LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbfirst/second-declension participle

lātus1

lātus (feminine lāta, neuter lātum)
Classical[ˈɫaː.tʊs]Ecclesiastical[ˈlaː.tus]
№ 382 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. participleborne, carried, having been carried
  2. participlesuffered, endured, having been suffered
  3. participlereported, having been reported

Latīnē defined in Latin in our graded readers

pars corporis dextra vel sinistra, inter pectus et tergum.
latus -eris n — in Mille Verba, Corpus Hūmānum

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

rami late diffunduntur
the twigs are shooting out, spreading.
late patere (also metaphorically vid. sect. VIII. 8)
to have a wide extent.

Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.

lātus
P. of fero.

Origins

Earlier *tlātus, from Proto-Italic *tlātos, from Proto-Indo-European *tl̥h₂tós, from the root *telh₂-. Compare Ancient Greek τλάντος (tlántos, “bearing, suffering”), τολμέω (tolméō, “to carry, bear”), τελαμών (telamṓn, “broad strap for bearing something”), Ἄτλας (Átlas, “the 'Bearer' of Heaven”), Lithuanian tiltas (“bridge”), Sanskrit तुला (tulā, “balance”), तुलयति (tulayati, “lifts up, weighs”), Latin tollō (“to bear, support”), tulī (“bore”), tolerō (“bear, endure”), tellūs (“bearing earth”), Old English þolian (“to endure”) (English thole), Old Armenian թողում (tʻołum, “to allow”), Persian ترازو (tarâzu, “balance, scales”).

adjectivefirst/second-declension adjective
lātus2
lātus (feminine lāta, neuter lātum, comparative lātior, superlative lātissimus, adverb lātē)
Classical[ˈɫaː.tʊs]Ecclesiastical[ˈlaː.tus]
№ 382 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. adjectivewide, broad
  2. adjectivespacious, extensive
  3. adjectivewide-ranging
    vagantur incūstōdītae lāta per arva bovēscattle wander unguarded through spacious fields8 CE, Ovidius, Fasti 1.545–546

Declension

singular
formmasculinefeminineneuter
nominativelātuslātalātum
genitivelātīlātaelātī
dativelātōlātaelātō
accusativelātumlātamlātum
ablativelātōlātālātō
vocativelātelātalātum
plural
formmasculinefeminineneuter
nominativelātīlātaelāta
genitivelātōrumlātārumlātōrum
dativelātīslātīslātīs
accusativelātōslātāslāta
ablativelātīslātīslātīs
vocativelātīlātaelāta

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

vocabulum latius patet
the word has a more extended signification.

