adjectivefirst/second-declension adjective
hiulcus
hiulcus (feminine hiulca, neuter hiulcum, adverb hiulcē)
Classical[hiˈʊɫ.kʊs]Ecclesiastical[iˈul.kus]
Meaning
- adjectivegaping, split, cleft, opened, open; cracked
Quod superest, quaecumque premes virgulta per agros, Sparge fimo pingui et multa memor occule terra, Aut lapidem bibulum aut squalentis infode conchas; Inter enim labentur aquae tenuisque subibit Halitus atque animos tollent sata; iamque reperti, Qui saxo super atque ingentis pondere testae Urgerent; hoc effusos munimen ad imbris,
Translation by James B. Greenough For the rest, whate'er The sets thou plantest in thy fields, thereon Strew refuse rich, and with abundant earth Take heed to hide them, and dig in withal Rough shells or porous stone, for therebetween Will water trickle and fine vapour creep, And so the plants their drooping spirits raise. Aye, and there have been, who with weight of stone Or heavy potsherd press them from above; This serves for shield in pelting showers, and this When the hot dog-star chaps the fields [open] with drought.c. 37 BCE – 30 BCE, Vergilius, Georgicon 2.346–353 - adjectivepoeticcleaving, splitting, destroying
- adjectivefigurativelyrhetoricnot well connected, forming a hiatus, disconnected
Conlocationis est componere et struere verba sic, ut neve asper eorum concursus neve hiulcus sit, sed quodam modo coagmentatus et levis; in quo lepide soceri mei persona lusit is, qui elegantissime id facere potuit, Lucilius: […]
55 BCE, Cicero, De oratore 3.171Nam et coeuntes litterae, quae συναλιφαί dicuntur, etiam leviorem faciunt orationem, quam si omnia verba suo fine cludantur, et nonnunquam hiulca etiam decent faciuntque ampliora quaedam: ut pulchra oratione ista iacta te cum longae per se et velut opimae syllabae aliquid etiam medii temporis inter vocales, quasi intersistatur, adsumunt.
c. 95 CE, Quintilianus, Institutio oratoria 9.4.36 - adjectivefigurativelyrareeager, longing, desirous
Nolo ego cum improbis te viris, gnate mi, neque in via, neque in foro necullum sermonem exsequi novi ego hoc saeculum moribus quibus siet: malus bonum malum esse volt, ut sit sui similis; turbant, miscent mores mali: rapax avarus invidus
c. 195 BCE, Plautus, Trinummus 2.2
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | hiulcus | hiulca | hiulcum |
| genitive | hiulcī | hiulcae | hiulcī |
| dative | hiulcō | hiulcae | hiulcō |
| accusative | hiulcum | hiulcam | hiulcum |
| ablative | hiulcō | hiulcā | hiulcō |
| vocative | hiulce | hiulca | hiulcum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | hiulcī | hiulcae | hiulca |
| genitive | hiulcōrum | hiulcārum | hiulcōrum |
| dative | hiulcīs | hiulcīs | hiulcīs |
| accusative | hiulcōs | hiulcās | hiulca |
| ablative | hiulcīs | hiulcīs | hiulcīs |
| vocative | hiulcī | hiulcae | hiulca |
hĭulcus, a, um, adj. hio,
I. gaping, split, cleft, opened, open.
I. Lit. (only poet.):
ubi hiulca siti findit Canis aestifer arva, Verg. G. 2, 353: Aegyptus, Stat. Th. 4, 708: venae fluminis, id. ib. 9, 450: juga montis Tauri, Sol. 38 fin.: nubes, Claud. Cons. Prob. et Olybr. 206: nimbi, id. Rapt. Pros. 2, 230: vulnus, Sid. Ep. 6, 7: ova, Claud. III. Cons. Hon. 4 praef.: mucro, i. e. ungues ferrei, Prud. στεφ. 10, 452: ictus, id. ib. 5, 113.— * B. Poet. transf., act., cleaving, destroying:
fulmen, Stat. Th. 1, 26.—II. Trop.
A. Of speech, gaping, not well connected, forming a hiatus (class.):
struere verba sic, ut neve asper eorum concursus neve hiulcus sit, sed quodammodo coagmentatus et levis, Cic. de Or. 3, 43, 171; cf.: hiulcae voces, id. Or. 44, 150: nonnumquam hiulca etiam decent, Quint. 9, 4, 36.—* B. Eager, longing for any thing:
gens, Plaut. Trin. 2, 2, 9.—* Adv.: hiulcē (acc. to II. A.), of speech, in a gaping manner, with a hiatus: non aspere, non vaste, non rustice, non hiulce, sed presse et aequabiliter et leniter (loqui), Cic. de Or. 3, 12, 45.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
hiulcus adj.
hio, gaping, split, cleft, opened, open : siti arva, V.—Fig., of speech, gaping, not well connected, forming an hiatus : eorum (verborum) concursus: voces.
Origins
Uncertain, perhaps from an adjective *hiulus or a verb *hiulō + -cus, from hiō; compare petulcus.