fūnus
Meaning
- funeral
- death
- dead body, corpse
Latīnē defined in Latin in our graded readers
pompa quā mortuus ad sepulcrum fertur.mors, pompa mortuīChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Funus · Exsequiæ · Pompa
Funus (from φοινός, πεφνεῖν,) denotes the mere carrying out of the corpse, like ἐκφορά; whereas exsequiæ and pompa (πομπή) denote the solemn procession; exsequiæ, of the living, as relations and friends; pompa, of the inanimate, as the images of ancestors, and other pageants. Cic. Quint. 15. Funus, quo amici conveniunt ad exsequias cohonestandas. And Plin. H. N. x. 43. Flor. iii. 20. Nep. Att. 22. Elatus est in lecticula, sine ulla funeris pompa, comitantibus omnibus bonis, maxima vulgi frequentia. And Cic. Mil. 13. Tac. Ann. iii. 5. (iv. 408.)
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | fūnus | fūnera |
| genitive | fūneris | fūnerum |
| dative | fūnerī | fūneribus |
| accusative | fūnus | fūnera |
| ablative | fūnere | fūneribus |
| vocative | fūnus | fūnera |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- funus alicuius exsequi
- to attend a person's funeral.
- funus or exsequias celebrare
- to celebrate the obsequies.
- exsequias alicuius funeris prosequi
- to attend a person's funeral.
- funus alicui facere, ducere (Cluent. 9. 28)
- to carry out the funeral obsequies.
- funere efferri or simply efferri (publice; publico, suo sumptu)
- to be interred (at the expense of the state, at one's own cost).
conditum jam, sepulcrum, Serv. ad Verg. A. 2, 539 (freq. and class.). funus, quo amici conveniunt ad exsequias cohonestandas, Cic. Quint. 15, 50; cf.: mater exsequias illius funeris prosecuta, id. Clu. 71, 201: funus innumeris exsequiis celebratum, Plin. 10, 43, 60, § 122: mercedem funeris ac sepulturae constituere, Cic. Verr. 2, 5, 51, § 134: maeror funeris, id. Lael. 3, 11: cui acerbissimum funus ducitur, id. Quint. 15, 50; cf.: funus triumphali portā ducendum, Suet. Aug. 100: facere filio, Cic. Clu. 9, 28: celebrare, Liv. 8, 10, 10: ornare, Cic. Rep. 6, 2; Suet. Aug. 100: paterno funeri omnia justa solvere, Cic. Rosc. Am. 8, 23: funeri operam dare, id. Att. 15, 1, B, 1: venire in funus, id. ib.: pro ea copia quae Athenis erat, funus ei (Marcello) satis amplum faciendum curavi, Serv. ap. Cic. Fam. 4, 12, 3: funus militare alicui facere, Liv. 3, 43, 7; cf.: prodire (alicui) in funus, Ter. And. 1, 1, 88; Varr. R. R. 1, 69, 2: funere efferri, Cic. de Or. 2, 55, 225; Suet. Ner. 9; 30; 33: praetereunte funere, id. Tib. 57: corpus crematum publico funere, id. ib. 75: nec te in tua funera mater Produxi (= funus tuum duxi), Verg. A. 9, 486: funus imagines Ducant triumphales tuum, i. e. be borne at the head of the procession, Hor. Epod. 8, 11: sub ipsum funus, id. C. 2, 18, 18: statim a funere, Suet. Caes. 85.—Comically: fecisti funus med absente prandio: Cur ausu's facere, quoi ego adaeque heres eram? have buried, i. e. devoured it, Plaut. Men. 3, 2, 27.—In plur.: funera agitant, exsequia ititant, Naev. 3, 9: nemo me lacrumis decoret, nec funera fletu Faxit, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 15, 34, and de Sen. 20, 73 (Epigr. 3, p. 162 Vahl.); poetically imitated by Cicero: linquamus amicis Maerorem, ut celebrent funera cum gemitu, Cic. poët. Tusc. 1, 49, 117: cum senatus auctoritatem suam in virorum fortium funeribus ornamentisque ostenderit, id. Phil. 9, 7, 16: edictum, quod de funeribus habeant (aediles curules), id. ib. § 17: tristia, Hor. Ep. 2, 2, 74: tria si concurrant foro, id. S. 1, 6, 43: justa reddere alicui, Plin. 10, 2, 2, § 4; Sil. 2, 184.—haeccine parva meum funus arena teget? Prop. 1, 17, 8: lacerum, Verg. A. 9, 491.—In plur., of a corpse, Val. Fl. 3, 298: mixta senum ac juvenum densentur funera, Hor. C. 1, 28, 19; of the manes of the departed: cum semel infernas intrarunt funera leges, Prop. 4 (5), 11, 3.—maturo propior ... funeri, Hor. C. 3, 15, 4: vicinum funus ut aegros Exanimat, id. S. 1, 4, 126: exstinctum Nymphae crudeli funere Daphnin Flebant, Verg. E. 5, 20: (quos) Abstulit atra dies, et funere mersit acerbo, id. A. 6, 429: qui patrios foedasti funere vultus, with murder, id. ib. 2, 539.—Freq. in plur.: quae funera Turnus Ediderit, Verg. A. 9, 526; cf. id. ib. 10, 602; Hor. C. 1, 15, 10; 4, 14, 49; once in Cic., acc. to Nonius: ut vix hominum acerbis funeribus satietur, Cic. Fragm. ap. Non. 300, 26 (id. Rep. 2, 41 Mos.).—vir summā eloquentiā dixit graviter, casum illum meum funus esse rei publicae, sed funus justum et indictum, Cic. Prov. Cons. 19, 45: dum Capitolio Regina (Cleopatra) dementes ruinas Funus et imperio parabat, Hor. C. 1, 37, 8. —In plur.: sub lacrimosa Trojae Funera, Hor. C. 1, 8, 15: pro dira pudoris funera, Luc. 4, 231.—Also concr. of persons plotting destruction: Gabinium et Pisonem, duo rei publicae portenta ac paene funera, Cic. Prov. Cons. 1, 2.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
From Proto-Italic *fūnos, of uncertain origin. Possibly from earlier *θūnos, from Proto-Indo-European *dʰu-Hnós, from a root *dʰew-, which would make it a cognate with English death if in the "to die" sense, or alternatively Proto-Celtic *dūnom (“stronghold, rampart”) if in a different sense meaning "rampart".