verbthird conjugation
irrumpō
irrumpō (present infinitive irrumpere, perfect active irrūpī, supine irruptum)
Classical[ɪrˈrʊm.poː]Ecclesiastical[irˈrum.po]
Meaning
- to intrude
- to storm, dash, or burst into
- to invade
- to impose oneself
- to infringe; violate; interrupt, break or rush in or upon
Latīnē defined in Latin in our graded readers
Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Irruere · Irrumpere · Ingruere · Invadere
Irruere (εἰσρεῦσαι) means to rush on hastily and inconsiderately; irrumpere, to force one’s way with violence; ingruere (ingravare) to press on with threats and importunity; invadere, to fall upon with boldness, and without regard to consequences. (vi. 180.)
Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | irrumpō | irrumpēbam | irrumpam | irrūpī | irrūperam | irrūperō |
| 2nd sg. | irrumpis | irrumpēbās | irrumpēs | irrūpistī | irrūperās | irrūperis |
| 3rd sg. | irrumpit | irrumpēbat | irrumpet | irrūpit | irrūperat | irrūperit |
| 1st pl. | irrumpimus | irrumpēbāmus | irrumpēmus | irrūpimus | irrūperāmus | irrūperimus |
| 2nd pl. | irrumpitis | irrumpēbātis | irrumpētis | irrūpistis | irrūperātis | irrūperitis |
| 3rd pl. | irrumpunt | irrumpēbant | irrumpent | irrūpērunt irrūpēre | irrūperant | irrūperint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | irrumpam | irrumperem | irrūperim | irrūpissem |
| 2nd sg. | irrumpās | irrumperēs | irrūperīs | irrūpissēs |
| 3rd sg. | irrumpat | irrumperet | irrūperit | irrūpisset |
| 1st pl. | irrumpāmus | irrumperēmus | irrūperīmus | irrūpissēmus |
| 2nd pl. | irrumpātis | irrumperētis | irrūperītis | irrūpissētis |
| 3rd pl. | irrumpant | irrumperent | irrūperint | irrūpissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | irrumpor | irrumpēbar | irrumpar |
| 2nd sg. | irrumperis irrumpere | irrumpēbāris irrumpēbāre | irrumpēris irrumpēre |
| 3rd sg. | irrumpitur | irrumpēbātur | irrumpētur |
| 1st pl. | irrumpimur | irrumpēbāmur | irrumpēmur |
| 2nd pl. | irrumpiminī | irrumpēbāminī | irrumpēminī |
| 3rd pl. | irrumpuntur | irrumpēbantur | irrumpentur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | irrumpar | irrumperer |
| 2nd sg. | irrumpāris irrumpāre | irrumperēris irrumperēre |
| 3rd sg. | irrumpātur | irrumperētur |
| 1st pl. | irrumpāmur | irrumperēmur |
| 2nd pl. | irrumpāminī | irrumperēminī |
| 3rd pl. | irrumpantur | irrumperentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | irrumpe | irrumpere |
| pres. 2nd pl. | irrumpite | irrumpiminī |
| fut. 2nd sg. | irrumpitō | irrumpitor |
| fut. 3rd sg. | irrumpitō | irrumpitor |
| fut. 2nd pl. | irrumpitōte | — |
| fut. 3rd pl. | irrumpuntō | irrumpuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | irrumpere | irrumpī |
| perfect infinitive | irrūpisse | irruptum esse |
| future infinitive | irruptūrum esse | irruptum īrī |
| present participle | irrumpēns | — |
| perfect participle | — | irruptus irrupta, irruptā, irruptae, irruptam, irruptārum, irruptās, irrupte, irruptī, irruptīs, irruptō, irruptōrum, irruptōs |
| future participle | irruptūrus irruptūra, irruptūrā, irruptūrae, irruptūram, irruptūrārum, irruptūrās, irruptūre, irruptūrī, irruptūrīs, irruptūrō, irruptūrōrum, irruptūrōs, irruptūrum | irrumpendus irrumpundus, irrumpenda, irrumpendā, irrumpendae, irrumpendam, irrumpendārum, irrumpendās, irrumpende, irrumpendīs, irrumpendōrum, irrumpendōs |
gerundirrumpendī, irrumpendō, irrumpendumsupineirruptum, irruptū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- in oppidum irrumpere
- to break into the town.
irrumpo (inr-), rūpi, ruptum, 3, v. n. and a.