lātus, a, um, adj. old Lat. stlātus, Paul. ex Fest. p. 313; Sanscr. root star-, strnāmi = sterno; Gr. στορ- in στόρνυμι, στρατός; Lat. sterno, stratus, torus; cf. strāges, struo; not connected with πλατύς, nor with 3. lātus = τλητός,
I. broad, wide.
I. Lit.: fossa, Cic. Tusc. 5, 20, 59: mare, Cic. Verr. 2, 4, 46, § 103: via, id. ib. 2, 4, 53, § 119: agri, id. Rep. 5, 2, 3: clavus, Quint. 11, 3, 138 (v. clavus): umeri, Verg. A. 9, 725; cf.: artus barbarorum, Tac. A. 2, 21: lati et lacertosi viri, broad-shouldered, Col. 1, 9, 4; Cic. Rep. 6, 20, 21: rana bove latior, Phaedr. 1, 24, 5: palus non latior pedibus quinquaginta, Caes. B. G. 7, 19: latissimum flumen, id. ib. 2, 27: latissimae solitudines, id. ib. 6, 22: comesse panem tris pedes latum, Plaut. Bacch. 4, 1, 8: fossae quindecim pedes latae, Caes. B. G. 7, 72: areas latas pedum denum facito, Col. 2, 10, 26: populi, Verg. A. 1, 225: moenia lata videt, id. ib. 6, 549: latis otia fundis, id. G. 2, 468: ne latos fines parare studeant. Caes. B. G. 6, 21: ager, Liv. 23, 46: orbis, Hor. C. 1, 12, 57: terrae, Ov. M. 2, 307: lata Polyphemi acies, wide eye, Juv. 9, 64.—Neutr. absol.: crescere in latum, to increase in width, widen, Ov. M. 1, 336.—Absol.: per latum, Vulg. Ezech. 46, 22: in lato pedum centum, Lampr. Alex. Sev. 26, 7.—
B. Transf., poet., for proud, swelling (cf. Eng. vulg. spreading): latus ut in circo spatiere, that you may stalk along largely, proudly, Hor. S. 2, 3, 183: lati incesserunt et cothurnati (histriones), Sen. Ep. 76, 31. —
II. Trop.
A. In gen., broad, wide, wide-spread, extended (mostly post-Aug.): vox, Quint. 11, 3, 82; cf.: verba, pronounced broadly, Cic. de Or. 3, 12, 46: gloria, widespread, Plin. Ep. 4, 12, 7: lato Murrus caligat in hoste, Sil. 1, 499: interpretatio, broad, not strict, lenient, Dig. 22, 1, 1: culpa, great, ib. 50, 16, 213; 11, 6, 1 fin.: fuga, a kind of banishment, whereby all places are forbidden to the exile but one, ib. 48, 22, 5.—
B. In partic., of style, diffuse, detailed, copious, prolix: oratio Academicorum liberior et latior (opp. Stoicorum oratio astrictior et contractior), Cic. Brut. 31, 120: latum atque fusum, Quint. 11, 3, 50: latiore varioque tractatu, id. 7, 3, 16: latiore quadam comprehensione, id. 2, 5, 14: genus orandi latum et sonans, Tac. H. 1, 90: Aeschines his latior et audentior, Quint. 12, 10, 23.— Hence, adv.: lātē, broadly, widely, extensively; with longe, on all sides, far and wide, everywhere.
1. Lit.: late longeque diffusus, Cic. Leg. 1, 12, 34: omnibus longe lateque aedificiis incensis, Caes. B. G. 4, 35: minus late vagari, id. ib. 1, 2: regnare, Just. 13, 7: populus late rex, Verg. A. 1, 21; cf.: diu Lateque victrix, Hor. C. 4, 4, 23: cladem inferre, Tac. H. 3, 23.—Comp.: latius demum operaest pretium ivisse, Plaut. Most. 3, 2, 156: itaque latius quam caedebatur ruebat (murus), Liv. 21, 11: possidere (agros), Ov. M. 5, 131: metui, Tac. A. 12, 43. —Sup.: ager latissime continuatus, Cic. Agr. 2, 26, 70: quam latissime possint, ignes faciant, Nep. Eum. 9, 3.—
2. Trop.: ars late patet, widely. Cic. de Or. 1, 55, 235: Phrygiae late refer primordia gentis, Ov. H. 17, 57.—Comp.: latius loquuntur rhetores, dialectici compressius, Cic. Fin. 2, 6, 17: quod pateat latius, of rather extensive application, Cic. Off. 3, 4, 19: latius perscribere, Caes. B. C. 2, 17: uti opibus, more lavishly, Hor. S. 2, 2, 113.—Sup.: fidei bonae nomen latissime manat, Cic. Off. 3, 17, 70: latissime patere, id. ib. 3, 17, 69.
lātus, a, um, Part., v. fero.

Origins

Uncertain. Historically, the term has been compared to Ancient Greek στέλλω (stéllō, “to make ready”) and Old Church Slavonic стьлати (stĭlati, “to spread, stretch”), on which basis a root *stelH- had been reconstructed. According to this theory, the Latin term could be derived from *stl̥Htós. However, the root of the aforementioned cognate is now largely reconstructed as *stel-, which could not produce the Latin term. De Vaan suggests a possible comparison to Old Irish con·slá (“to depart”), in which case the Latin word would have developed semantically from "going apart, spreading" to "wide." This theory does require a slightly irregularly development of the initial *slā- to Latin *stlā-, whence finally lā-. However, a similar sound change may be attested in līs.

