vītae rēcta
• discō -ere scientiam capiō
• subitō sine morā, statim
• mūtō -āre alium faciō
• initium -ī (n) prīncipium

Hunc librum tū nunc legis — Latīnē! Prīmae pāginae facilēs sunt. Deinde verba difficiliōra veniunt, sed lentē, gradātim: prīmō pauca, posteā plūra. Quid est gradātim? Gradātim est gradū post gradum, sīcut homō quī scālās ascendit. In librō etiam tabulae purpureae sunt. Quid est purpura? Purpura color inter rubrum et violāceum est — color imperātōrum Rōmānōrum! In tabulīs purpureīs verba ipsa Ammiānī stant, sīcut ille ea scrīpsit, ante mīlle sescentōs annōs. Ecce prīma tabula. In fīne tōtīus operis suī Ammiānus dē sē ipsō ita scrībit:

• pāgina -ae (f) ūna pars librī
• gradātim gradū post gradum
• scālae -ārum (f) per quās ascendimus
• purpura -ae (f) color imperātōrum
• opus, operis (n) id quod factum est

Quid dīcit Ammiānus? “Haec omnia scrīpsī” — inquit — “ut mīles quondam et Graecus.” Quid est quondam? Quondam est ōlim, tempore praeteritō. Mīles quondam: ōlim mīles erat, iam nōn est. Tria verba tōtum virum mōnstrant: mīles — quondam — Graecus. Hic est noster nārrātor.

• quondam ōlim, tempore praeteritō
• praeteritus -a -um quī iam fuit
• nārrātor -ōris (m) quī fābulam nārrat

Sed Ammiānus plūra dīcit. “Ā prīncipātū Caesaris Nervae exōrsus” — quid est prīncipātus? Prīncipātus est tempus quō ūnus prīnceps imperat. Nerva imperātor Rōmānus erat — ōlim, multīs annīs ante Ammiānum. Exōrsus est: incēpit. Ammiānus igitur librum suum ā temporibus Nervae incēpit. “Ad ūsque Valentis interitum” — quid est interitus? Interitus est mors. Valēns imperātor erat quī in proeliō magnō periit. Ergō liber Ammiānī ab annīs Nervae ūsque ad mortem Valentis it: trecentōs ferē annōs! Ūnus liber, tria saecula hominum.

• prīncipātus -ūs (m) tempus quō prīnceps imperat
• exōrdior, exōrsus incipiō
• interitus -ūs (m) mors, fīnis vītae
• pereō -īre morior
• ferē paene, nōn plānē
• saeculum -ī (n) centum annī

“Prō vīrium mēnsūrā” — quid significat? Vīrēs sunt potestās corporis et animī. Mēnsūra est modus: quantum est. Ammiānus ergō dīcit: “scrīpsī quantum potuī — nōn plūs quam vīrēs meae permittunt.” Vir modestus est: magnum opus fēcit, sed dē sē ipsō parva dīcit. Et verbum ultimum: explicāvī. Explicāre est ēvolvere, apertum facere. Liber antīquus enim nōn pāginās habet, sed volūmen est — chartam longam convolūtam — et lēctor librum manibus ēvolvit. Ammiānus igitur dīcit: “historiam vōbīs ēvolvī, sīcut volūmen.”

• vīrēs -ium (f) potestās corporis et animī
• mēnsūra -ae (f) modus, quantum est
• modestus -a -um quī dē sē parva dīcit
• ēvolvō -ere apertum faciō
• volūmen -inis (n) liber convolūtus
• lēctor -ōris (m) quī legit

Ūna rēs trīstis: pars librī periit! Prīmī librī Ammiānī — ab annīs Nervae ūsque ad annum trecentēsimum quīnquāgēsimum tertium — hodiē nōn iam exstant. Nēmō eōs habet; nēmō eōs legere potest. Sed librī quī manent — audī fortūnam bonam! — dē temporibus Iūliānī nārrant. Id quod periit, perditum est; id quod manet, dē hērōe nostrō est. Nunc fābulam incipimus.

• trīstis -e nōn laetus
• exstō -āre etiam nunc sum, maneō
• perditus -a -um quī periit
• hērōs -ōis (m) vir fābulae māximus