LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbfirst conjugation

disputō

disputō (present infinitive disputāre, perfect active disputāvī, supine disputātum)
Classical[ˈdɪs.pʊ.toː]Ecclesiastical[ˈdis.pu.to]

Meaning

  1. to estimate or compute
  2. to discuss, debate or argue
  3. to preach

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Disserere · Disputare

Disserere (διερεῖν) means to express an opinion in a didactic form, and at the same time to explain the grounds of that opinion; but disputare (διαπυθέσθαι) in a polemical form, and to take into consideration the arguments against it, and with one’s opponent, whether an imaginary person or actually present, to weigh argument against argument, and ascertain on which side the balance of truth lies. The disserens takes only a subjective view of the question; but the disputans would come at a result of objective validity. Disserere, moreover, denotes a freer, disputare a more methodical discussion of the subject. Cic. Rep. iii. 16 i. 24. Fin. i. 9, 31. Orat. ii. 3, 13. (iv. 19.)

Conjugation conjugation 1

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.disputōdisputābamdisputābōdisputāvīdisputāveram
disputāram
disputāverō
disputārō
2nd sg.disputāsdisputābāsdisputābisdisputāvistī
disputāstī
disputāverās
disputārās
disputāveris
disputāris
3rd sg.disputatdisputābatdisputābitdisputāvit
disputāt
disputāverat
disputārat
disputāverit
disputārit
1st pl.disputāmusdisputābāmusdisputābimusdisputāvimus
disputāmus
disputāverāmus
disputārāmus
disputāverimus
disputārimus
2nd pl.disputātisdisputābātisdisputābitisdisputāvistis
disputāstis
disputāverātis
disputārātis
disputāveritis
disputāritis
3rd pl.disputantdisputābantdisputābuntdisputāvērunt
disputārunt, disputāvēre
disputāverant
disputārant
disputāverint
disputārint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.disputemdisputāremdisputāverim
disputārim
disputāvissem
disputāssem
2nd sg.disputēsdisputārēsdisputāverīs
disputārīs
disputāvissēs
disputāssēs
3rd sg.disputetdisputāretdisputāverit
disputārit
disputāvisset
disputāsset
1st pl.disputēmusdisputārēmusdisputāverīmus
disputārīmus
disputāvissēmus
disputāssēmus
2nd pl.disputētisdisputārētisdisputāverītis
disputārītis
disputāvissētis
disputāssētis
3rd pl.disputentdisputārentdisputāverint
disputārint
disputāvissent
disputāssent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.disputordisputābardisputābor
2nd sg.disputāris
disputāre
disputābāris
disputābāre
disputāberis
disputābere
3rd sg.disputāturdisputābāturdisputābitur
1st pl.disputāmurdisputābāmurdisputābimur
2nd pl.disputāminīdisputābāminīdisputābiminī
3rd pl.disputanturdisputābanturdisputābuntur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.disputerdisputārer
2nd sg.disputēris
disputēre
disputārēris
disputārēre
3rd sg.disputēturdisputārētur
1st pl.disputēmurdisputārēmur
2nd pl.disputēminīdisputārēminī
3rd pl.disputenturdisputārentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.disputādisputāre
pres. 2nd pl.disputātedisputāminī
fut. 2nd sg.disputātōdisputātor
fut. 3rd sg.disputātōdisputātor
fut. 2nd pl.disputātōte—
fut. 3rd pl.disputantōdisputantor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitivedisputāredisputārī
perfect infinitivedisputāvisse
disputāsse
disputātum esse
future infinitivedisputātūrum essedisputātum īrī
present participledisputāns—
perfect participle—disputātus
disputāta, disputātā, disputātae, disputātam, disputātārum, disputātās, disputātī, disputātōrum, disputātōs
future participledisputātūrus
disputātūra, disputātūrā, disputātūrae, disputātūram, disputātūrārum, disputātūrās, disputātūre, disputātūrī, disputātūrīs, disputātūrō, disputātūrōrum, disputātūrōs, disputātūrum
disputandus
disputanda, disputandā, disputandae, disputandam, disputandārum, disputandās, disputande, disputandīs, disputandōrum, disputandōs
gerunddisputandī, disputandō, disputandumsupinedisputātum, disputātū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

subtiliter disputare
to thoroughly discuss.
in nullam partem disputare
to say nothing either for or against an argument.
ponere alicui, de quo disputet
to set some one a theme for discussion.
plura in eam sententiam disputare
to discuss a subject more fully on the same lines.
disputare (de aliqua re, ad aliquid)
to discuss, investigate a subject scientifically.
pertinacem (opp. clementem) esse in disputando
to be dogmatic; positive.
constituere, quid et quale sit, de quo disputetur
to determine the nature and constitution of the subject under discussion.
fusius, uberius, copiosius disputare, dicere de aliqua re
to speak at great length on a subject, discuss very fully.
4 more phrases
ratione et via, via et ratione progredi, disputare (Or. 33. 116)
to proceed, carry on a discussion logically.
in utramque partem, in contrarias partes disputare (De Or. 1. 34)
to discuss both sides of a question.
aliquem disputantem facere, inducere, fingere (est aliquid apud aliquem disputans)
to introduce a person (into a dialogue) discoursing on...
philosophia, in qua de bonis rebus et malis, deque hominum vita et moribus disputatur
moral science; ethics.