Descendants
  • Catalanlat
  • Frenchlé
  • Italianlato
  • Romanianlat
  • Portugueselato
  • Aromanianlat
  • Franco-Provençallá
  • Old Galician-Portugueselado
  • Old Spanishlado
  • Walloonlêye
noun · neuterthird declension
latus3
latus n (genitive lateris)
Classical[ˈɫa.tʊs]Ecclesiastical[ˈlaː.tus]
№ 382 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. neuterside, flank
  2. neuterside (e.g., of a shape)
    Duabus portis ab utroque latere turriumfrom two gates on each sides of the turretsc. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico VII.24

Declension

declension
formsingularplural
nominativelatuslatera
genitivelaterislaterum
dativelaterīlateribus
accusativelatuslatera
ablativelaterelateribus
vocativelatuslatera

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

a latere regis esse
to belong to the king's bodyguard.
bonis lateribus esse
to have good lungs.
ab alicuius latere non discedere
to be always at a person's side.
equites ad latera disponere (B. G. 6. 8)
to place the cavalry on the wings.

lătus, ĕris, n. cf. Gr. πλατύς; Lat. lăter, Latium, plautus or plotus,
I. the side, flank of men or animals.
I. Lit.: ego vostra faciam latera lorea, Plaut. Mil. 2, 1, 2: quid conminatu's mihi? Con. Istud male factum arbitror, quia non latus fodi, id. Aul. 3, 2, 4: occidisse ex equo dicitur, et latus offendisse vehementer, Cic. Clu. 62, 175: cujus latus ille mucro petebat, id. Lig. 3, 9: laterique accommodat ensem, Verg. A. 2, 393; Quint. 2, 13, 12; 11, 3, 69; 118: laterum inclinatione forti ac virili, id. 1, 11, 18: vellere latus digitis, to twitch one by the side (in order to attract attention), Ov. A. A. 1, 606; cf.: si tetigit latus acrior, Juv. 7, 109: tum latus ei dicenti condoluisse ... dieque septimo est lateris dolore consumptus, pleurisy, Cic. de Or. 3, 2, 6; so, lateris dolor, Cato, R. R. 125; Cels. 2, 7; 8; Plin. 21, 21, 89, § 155: lateris vigili cum febre dolor, Juv. 13, 229; cf.: laterum dolor aut tussis, Hor. S. 1, 9, 32: artifices lateris, i. e. those who make skilful side movements or evolutions, ballet-dancers, Ov. A. A. 3, 351: latus tegere alicui, to walk by the side of one, Hor. S. 2, 5, 18: claudere alicui, Juv. 3, 131; and: mares inter se uxoresque contendunt, uter det latus illis (sc. pantomimis), Sen. Q. N. 7, 32, 3.—Of animals: equorum, Lucr. 5, 1324: cujus (equi aënei) in lateribus fores essent, Cic. Off. 3, 9, 38.—
2. Of orators, the lungs: lateribus aut clamore contendere, Cic. de Or. 1, 60, 255: quae vox, quae latera, quae vires, etc., Cic. Verr. 2, 4, 30, § 67: ut lateris conatus sit ille, non capitis, Quint. 1, 11, 8; cf.: lateris pectorisve firmitas an capitis etiam plus adjuvet, id. 11, 3, 16; so id. 11, 3, 40: dum vox ac latus praeparetur, id. 10, 7, 2; 11, 3, 13: voce, latere, firmitate (constat orator), id. 12, 11, 2: neque enim ex te umquam es nobilitatus, sed ex lateribus et lacertis tuis, Cic. de Sen. 9, 27: cum legem Voconiam voce magna et bonis lateribus suasissem, id. ib. 5, 14: illa adhuc audaciora et majorum, ut Cicero existimat, laterum, Quint. 9, 1, 29.—
