Avaricum
Vercingetorīx minōribus Caesarem itineribus subsequitur et locum castrīs dēligit, palūdibus silvīsque mūnītum, ab Avaricō longē mīlia passuum sēdecim. Ibi per explōrātōrēs in singula diēī tempora quae ad Avaricum agerentur cognōscēbat — et omnēs nostrās pābulātiōnēs observābat dispersōsque adoriēbātur. Caesar autem, castrīs ad eam partem oppidī positīs quae angustum aditum habēbat, aggerem apparāre, vīneās agere, turrēs duās cōnstituere coepit: nam circumvallāre locī nātūra prohibēbat. Sed dum opus crēscit, famēs crēscit: Boiī, cīvitās exigua, quod habuērunt cōnsūmpsērunt; Haeduī nūllō studiō agēbant; aedificia incēnsa erant — complūrēs diēs frūmentō mīlitēs caruērunt, et pecore ex longinquiōribus vīcīs adāctō extrēmam famem sustentābant. Ecce ratiō terribilis Vercingetorīgis operātur! Et tamen — nūlla vōx est ab eīs audīta populī Rōmānī maiestāte et superiōribus victōriīs indigna. Quīn etiam, cum Caesar in opere singulās legiōnēs appellāret et, sī acerbius inopiam ferrent, sē dīmissūrum oppugnātiōnem dīceret — ūniversī ab eō nē id faceret petēbant! “Sīc nōs complūrēs annōs tē imperante meruimus ut nūllam ignōminiam accēperimus, nusquam īnfectā rē discesserimus: hoc ignōminiae locō ferēmus, sī inceptam oppugnātiōnem relīquerimus. Praestat omnēs perferre acerbitātēs quam nōn cīvibus Rōmānīs, quī Cēnabī perfidiā Gallōrum interiērunt, parentāre!” Quid est acerbitās? Acerbitās est rēs dūra et amāra, dolor. Quid est parentāre? Parentāre est mortuōs ultiōne honōrāre, quasi sacrificium mānibus dare. Mīlitēs ēsurientēs imperātōrem ōrant nē eōs ā labōre līberet: quālis exercitus! Iam intellegis quōmodo Gallia victa sit.
- acerbitās -ātis (f) rēs dūra et trīstis
- parentō -āre mortuōs sanguine honōrō
- in singula diēī tempora singulīs hōrīs
- īnfectā rē rē nōn perfectā
- ignōminiae (ignōminia, f) malae fāmae, turpis nōminis
- adāctō pecore adāctō = cum pecus eō agunt