familiāris1
Meaning
- two terminationof or pertaining to servants
- two terminationof or pertaining to a household or family
res familiaris
family estate, family heritage - two terminationfamiliar, intimate, friendly
- two terminationof or belonging to one's own self, country, etc.
- two terminationcustomary, habitual
- two terminationfitting, appropriate
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quī ad familiam pertinet; amīcus domūs.Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Socius · Sodalis · Amicus · Familiaris · Particeps · Consors
1. Socii (from sequi) are bound by common interests to act together, as partners, companions, etc.; sodales and socienni, like ἑταῖροι, are bound only by being pleased with each to the common enjoyment of life, as comrades and good friends; but sodalis (from ἔθος, ἠθεῖος) is the more elevated, sociennus, a more comic expression. Socius is generally in construction with an objective genitive, which names the purpose of the sociatio; whereas sodalis only with a subjective genitive, which names the other sodalis; socius periculi, culpæ, but sodalis meus. 2. Sodalis is a good friend, with whom one stands in a sociable, that is to say, a calm state of intercourse; amicus, a friend, with whom one exchanges the sacred feeling of love and respect; familiaris, a confidant, to whom one is bound, as one heart and soul, in mirth and sorrow. 3. The socius rei is considered in the state of a fellow-laborer or fellow-sufferer; the particeps and consors as sharers in an enjoyment or in a possession; the particeps, because he voluntarily takes a part in a thing, in opp. to expers, like μέτοχος; the consors, because, without co-operating, he is entitled to a share, in opp. to exsors. Cic. Balb. 28. Fuit hic multorum illi laborum socius aliquando; est fortasse nunc nonnullorum particeps commodorum. Liv. xxi. 41, and Suet. Aug. 25. The co-regent is socius imperii, so far as he shares in the business of government; consors, so far as the office is merely honorary. (iv. 208.)
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | familiāris | familiāris | familiāre |
| genitive | familiāris | familiāris | familiāris |
| dative | familiārī | familiārī | familiārī |
| accusative | familiārem | familiārem | familiāre |
| ablative | familiārī | familiārī | familiārī |
| vocative | familiāris | familiāris | familiāre |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | familiārēs | familiārēs | familiāria |
| genitive | familiārium | familiārium | familiārium |
| dative | familiāribus | familiāribus | familiāribus |
| accusative | familiārīs familiārēs | familiārīs familiārēs | familiāria |
| ablative | familiāribus | familiāribus | familiāribus |
| vocative | familiārēs | familiārēs | familiāria |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- rem familiarem tueri
- to manage one's affairs, household, property well or ill.
- uti aliquo familiariter
- to be on very intimate terms with...
- rem familiarem neglegere
- to neglect, mismanage one's household matters.
- uti aliquo (familiariter)
- to be on intimate terms with some one.
- sermo familiaris et cotidianus
- the ordinary usage of language, everyday speech.
- dissipare rem familiarem (suam)
- to squander all one's property.
- homo intimus, familiarissimus mihi
- my most intimate acquaintance.
- rem domesticam, familiarem administrare, regere, curare
- to keep house.
majores nostri servos (quod etiam in mimis adhuc durat) familiares appellaverunt, Sen. Ep. 47 med.: hujus familiae familiarem, Plaut. Am. 1, 1, 203; id. Ep. 1, 1, 2.—fundus, Plaut. As. 5, 2, 24; cf. focus, Col. 11, 1, 19: filius, Plaut. Capt. 2, 2, 23: negotiis familiaribus impediti, Auct. Her. 1, 1, 1; cf.: res domesticae ac familiares, Cic. Tusc. 1, 1, 2; so, res, the household, family affairs, property, Plaut. Stich. 1, 2, 88; Caes. B. G. 1, 18, 4; Quint. 12, 1, 6; 12, 7, 9: ab domo ab re familiari, diutius abesse, Liv. 5, 4, 6 al.; cf. copiae, Liv. 2, 16, 7: pecuniae, Tac. A. 4, 15: rationes, id. ib. 6, 16: curae, id. ib. 11, 7: referam nunc interiorem ac familiarem ejus vitam, Suet. Aug. 61: vita, Plaut. Pers. 1, 3, 46: quis umquam in luctu domestico, quis in funere familiari cenavit cum toga pulla? Cic. Vatin. 