3. Poet., in mal. part., Lucil. ap. Non. 260, 30; Ov. H. 2, 58; 19, 138; Prop. 2, 2, 12: lateri parcere, Juv. 6, 37.—
B. Transf., in gen.
1. The side, flank, lateral surface of a thing (opp. frons and tergum; v. h. vv.): collis ex utraque parte lateris dejectus habebat et in frontem leniter fastigatus paulatim ad planiciem redibat, on each side, Caes. B. G. 2, 8; cf. Plin. 17, 23, 35, § 202: terra angusta verticibus, lateribus latior, Cic. Rep. 6, 20, 21: latus unum castrorum, Caes. B. G. 2, 5: insula, cujus unum latus est contra Galliam, id. ib. 5, 13: et (Fibrenus) divisus aequaliter in duas partis latera haec (insulae) adluit, Cic. Leg. 2, 3, 6.—Of a maritime country, the coast, seaboard: Illyricum, Juv. 8, 117: castelli, Sall. J. 93: tum prora avertit et undis Dat latus, the ship's side, Verg. A. 1, 105: ubi pulsarunt acres latera ardua fluctus, Ov. M. 11, 529: nudum remigio, Hor. C. 1, 14, 4; id. Epod. 10, 3: dextrum (domus), id. Ep. 1, 16, 6: mundi, id. C. 1, 22, 19: crystallus sexangulis nascitur lateribus, surfaces, Plin. 37, 2, 9, § 26.—Of an army, the flank, Tac. Agr. 35: reliquos equites ad latera disponit, Caes. B. G. 6, 7: ex itinere nostros latere aperto aggressi, id. ib. 1, 25; cf. id. ib. 2, 23 fin.: ad latus apertum hostium constitui, id. ib. 4, 25: ne simul in frontem, simul in latera, pugnaretur, Tac. Agr. 35.—So in fighting: latus dare, to expose one's side or flank to the adversary, Val. Fl. 4, 304 (v. II. A. infra).—
b. Esp. freq.: a (ab) latere, on or at the side or flank; a or ab lateribus, on or at the sides or flanks (opp. a fronte, in front, before, and a tergo, at the back, behind): a tergo, a fronte, a lateribus tenebitur, Cic. Phil. 3, 13, 32: a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat, Caes. B. C. 1, 25 fin.; id. B. G. 2, 25: ab omni latere securus, Amm. 16, 9, 3: ab latere aggredi, Liv. 27, 48: disjectos ab tergo aut lateribus circumveniebant, Sall. J. 50 fin.: ne quis inermibus militibus ab latere impetus fieri posset, Caes. B. G. 3, 29: Sulla profligatis iis, quos advorsum ierat, rediens ab latere Mauris incurrit, Sall. J. 101, 8: si ex hac causa unda prorumperet, a lateribus undae circumfunderentur, Sen. Q. N. 6, 6, 4: a lateribus, a fronte, quasi tria maria prospectat, Plin. Ep. 2, 17, 5.—
c. Less freq. with ex: latere ex utroque, Lucr. 2, 1049: ex lateribus aggredi aliquem, Sall. C. 60: tribus ex lateribus (locus) tegebatur, Hirt. B. Alex. 28, 4: ex alio latere cubiculum est politissimum, Plin. Ep. 2, 17, 10: omni ex latere armorum molibus urgeri, Amm. 19, 7, 7.—
d. With de: de latere ire, Lucr. 6, 117.—Without prep.: alio latere, Tac. A. 3, 74.—
2. Poet. (pars pro toto), the body: penna latus vestit, tenet, Ov. M. 2, 376: nunc latus in fulvis niveum deponit harenis, id. ib. 2, 865; cf. id. ib. 3, 23; 14, 710: forte, Hor. Ep. 1, 7, 26: fessum longā militiā, id. C. 2, 7, 18: credidit tauro latus, id. ib. 3, 27, 26: liminis aut aquae Caelestis patiens latus, id. ib. 3, 10, 20.—
II. Trop.
