īnstaurō
Meaning
- to set up, erect, make
- to repeat, start, or perform anew or afresh; renew (after a period of disuse), resume
[...] īnstauratque diem dōnīs, pecudumque reclūsīs
And [Dido] repeats [the ritual] with [divine] offerings [each] day. And poring over the still-throbbing entrails within the just-opened breasts of [sacrificial] animals, she takes counsel [therein]. (Dido — acting as a haruspex — keeps re-enacting the extispicium as if there had been an error, a practice known as instauratio.)29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 4.63-64
Latīnē defined in Latin in our graded readers
renovō, restituōChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Instituere · Instaurare · Restituere · Restaurare
Instituere means to establish a profane, instaurare, a sacred, or honorable, or generally important institution, such as sacrifices, sacred games, wars and battles. Hence is instituere itself a usual, instaurare, a solemn, select expression. In the same manner restituere is distinguished from restaurare. (iv. 300.)
Conjugation conjugation 1
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | īnstaurō | īnstaurābam | īnstaurābō | īnstaurāvī | īnstaurāveram | īnstaurāverō īnstaurārō |
| 2nd sg. | īnstaurās | īnstaurābās | īnstaurābis | īnstaurāvistī īnstaurāstī | īnstaurāverās īnstaurārās | īnstaurāveris |
| 3rd sg. | īnstaurat | īnstaurābat | īnstaurābit | īnstaurāvit | īnstaurāverat īnstaurārat | īnstaurāverit īnstaurārit |
| 1st pl. | īnstaurāmus | īnstaurābāmus | īnstaurābimus | īnstaurāvimus | īnstaurāverāmus | īnstaurāverimus īnstaurārimus |
| 2nd pl. | īnstaurātis | īnstaurābātis | īnstaurābitis | īnstaurāvistis īnstaurāstis | īnstaurāverātis īnstaurārātis | īnstaurāveritis īnstaurāritis |
| 3rd pl. | īnstaurant | īnstaurābant | īnstaurābunt | īnstaurāvērunt īnstaurāvēre, īnstaurārunt | īnstaurāverant īnstaurārant | īnstaurāverint īnstaurārint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | īnstaurem | īnstaurārem | īnstaurāverim īnstaurārim | īnstaurāvissem īnstaurāssem |
| 2nd sg. | īnstaurēs | īnstaurārēs | īnstaurāverīs | īnstaurāvissēs īnstaurāssēs |
| 3rd sg. | īnstauret | īnstaurāret | īnstaurāverit īnstaurārit | īnstaurāvisset īnstaurāsset |
| 1st pl. | īnstaurēmus | īnstaurārēmus | īnstaurāverīmus īnstaurārīmus | īnstaurāvissēmus īnstaurāssēmus |
| 2nd pl. | īnstaurētis | īnstaurārētis | īnstaurāverītis īnstaurārītis | īnstaurāvissētis īnstaurāssētis |
| 3rd pl. | īnstaurent | īnstaurārent | īnstaurāverint īnstaurārint | īnstaurāvissent īnstaurāssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | īnstauror | īnstaurābar | īnstaurābor |
| 2nd sg. | īnstaurāris īnstaurāre | īnstaurābāris īnstaurābāre | īnstaurāberis īnstaurābere |
| 3rd sg. | īnstaurātur | īnstaurābātur | īnstaurābitur |
| 1st pl. | īnstaurāmur | īnstaurābāmur | īnstaurābimur |
| 2nd pl. | īnstaurāminī | īnstaurābāminī | īnstaurābiminī |
| 3rd pl. | īnstaurantur | īnstaurābantur | īnstaurābuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | īnstaurer | īnstaurārer |
| 2nd sg. | īnstaurēris īnstaurēre | īnstaurārēris īnstaurārēre |
| 3rd sg. | īnstaurētur | īnstaurārētur |
| 1st pl. | īnstaurēmur | īnstaurārēmur |
| 2nd pl. | īnstaurēminī | īnstaurārēminī |
| 3rd pl. | īnstaurentur | īnstaurārentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | īnstaurā | īnstaurāre |
| pres. 2nd pl. | īnstaurāte | īnstaurāminī |
| fut. 2nd sg. | īnstaurātō | īnstaurātor |
| fut. 3rd sg. | īnstaurātō | īnstaurātor |
| fut. 2nd pl. | īnstaurātōte | — |
| fut. 3rd pl. | īnstaurantō | īnstaurantor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | īnstaurāre | īnstaurārī |
| perfect infinitive | īnstaurāvisse īnstaurāsse | īnstaurātum esse |
| future infinitive | īnstaurātūrum esse | īnstaurātum īrī |
| present participle | īnstaurāns | — |
| perfect participle | — | īnstaurātus īnstaurāta, īnstaurātā, īnstaurātae, īnstaurātam, īnstaurātārum, īnstaurātās, īnstaurātī, īnstaurātōrum, īnstaurātōs |
| future participle | īnstaurātūrus īnstaurātūra, īnstaurātūrā, īnstaurātūrae, īnstaurātūram, īnstaurātūrārum, īnstaurātūrās, īnstaurātūre, īnstaurātūrī, īnstaurātūrīs, īnstaurātūrō, īnstaurātūrōrum, īnstaurātūrōs, īnstaurātūrum | īnstaurandus īnstauranda, īnstaurandā, īnstaurandae, īnstaurandam, īnstaurandārum, īnstaurandās, īnstaurande, īnstaurandīs, īnstaurandōrum, īnstaurandōs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- ludos instaurare
- to revive public games.
class.): Latinas, Cic. Q. Fr. 2, 6, 4: caedem, Auct. Or. pro Dom. 3: (with renovare) scelus pristinum, Cic. Verr. 1, 4, 11: novum de integro bellum, Liv. 37, 19, 5: infestis pugnam sagittis, Juv. 15, 74: societatem. Suet. Ner. 57: omne genus operis, auspicandi causa, Col. 11, 2, 98: cinere aut gypso instaurare vina, Plin. 14, 20, 25, § 126: sibi monumenta, id. 31, 2, 3, § 6: opus, id. 34, 7, 18, § 46: sibi tunicas, id. 11, 23, 27, § 77: instaurati animi, refreshed, Verg. A. 2, 451: sacrum diis loci, to offer, perform, Tac. H. 2, 70: dī, talia Graiis, Instaurate, i. e. to repay, requite, Verg. A. 6, 530: pervigiles popinas, to frequent anew, Juv. 8, 158.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Indo-European*h₁én
- Proto-Italic*en
- Proto-Italic*en-
- Latinīnstaurō
Proto-Indo-European *steh₂-der. Proto-Indo-European *steh₂u-ro- Proto-Italic *stauros Latin *staurō Latin instauro From in- + *staurō, from Proto-Italic *stauros, from Proto-Indo-European *steh₂u-ro-, from *steh₂-. The first meaning, which was also continued in the Romance languages, was "erect", "establish". The meaning "renew" arose by applying this meaning to a structure whose stability has ceased or to an event which has ended. Compare German in Stand setzen (“to repair”), literally "to set in stand". A semantical influence of the related restaurō (“to restore”) (see there for close cognates) is also likely.
- Catalaninstaurar
- Frenchinstaurer
- Italianinstaurare
- Englishstorefrom Old French estorer
- Portugueseinstaurar
- Romanianinstaura
- Spanishinstaurar
- Galicianinstaurar
In English words that came into English from īnstaurō
- storeīnstaurāre
- instaurationinstauratio
- instaurateīnstaurātus
- astoreinstaurare