13, 31: parricidium, i. e. committed on a member of the same family, Att. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67: maeror, a family grief, Plaut. Cist. 4, 2, 60: Lar, Cic. Quint. 27, 85; Cic. Verr. 2, 3, 11, § 27; id. Rep. 5, 5 Mos. N. cr., v. Lar; cf.: numen Minerva, Quint. 10, 1, 91.—videmus Papum Aemilium C. Luscino familiarem fuisse, etc., Cic. Lael. 11, 39: biduo factus est mihi familiaris, id. Fam. 3, 1, 2; id. Phil. 2, 32, 78; id. Rep. 2, 20; cf. id. Fam. 7, 8, 1: amici, Plin. Ep. 9, 34, 1; 9, 37, 1: sermones, Cic. Off. 2, 11, 39; id. Fam. 15, 15, 1; id. Att. 1, 9, 1; cf. epistolae, Quint. 1, 1, 29: minus familiari vultu respexisse, friendly, Suet. Caes. 78: voltus ille, Cic. Att. 1, 11, 1: colloquium, Liv. 25, 18, 5: jam inde a puero in omnia familiaria jura assuetus, the rights of intimacy, id. 24, 5, 9: voluntas, Sen. Ben. 6, 16, 1; cf.: vox auribus meis familiaris, Petr. 100: familiaribus magis ei aetati exemplis, Quint. 5, 10, 96: exempla, id. 7, 2, 17; 9, 4, 44: verba regionibus quibusdam magis familiaria, id. 8, 2, 13: litterae, Suet. Tib. 62.—Comp.: qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est, Cic. de Or. 3, 19, 71: aditus in domum, Liv. 24, 5, 7: frater ei (with carior), Nep. Att. 16, 2: quo boves familiariores bubulco fiant, Col. 6, 2, 6: color argenti militaribus signis, Plin. 33, 3, 19, § 58. —Sup.: homo amantissimus familiarissimus, conjunctissimus officiis, Cic. Sull. 20, 57; cf. id. Att. 16, 16, F. 17: luna terris familiarissimum sidus, Plin. 2, 9, 6, § 41; 16, 18, 30, § 75; 16, 31, 57, § 131.—est ex meis domesticis atque intimis familiaribus, Cic. Fam. 3, 1, 3: familiaris meus, id. Lael. 24, 89: per C. Valerium Procillum familiarem suum cum eo colloquitur, Caes. B. G. 1, 19, 3: Caelii, Cic. Cael. 25, 61: pauci familiares, id. Lael. 1, 2.—Sup.: quod M. Aemulius unus est ex meis familiarissimis atque intimis maxime necessarius, Cic. Fam. 13, 27, 2; cf.: intimus, proximus, familiarissimus quisque, id. Q. Fr. 1, 4, 1: familiarissimus meus, id. Fam. 13, 13, 1: familiarissimi ejus, id. Rep. 1, 9.—(haruspices) fissum familiare et vitale tractant, Cic. Div. 2, 13, 32; cf.: Decio caput jecinoris a familiari parte caesum haruspex dicitur ostendisse, Liv. 8, 9, 1; cf.: mater procurans familiare ostentum, Liv. 26, 6, 14.—mihi familiare est omnes cogitationes meas tecum communicare, Plin. Ep. 4, 24, 7; 2, 5, 10: familiare est hominibus omnia sibi ignoscere, Vell. 2, 30, 3: fuisse statuariam artem familiarem Italiae quoque indicant, Plin. 34, 7, 16, § 33; 35, 7, 31, § 49.—quae peregrina ... transferuntur, minus sunt familiaria nostro solo quam vernacula, Col. 3, 4, 1: familiarissimum hoc platanis, Plin. 16, 31, 57, § 131: hipposelinum sabulosis familiarissimum, id. 19, 8, 48, § 163.—Hence, fămĭlĭārĭter, adv. * agros in montibus Romani acceperunt familiariter, Front. de Colon. p. 119 Goes.—hominem ignotum compellare familiariter, Plaut. Men. 2, 3, 23; cf.: nimium familiariter Me attrectas, id. Rud. 2, 4, 6; id. Ep. 1, 1, 2: nihil turpius quam cum eo bellum gerere, quicum familiariter vixeris, Cic. Lael. 21, 77: familiariter amicus, Quint. 1, 2, 15: amatum a me, id. 10, 3, 12: dilectus, Plin. Ep. 9, 19, 5 et saep.: loqui, Cic. Div. in Caecil. 12, 37: scribere, id. Att. 9, 4, 1: nosse causas, i. e. to be familiarly or intimately, accurately acquainted with, Quint. 6, 4, 8; 5, 7, 7: quod ex longinquo petitur, parum familiariter nostro solo venit, i. e. suitable, adapted, Col. Arb. 1, 3.—Comp.: licentius, liberius, familiarius cum domina vivere, Cic. Cael. 23, 57: factum, id. de Or. 2, 3, 14; Quint. 2, 7, 3.—Sup.: cum Verre familiarissime et amicissime vivere, Cic. Div. in Caecil. 9, 29; Nep. Ages. 1, 1.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Proto-Italic *-ālis Latin -ālis Latin -āris Latin familiāris From familia (“household”) + -āris.
- Catalanfamiliar
- Englishfamiliar
- Frenchfamilier
- Italianfamiliare
- Portuguesefamiliar
- Romanianfamiliar
- Spanishfamiliar
- Friulianfamiliâr
- Galicianfamiliar
- Normanfanmilyi
In English words that came into English from familiāris
- familiarfamiliāris
- familiarityfamiliāritātem