A. In gen.: in latera atque in terga incurrere, to attack the sides, i. e. the unguarded points, Quint. 9, 1, 20: aliena negotia centum Per caput et circa saliunt latus, encompass on every side, Hor. S. 2, 6, 34: ut a senis latere numquam discederem, never left his side, Cic. Lael. 1, 1; cf.: aliquem lateri alicujus adjungere, to attach to his side, i. e. to give him for a companion, Quint. 1, 2, 5; so, alicui latus dare, of a client, Sen. Q. N. 7, 32, 3 (cf. B. 1. infra): lateri adhaerere gravem dominum, hung about them, threatened them, Liv. 39, 25: Illyriorum rex, lateri ejus haerens, assiduis precibus promissa exigebat, Just. 29, 4, 8; cf.: Agathocles regis lateri junctus, civitatem regebat, id. 30, 2, 5: circumfusa turba lateri meo, Liv. 6, 15.—Esp.: sacpe dabis nudum latus, expose, Tib. 1, 4, 52: la. tus imperii nudum, Flor. 3, 5, 4: nec adulatoribus latus praebeas, expose yourself, lay yourself open to, Sen. Q. N. 4 praef.: latere tecto abscedere, i. e safe, unharmed, Ter. Heaut. 4, 2, 5: hic fugit omnes Insidias nullique malo latus obdit apertum, Hor. S. 1, 3, 59: ex uno latere constat contractus, on one side, Dig. 19, 1, 13 fin.; so ib. 3, 5, 5: nulla ex utroque latere nascitur actio, ib. 3, 5, 6, § 4.—
B. In partic.
1. To express intimacy, attachment: latus alicui cingere, to cling to, Liv. 32, 39, 8; esp. in the phrase: ab latere, at the side of, i. e. in intimate association with (rare, and perh. not ante-Aug.): ab latere tyranni: addit eos ab latere tyranni, Liv. 24, 5, 13; Curt. 3, 5, 15; cf.: ille tuum, Castrice, dulce latus, your constant associate, Mart. 6, 68, 4.—
2. Relationship, kindred, esp. collateral relationship (post-Aug.): quibus (liberis) videor a meo tuoque latere pronum ad honores iter relicturus, Plin. Ep. 8, 10, 3: sunt et ex lateribus cognati ut fratres sororesque, Dig. 38, 10, 10, § 8: ex latere uxorem ducere, ib. 23, 2, 68: latus omne divinae domus, Stat. S. 5 praef.: omnes personae cognatorum aut supra numerantur, aut infra, aut ex transverso, sive a latere ... a latere, fratres et sorores, liberique eorum; item parentium fratres et sorores liberique eorum, (Ulp.) de Grad. Cogn. 2 ap. Huschke, Jurisp. Antejust. p. 530.

Origins

Uncertain. Some indicate Proto-Indo-European *pleth₂- (“flat”) or *stelh₃- (“broad”), in which latter case it would be related with etymology 2 above; cf. also later m.

Descendants
  • Catalanllat
  • Englishlatus
  • Italianlato
  • Frenchlèsfrom Old French lez
  • Frenchlezfrom Old French lez
  • Englishlefrom Old French lez
  • Portugueseladofrom Old Galician-Portuguese lado
  • Spanishladofrom Old Spanish lado
  • Romanianlat
  • Romanianlatură

Quick answers

What does lātus mean in Latin?
lātus, a verb, means “borne, carried, having been carried; suffered, endured, having been suffered; reported, having been reported”.
What are the principal parts of lātus?
lātus, lāta, lātum (first/second-declension participle).
How do you pronounce lātus?
In classical Latin, [ˈɫaː.tʊs]; in ecclesiastical (church) Latin, [ˈlaː.tus].