dis-pŭto, āvi, ātum, 1, v. n. and a.
I.
I. Orig. in mercant. lang., to cast or reckon up, to calculate a sum by going over its items; to estimate, compute: ubi disputata est ratio cum argentario, Plaut. Aul. 3, 5, 55.—
II. Transf. beyond the mercant. sphere, to weigh, examine, investigate, treat of, discuss a doubtful subject, either by meditating or (more commonly) by speaking upon it (good prose; very freq. in Cicero's philos. and rhet. writings; cf. for syn.: dissero, discepto); constr. usual. with accus. of neutr. pron. or with de and abl. (cf. Krebs, Antibarb. p. 372): in meo corde eam rem volutavi et diu disputavi, Plaut. Most. 1, 2, 4: ea, quae disputavi, disserere malui quam judicare, Cic. N. D. 3, 40 fin.: neque haec in eam sententiam disputo, ut, etc., id. de Or. 1, 25, 117: aliquid pro tribunali multis verbis, id. Fam. 3, 8, 3: hoc, id. Tusc. 1, 34, 83 et saep.: (Druides) multa de sideribus atque eorum motu, etc.... disputant, Caes. B. G. 6, 14 fin.: de moribus, de virtutibus, de re publica, Cic. Rep. 1, 10: de omni re in contrarias partes, id. de Or. 1, 34, 158: cf. Cic. Verr. 2, 5, 3 fin.; id. Fam. 11, 27 fin.; Caes. B. C. 1, 86, 3: ab his, qui contra disputant, Cic. Rep. 1, 3; cf. id. ib. 1, 18: non inscite ad ea disputat, quae, etc., id. Tusc. 3, 9; cf. id. ib. 1, 4, 7; id. Rep. 1, 16: quale sit de quo disputabitur, id. ib. 1, 24: disputatur in consilio a Petreio et Afranio, Caes. B. C. 1, 67 et saep.: nunc utriusque disceptator eccum adest, age disputa, i. e. relate, tell, Plaut. Most. 5, 2, 16; cf. id. Rud. 3, 4, 13: rem alicui, i. e. to state, represent, id. Men. prol. 50.—With acc. and inf.: isti in eo disputant, Contaminari non decere fabulas, i. e. maintain, Ter. And. prol. 15 Ruhnk.—
B. In late Lat.
1. To discuss, preach: in synagoga, Vulg. Act. 17, 17; 18, 4; 20, 9.—
2. To dispute, contend in words: quis eorum major esset, Vulg. Marc. 9, 33: cum diabolo, id. Jud. 9.

Origins

  1. Proto-Indo-European*dwóh₁
  2. Latindisputō

Proto-Indo-European *trísinflu. Proto-Indo-European *d(w)is- Proto-Italic *dis- Latin dis- Latin putus Proto-Indo-European *-h₂ Proto-Indo-European *-éh₂ Proto-Indo-European *-yéti Proto-Indo-European *-eh₂yéti Proto-Indo-European *-h₂tiinflu. Proto-Italic *-ājō Proto-Italic *-āō Latin -ō Latin putō Latin disputō From dis- (“apart”) + putō (“to reckon, consider, think, originally make clean, clear up”).

Descendants
  • Catalandisputar
  • Frenchdisputer
  • Italiandisputare
  • Portuguesedisputar
  • Romaniandisputa
  • Spanishdisputar
  • Galiciandisputar
  • Piedmontesedisputé

In English words that came into English from disputō

  • disputedisputō
  • disputationdisputatio

Quick answers

What does disputō mean in Latin?
disputō, a verb, means “to estimate or compute; to discuss, debate or argue; to preach”.
What are the principal parts of disputō?
disputō, disputāre, disputāvī, disputātum (first conjugation).
How do you pronounce disputō?
In classical Latin, [ˈdɪs.pʊ.toː]; in ecclesiastical (church) Latin, [ˈdis.pu.to].
Where does disputō come from?
Proto-Indo-European *dwóh₁ → Latin disputō.