verbthird conjugation, no passive
exārdēscō
exārdēscō (present infinitive exārdēscere, perfect active exārsī, supine exārsum)
Classical[ɛk.saːrˈdeːs.koː]Ecclesiastical[eɡ.zarˈdɛs.ko]
Meaning
- to flare or blaze up
- to glow
- figurativelyto rage, blaze forth, burst forth, flare up, become fired, inflamed, excited
“Exārsēre ignēs animō; subit īra cadentem ulcīscī patriam et scelerātās sūmere poenās.” “Fires raged within my spirit; a wrathful impulse provokes me to avenge my dying homeland and to exact retribution for the wicked crimes [of Helen].” (Syncopation: exarser(unt); infinitives of purpose: ulcisci, sumere.)
29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 2.575–576 - to be provoked
- to be exasperated
Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | exārdēscō | exārdēscēbam | exārdēscam | exārsī | exārseram | exārserō |
| 2nd sg. | exārdēscis | exārdēscēbās | exārdēscēs | exārsistī | exārserās | exārseris |
| 3rd sg. | exārdēscit | exārdēscēbat | exārdēscet | exārsit | exārserat | exārserit |
| 1st pl. | exārdēscimus | exārdēscēbāmus | exārdēscēmus | exārsimus | exārserāmus | exārserimus |
| 2nd pl. | exārdēscitis | exārdēscēbātis | exārdēscētis | exārsistis | exārserātis | exārseritis |
| 3rd pl. | exārdēscunt | exārdēscēbant | exārdēscent | exārsērunt exārsēre | exārserant | exārserint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | exārdēscam | exārdēscerem | exārserim | exārsissem |
| 2nd sg. | exārdēscās | exārdēscerēs | exārserīs | exārsissēs |
| 3rd sg. | exārdēscat | exārdēsceret | exārserit | exārsisset |
| 1st pl. | exārdēscāmus | exārdēscerēmus | exārserīmus | exārsissēmus |
| 2nd pl. | exārdēscātis | exārdēscerētis | exārserītis | exārsissētis |
| 3rd pl. | exārdēscant | exārdēscerent | exārserint | exārsissent |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | exārdēsce | — |
| pres. 2nd pl. | exārdēscite | — |
| fut. 2nd sg. | exārdēscitō | — |
| fut. 3rd sg. | exārdēscitō | — |
| fut. 2nd pl. | exārdēscitōte | — |
| fut. 3rd pl. | exārdēscuntō | — |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | exārdēscere | — |
| perfect infinitive | exārsisse exardescisse | — |
| future infinitive | exārsūrum esse | — |
| present participle | exārdēscēns | — |
| future participle | exārsūrus | — |
gerundexārdēscendī, exārdēscendō, exārdēscendumsupineexārsum, exārsū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- desiderio exardescere
- to be consumed with longing.
- bellum oritur, exardescit
- war breaks out.
- iracundia exardescere, effervescere
- to be transported with passion.
ex-ardesco, arsi, arsum, 3,
I. v. inch. n., qs. to blaze out, i. e. to kindle, take fire (class.; esp. freq. in the trop. sense and in Cic.; cf.: ardeo, ferveo, caleo, flagro, candeo, uro, etc., incendor, inflammor, etc.).
I. Lit.:
nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae, etc., Cic. de Or. 2, 45 fin.: sulphur exardescens, Plin. 35, 15, 50, § 175.—B. Transf., of the sun's heat:
exarsit dies, Mart. 3, 67, 6.—And of a fiery color: fulgor carbunculi exardescens, Plin. 37, 7, 25, § 94.—II. Trop., to be kindled, inflamed, to break out (in a good and bad sense).
A. Of personal subjects:
exarsit iracundia ac stomacho, Cic. Verr. 2, 2, 20; cf. id. de Or. 3, 1, 4: (Induciomarus) multo gravius hoc dolore exarsit, * Caes. B. G. 5, 4, 5: infestius Papirium exarsurum, Liv. 8, 33; cf. graviter, Cic. de Or. 3, 1, 4: haud secus exarsit quam Circo taurus aperto, Ov. M. 12, 102: adeo exarserant animis, Liv. 3, 30; so, animis, Tac. A. 1, 51 fin.: libidinibus indomitis, id. ib. 6, 1: in omni genere amplificationis, Cic. Or. 29, 102: hodierno die ad spem libertatis exarsimus, id. Phil. 4, 6 fin.: ad cupiditatem libertatis recuperandae, id. ib. 11, 2; Cic. Verr. 2, 1, 25: ad bellum, Liv. 41, 27, 3; Tac. A. 12, 38: plebes ad id maxime indignatione exarsit, Liv. 4, 6; cf.: ad quod exarsit adeo, ut, etc., Tac. A. 1, 74: milites in perniciosam seditionem exarsuri, Liv. 40, 35, 7; cf.: in iras, Verg. A. 7, 445; Claud. Rapt. Pros. 1, 32: in proelium, Tac. H. 1, 64.—Of the passion of love: in C. Silium ita exarserat (Messalina), Tac. A. 11, 12.—2. Of impersonal and abstract subjects:
immane quantum animi exarsere, Sall. H. Fragm. 2, 53 (p. 229 ed. Gerl.): ex quo exardescit sive amor, sive amicitia, Cic. Lael. 27, 100; cf.: novum atque atrox proelium, Liv. 27, 2: admirabilis quaedam benevolentiae magnitudo, Cic. Lael. 9, 29: ira, id. Tusc. 2, 24, 58; cf.: iracundia exercitus in eum, Tac. H. 1, 58: ambitio, Liv. 3, 35; 35, 10: violentia Turni, Verg. A. 11, 376: dolor Alcidae, id. ib. 8, 220 et saep.: injuria, Cic. Lael. 21, 76: bellum, id. Lig. 1, 3; Liv. 40, 58; 41, 25; cf.: certamina inter patres plebemque, Tac. H. 2, 38: seditio, id. ib. 2, 27: tanta ista importunitas inauditi sceleris, Cic. Sull. 27, 75: fames auri, Plin. 33, 3, 14, § 48 et saep.: tum propter multorum delicta etiam ad innocentium periculum tempus illud exarserat, Cic. Sull. 6: altercatio ex iracundia muliebri in contentionem animorum exarsit, Liv. 10, 23; cf.: studia in proelium, Tac. H. 1, 64: Corinthiorum vasorum pretia in immensum exarsisse, i. e. had risen, Suet. Tib. 34; cf.: quibus initiis in tantum admiratio haec exarserit, Plin. 37 prooem. § 2: ira, Vulg. Psa. 88, 45 al. (See also excandefacio and incendo.)!*? * Part. perf.: exarsus, a, um, burned up: res vestras incendio exarsas esse, Cod. Just. 9, 1, 11.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
ex-ārdēscō ārsī, ārsus, ere,
inch, to blaze out, kindle, take fire: materies facilis ad exardescendum.—Fig., to be kindled, be inflamed, break out, be exasperated, be provoked, rage: iracundiā ac stomacho: dolore, Cs.: infestius, L.: Haud secus quam taurus, O.: ad spem libertatis: ad bellum, L.: Talibus dictis in iras, V.: ex quo exardescit amor: ambitio, L.: violentia Turni, V.: importunitas sceleris: altercatio in contentionem animorum exarsit, L.
Origins
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
- Proto-Italic*eks
- Latinexārdēscō
Latin ex- Latin ārdēscō Latin exārdēscō From ex- + ārdēscō (“to be inflamed”).