I. [in-rumpo], to break, burst, or rush in or into.
I. Lit.
(a). With advv. or prepp.:
cesso huc intro inrumpere? Ter. Eun. 5, 6, 26: nec inrumpo, quo non licet ire, Ov. P. 1, 7, 23: quocunque, id. Tr. 2, 305: qua irrumpens oceanus, etc., Plin. 3 prooem. § 3: in castra, Cic. Div. 1, 24, 50; Caes. B. G. 4, 14; 6, 36: in eam partem hostium, id. ib. 5, 43: in medios hostes, id. ib. 7, 50: in castellum, id. B. C. 3, 67: cum telis ad aliquem, Sall. C. 50, 2: ad regem, Vulg. 4 Reg. 3, 26: mare in aversa Asiae, Plin. 6, 13, 15, § 36: intra tecta, Sen. Oct. 732: tellurem irrumpentem in sidera, Sil. 15, 167: se in curiam, Varr. ap. Non. 263, 21: irrumpentis in curiam turbae, Suet. Calig. 14: in Macedoniam, Just. 24, 6, 1: vacuos in agros, Luc. 2, 441.—(b). With acc.:
quin oppidum irrumperent, Caes. B. C. 2, 13. 4: domum alicujus, id. ib. 3, 111, 1: portam, Sall. J. 58, 1; 25, 9: castra, Just. 2, 11, 15: interiora domus irrumpit limina, Verg. A. 4, 645: moenia Romae, Sil. 13, 79: stationes hostium, Tac. H. 3, 9: Italiam, id. ib. 4, 13: Karthaginem, Plin. 35, 4, 7, § 23: cubiculum, Suet. Claud. 37: triclinium, id. Vesp. 5: vacuam arcem, Sil. 2, 692.— (g). With dat.:
thalamo, Verg. A. 6, 528: templo, Sil. 2, 378: trepidis, id. 9, 365: sacris muris, id. 10, 368: tectis, id. 13, 176.—(d). Absol.:
cum irrumpere nostri conarentur, Caes. B. C. 3, 67: ad primum gemitum, upon the first groan, Suet. Oth. 11: dixit et irrupit, Ov. F. 6, 453: cognoscit hostes pluribus agminibus inrupturos, Tac. Agr. 25.—II. Trop., to break or rush in or upon; to intrude upon, invade, attack, interrupt:
quo modo in Academiam irruperit, Cic. Ac. 2, 44, 136: imagines in animos per corpus irrumpunt, id. ib. 2, 40, 125: in alicujus patrimonium, id. de Or. 3, 27, 108: luxuries in domum irrupit, id. ib. 3, 42, 168: in nostrum fletum, id. Lig. 5, 13: calamitates, quae ad me irruperunt, Sen. Ep. 117: irrumpet adulatio, Tac. H. 1, 15: grammatici ad prosopopoeias usque ... irrumpunt, venture upon, i. e. presume to teach, Quint. 2, 1, 2: Deos, i. e. boldly inquire the will of the gods, Stat. Achill. 1, 508: Phoebe, hanc dignare irrumpere mentem, to enter, inspire, id. Th. 10, 341: animos populi, Luc. 1, 470; 5, 167: extremique fragor convexa irrupit Olympi, id. 7, 478.—B. To break, violate:
foedus, Lact. 1, 18, 17; Vulg. 2 Macc. 13, 25: institutum, Lact. de Ira Dei, 14, 6: legem, Tert. adv. Marc. 4, 20: pacem, Cassiod. Var. 5, 43.Origins
- Proto-Indo-European*h₁én
- Proto-Italic*en
- Proto-Italic*en-
- Latinirrumpō
Proto-Indo-European *Hrew-? Proto-Indo-European *Hrewp- Proto-Indo-European *-né- Proto-Indo-European *Hrunépti Latin rumpō Latin irrumpō From in- (“in, into”) + rumpō (“to break”).
Descendants
- Catalanirrompre
- Englishirrupt
- Frenchirrompre
- Italianirrompere
- Portugueseirromper
- Romanianirumpe
- Romanianirupe
- Spanishirrumpir
In English words that came into English from irrumpō
- irruptionirruptio
- irruptirruptus