verbfirst conjugation
exspīrō
exspīrō (present infinitive exspīrāre, perfect active exspīrāvī, supine exspīrātum)
Classical[ɛks(ː)piː.roː]Ecclesiastical[eksˈspiː.ro]
exspīrātus perf. pass. ptcp.
Meaning
- to exhale (breathe out)
- to expire
- to die
Latīnē defined in Latin in our graded readers
spīritum ēmittō, moriorexspīrō -āre — in Evangelium secundum Marcum, ch. 21
Conjugation conjugation 1
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | exspīrō | exspīrābam | exspīrābō | exspīrāvī | exspīrāveram | exspīrāverō exspīrārō |
| 2nd sg. | exspīrās | exspīrābās | exspīrābis | exspīrāvistī exspīrāstī | exspīrāverās exspīrārās | exspīrāveris |
| 3rd sg. | exspīrat | exspīrābat | exspīrābit | exspīrāvit | exspīrāverat exspīrārat | exspīrāverit exspīrārit |
| 1st pl. | exspīrāmus | exspīrābāmus | exspīrābimus | exspīrāvimus | exspīrāverāmus | exspīrāverimus exspīrārimus |
| 2nd pl. | exspīrātis | exspīrābātis | exspīrābitis | exspīrāvistis exspīrāstis | exspīrāverātis exspīrārātis | exspīrāveritis exspīrāritis |
| 3rd pl. | exspīrant | exspīrābant | exspīrābunt | exspīrāvērunt exspīrāvēre, exspīrārunt | exspīrāverant exspīrārant | exspīrāverint exspīrārint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | exspīrem | exspīrārem | exspīrāverim exspīrārim | exspīrāvissem exspīrāssem |
| 2nd sg. | exspīrēs | exspīrārēs | exspīrāverīs | exspīrāvissēs exspīrāssēs |
| 3rd sg. | exspīret | exspīrāret | exspīrāverit exspīrārit | exspīrāvisset exspīrāsset |
| 1st pl. | exspīrēmus | exspīrārēmus | exspīrāverīmus exspīrārīmus | exspīrāvissēmus exspīrāssēmus |
| 2nd pl. | exspīrētis | exspīrārētis | exspīrāverītis exspīrārītis | exspīrāvissētis exspīrāssētis |
| 3rd pl. | exspīrent | exspīrārent | exspīrāverint exspīrārint | exspīrāvissent exspīrāssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | exspīror | exspīrābar | exspīrābor |
| 2nd sg. | exspīrāris exspīrāre | exspīrābāris exspīrābāre | exspīrāberis exspīrābere |
| 3rd sg. | exspīrātur | exspīrābātur | exspīrābitur |
| 1st pl. | exspīrāmur | exspīrābāmur | exspīrābimur |
| 2nd pl. | exspīrāminī | exspīrābāminī | exspīrābiminī |
| 3rd pl. | exspīrantur | exspīrābantur | exspīrābuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | exspīrer | exspīrārer |
| 2nd sg. | exspīrēris exspīrēre | exspīrārēris exspīrārēre |
| 3rd sg. | exspīrētur | exspīrārētur |
| 1st pl. | exspīrēmur | exspīrārēmur |
| 2nd pl. | exspīrēminī | exspīrārēminī |
| 3rd pl. | exspīrentur | exspīrārentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | exspīrā | exspīrāre |
| pres. 2nd pl. | exspīrāte | exspīrāminī |
| fut. 2nd sg. | exspīrātō | exspīrātor |
| fut. 3rd sg. | exspīrātō | exspīrātor |
| fut. 2nd pl. | exspīrātōte | — |
| fut. 3rd pl. | exspīrantō | exspīrantor |
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | exspīrāre | exspīrārī |
| perfect infinitive | exspīrāvisse exspīrāsse | exspīrātum esse |
| future infinitive | exspīrātūrum esse | exspīrātum īrī |
| present participle | exspīrāns | — |
| perfect participle | — | exspīrātus exspīrāta, exspīrātā, exspīrātae, exspīrātam, exspīrātārum, exspīrātās, exspīrātī, exspīrātōrum, exspīrātōs |
| future participle | exspīrātūrus exspīrātūra, exspīrātūrā, exspīrātūrae, exspīrātūram, exspīrātūrārum, exspīrātūrās, exspīrātūre, exspīrātūrī, exspīrātūrīs, exspīrātūrō, exspīrātūrōrum, exspīrātūrōs, exspīrātūrum | exspīrandus exspīranda, exspīrandā, exspīrandae, exspīrandam, exspīrandārum, exspīrandās, exspīrande, exspīrandīs, exspīrandōrum, exspīrandōs |
gerundexspīrandī, exspīrandō, exspīrandumsupineexspīrātum, exspīrātū
ex-spīro (expīro), āvi, ātum, 1, v. a. and n. (mostly poet. and in post-Aug. prose; not in Cic. and Caes.).
