Clādēs

At hostēs — quī ex nocturnō fremitū vigiliīsque dē profectiōne Rōmānōrum sēnserant — īnsidiās bipertītō in silvīs collocāvērunt, locō opportūnō atque occultō, ā mīlibus passuum circiter duōbus: ibi adventum exspectābant. Quid sunt īnsidiae? Īnsidiae sunt impetus occultus ex locō latentī parātus. Ambiorīx tōtam noctem verba dabat: hostēs tōtam noctem gladiōs acuēbant. Et cum sē maior pars agminis in magnam convallem dēmīsisset, ex utrāque parte eius vallis subitō sē ostendērunt! Quid est dēmittere? Dēmittere est deorsum mittere; sē dēmittere est dēscendere. Novissimōs premere, prīmōs prohibēre ascēnsū, inīquissimō nostrīs locō proelium committere coepērunt. Ecce fōrma calamitātis: agmen longissimum, vallis profunda, hostis suprā — et impedīmenta omnia in mediō. Tum dēmum Titūrius Sabīnus, quī nihil ante prōvīderat, trepidāre et concursāre cohortēsque dispōnere — haec tamen ipsa timidē, atque ut eum omnia dēficere vidērentur. Quid est concursāre? Concursāre est hūc illūc currere sine ōrdine. Quod plērumque eīs accidere cōnsuēvit quī in ipsō negōtiō cōnsilium capere cōguntur: sērō cōgitat quī numquam ante cōgitāvit. At Cotta — quī cōgitāverat haec in itinere posse accidere, atque ob eam causam profectiōnis auctor nōn fuerat — nūllā in rē commūnī salūtī deerat: mīlitēs appellābat et adhortābātur ut imperātor; in pugnā labōrābat ut mīles. Quid est adhortārī? Adhortārī est verbīs animum addere. Duo ducēs: alter tremit, alter pugnat.

īnsidiae -ārum (f) impetus occultus
dēmittō -ere deorsum mittō
concursō -āre hūc illūc currō
adhortārī (adhortor) verbīs animum dare
vidērentur (videō) esse videntur = omnēs putant eōs esse
profunda valdē alta, ut mare