I. Act., to breathe out, to emit, to blow out, to exhale, give out: animam pulmonibus, Lucil. ap. Non. 38, 27:
animam medios in ignes, Ov. M. 5, 106: auras, id. ib. 3, 121: flumen sanguinis de pectore, Lucr. 2, 354; cf.: flammas pectore, Verg. A. 1, 44: odorem de corpore, Lucr. 4, 124: sonos per saxa (unda), Sil. 9, 285: colorem (uniones), Plin. 9, 35, 56, § 115.—B. Poet. transf.:
cadavera vermes, i. e. send forth, produce, Lucr. 3, 720: silva comas tollit fructumque exspirat in umbras, i. e. spreads out into foliage, Stat. S. 5, 2, 70.—C. Exspirare animam, to expire, die, Gell. 3, 15 init.—
II. Neutr.
A. To rush forth, come forth, be exhaled.
1. Lit.:
per fauces montis ut Aetnae Exspirent ignes, Lucr. 6, 640: ignis foras (with exire in auras), id. 6, 886: vis fera ventorum, Ov. M. 15, 300: halitus Averni, Val. Fl. 4, 493: unguenta, evaporate, Plin. 13, 3, 4, § 20: vis, Lucil. ap. Non. 38, 30.—* B. To breathe one's last, to expire.
I. Lit.:
ut per singulos artus exspiraret, Sall. H. 1, 30 Dietsch.: atram tundit humum exspirans, Verg. A. 10, 731: ubi perire jussus exspiravero, Hor. Epod. 5, 91: inter primam curationem exspiravit, Liv. 2, 20, 9: inter verbera et vincula, id. 28, 19, 12: extremus exspirantis hiatus, Quint. 6, 2, 31; 9, 2, 73; Sen. Ep. 99, 27; Curt. 3, 5, 4; Suet. Tib. 21; id. Claud. 23; Val. Max. 4, 5, 6; Plin. 7, 36, 36, § 122.— Pass. impers.: quoniam membranā cerebri incisā statim exspiretur, Plin. 11, 37, 67, § 178: exspiravit aper dentibus apri, Juv. 15, 162.—2. Trop., to expire, perish, come to an end, cease:
si ego morerer, mecum exspiratura res publica erat, Liv. 28, 28, 11: libertate jam exspirante, Plin. Pan. 57, 4: ne res publica exspiraret, Val. Max. 3, 2, 18: criminis causa exspirat, becomes extinct, ceases, Dig. 48, 17, 1 fin.; 24, 3, 19: prior obligatio, ib. 45, 1, 58.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
ex-spīrō or expīrō āvī, ātus, āre,
to breathe out, emit, blow out, exhale, give out: medios animam in ignīs, O.: flammas pectore, V.: Vis ventorum Exspirare aliquā cupiens, escape, O.—To breathe one's last, expire: exspirans Adloquitur, with her last breath, V.: ubi exspiravero, H.: inter primam curationem, L.: in pugnā, L.: dentibus apri, Iu. —Fig., to expire, perish, come to an end, cease: mecum exspiratura res p. erat, L.
Origins
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰ
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
- Proto-Italic*eks
- Latinexspīrō
Latin ex- Proto-Indo-European *(s)peys-der.? Latin spīrō Latin exspīrō From ex- + spīrō.
Elsewhere
- Catalanexpirar
- Frenchexpirer
- Englishexpirefrom French expirer
- Italianespirare
- Occitanexpirar
- Portugueseexpirar
- Romanianexpira
- Spanishexpirar
Italo-Romance
- Italianspirare
Ibero-Romance
- Portugueseespirrar
- Galicianesbilrar
- Galicianesbirrar
- Galicianespirrar
- Galicianespurrar